Skip to content

Σοσιαλισμός για developers

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on July 25th, 2013 - 24 Comments
avatar

Στην ιστοσελίδα γνωστής εταιρείας ανάπτυξης θα βρει κάποιος μια exclusive villa να διατίθεται στην τιμή των €890 χιλ.  Η διώροφη κατοικία με υπόγειο, που είναι δίπλα από άλλες «exclusive» κατοικίες, δεν βρίσκεται στη νότια Γαλλία αλλά στην Ορόκλινη και απέχει 300 μέτρα από τη θάλασσα.

Πριν δεκαπέντε μήνες, ένας φίλος ρώτησε πόσα στοιχίζει και του είπαν την ίδια ακριβώς τιμή με αυτή που αναγράφεται σήμερα στην ιστοσελίδα.  Δηλαδή, η τιμή πώλησης δεν άλλαξε.  Και φυσικά, ούτε η villa πωλήθηκε.

Ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας ενδεχομένως να έκανε μια κακή επένδυση. 

Σαν αυτήν υπάρχουν πλέον δεκάδες ή εκατοντάδες στην Κύπρο.  «Exclusive villas» δίπλα από αυτοκινητόδρομους, «sew view apartments» στη μέση του πουθενά και «beautiful cottages» που θυμίζουν τα projects του lower eastside.

Ποιος λοιπόν πρέπει να επωμιστεί το βάρος αυτής της κακής επένδυσης;

Η απάντηση που δίνει σήμερα η πολιτεία είναι ότι το βάρος πρέπει να το πληρώσουν όλοι αντί μόνο αυτοί που έκαναν τις επενδύσεις.

Κενά στο νομικό πλαίσιο και στη δικαστική διαδικασία επιτρέπουν στους επιχειρηματίες που έκαναν την επένδυση, να προστατευθούν για 5 ή ακόμα και 10 χρόνια από τις συνέπειες της οικονομικής τους συμπεριφοράς.  Η καθυστέρηση στην εκποίηση ακίνητης περιουσίας – δηλαδή των εξασφαλίσεων που δόθηκαν για τα δάνεια που διοχετεύθηκαν στην επένδυση – είναι ένας από τους λόγους που η Κύπρος έχει τη χαμηλότερη διαβάθμιση από τους Moody’s για το νομικό της σύστημα.

Η «προστασία» που προσφέρει το σύστημα σε επιχειρηματίες που έκαναν κακές επενδύσεις δεν οφείλεται μόνο στο νομικό σύστημα.  Οφείλεται επίσης στη χαλαρότητα που φαίνεται να επιδεικνύουν οι τραπεζίτες στην είσπραξη των οφειλών.

Η προσδοκία των τραπεζιτών και των επιχειρηματιών ήταν ότι σε κάποια χρόνια οι τιμές θα ανακάμψουν και οι επιχειρηματίες θα μπορέσουν να έχουν τις αναμενόμενες αποδόσεις για να αποπληρώσουν τα δάνεια τους, χωρίςνα χάσουν τα κεφάλαια που επένδυσαν.

Στο ενδιάμεσο, όμως, οι τράπεζες επιβαρύνονται με κεφαλαιακές απώλειες για τις προβλέψεις που αναγκάζονται να κάνουν για επισφαλείς απαιτήσεις.  Και τις ζημιές, όπως πλέον ξέρουμε, τις επωμίζονται όχι μόνο οι μέτοχοι και ομολογιούχοι των τραπεζών, αλλά και καταθέτες ή, στην περίπτωση των συνεργατικών, οι φορολογούμενοι.

Τις επωμίζονται ευρύτερα όσοι – λόγω της δημοσιονομικής περισυλλογής που περιλαμβάνει η δανειακή σύμβαση – χάνουν θέσεις εργασίας, μισθολογικά και συνταξιοδοτικά ωφελήματα και, γενικότερα, το βιοτικό τους επίπεδο.

Θεωρώ τη λογική της «πίστωσης χρόνου» ή της προστασίας των επιχειρήσεων που έκαναν κακές επενδύσεις πολύ προβληματική.

Πρώτον, επειδή επιτείνει αντί να επιλύνει κοινωνικά προβλήματα.  Η διατήρηση των τιμών σε επίπεδα που δεν ανταποκρίνονται στις νέες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες (π.χ. μεγάλη απώλεια εισοδημάτων) συνεπάγεται τη στέρηση της ευκαιρίας απόκτησης πρώτης κατοικίας από ένα πολύ μεγάλο αριθμό νέων ανθρώπων, ενδεχομένως από μια ολόκληρη γενιά.

Δεύτερον, επειδή η βραδύτητα στη διόρθωση των στρεβλώσεων των προηγούμενων ετών συνεπάγεται καθυστέρηση της απαραίτητης προσαρμογής της οικονομίας.  Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η οικονομία μπορεί να είναι σε ύφεση για πιο μακρά περίοδο από ότι αναμένει – και ελπίζει – η τρόικα.

Τρίτον, επειδή μια στοιχειώδης αρχή για την εύρυθμη λειτουργία μιας οικονομίας είναι ότι οι οικονομικοί δρώντες αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της οικονομικής τους συμπεριφοράς.  Αν έκαναν καλές επενδύσεις, τότε θα έχουν καλές αποδόσεις και κέρδη.  Μπράβο τους.  Αν όμως έκαναν κακές επενδύσεις, δεν σημαίνει ότι πρέπει να κοινωνικοποιηθούν οι ζημιές τους.

Η λογική της κοινωνικοποίησης των ζημιών – η λογική, δηλαδή, του «τα κέρδη δικά μας και οι ζημιές δικές τους» — έχει κάποια βάση όταν γίνεται για συστημικούς οργανισμούς, των οποίων η κατάρρευση συνεπάγεται μεγάλη αναστάτωση στην οικονομία.  Αντί να τους αφήσουν να καταρρεύσουν, τα κράτη παρεμβαίνουν με ευνοϊκές ρυθμίσεις ή με πόρους των φορολογουμένων για να τους στηρίξουν – κάτι που ο Joseph Stiglitz και άλλοι επικριτικά ονομάζουν socialism for the rich.

Η πρακτική της στήριξης των συστημικών τραπεζών δεν ακολουθήθηκε στην περίπτωση της Λαϊκής και της Τρ. Κύπρου.  Οι ιδιοκτήτες τους έχασαν την περιουσία τους εν μία νυκτί λόγω της αποτυχίας αυτών των οργανισμών.

Αν δεν στηρίχθηκαν συστημικοί οργανισμοί, γιατί να στηριχθούν μη συστημικοί;

Πρέπει σίγουρα να δοθεί στους μετόχους αυτών των εταιρειών η δυνατότητα να τοποθετήσουν νέα κεφάλαια με ίδια μέσα, δηλαδή με προσωπικές τους περιουσίες.  Αν δεν τα καταφέρουν, το τίμημα είναι ότι η τράπεζα θα εκποιήσει τις εξασφαλίσεις για να εισπράξει το λαβείν της.

Οι ιδιοκτήτες των εταιρειών θα χάσουν.  Δεν είναι καθόλου ευχάριστο.  Αυτοί είναι όμως που έκαναν τις επενδύσεις.

Η ιδέα ότι σε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα οι καταθέτες χάνουν σχεδόν τα πάντα ανακεφαλαιοποιώντας τις τράπεζες ενώ οι επενδυτές απολαμβάνουν την προστασία της πολιτείας, ίσως να είναι πολιτικά εύηχη.  Δεν διορθώνει όμως τις στρεβλώσεις που οδήγησαν στην κατάρρευση του συστήματος.

Η επίμονη πολιτική προστασία μη συστημικών επιχειρήσεων από τη μοίρα τους δεν συμβάλει στη διόρθωση αλλά στη διόγκωση των στρεβλώσεων του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ενισχύει τις πρακτικές που αντί χρηματοοικονομικό κέντρο, έκαναν την Κύπρο να μοιάζει σήμερα με χρηματοοικονομική μπανανία.

Του Αντώνη Α. Έλληνα

Επίκουρου Καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κύπρου

Categories → Οικονομία

24 Comments
  1. avatar
    The Invisible Hand on July 25, 2013 - (permalink)

    Ο καθηγητής Έλληνας ρωτά και απαντά σε λάθος ερώτηση.

    Δεν ΘΑ κοινωνικοποιηθούν οι ζημιές των κακοπληρωτών επιχειρηματιών.Δεν ΘΑ φορτωθούν στο φορολογούμενο ή στο καταταθέτη. Οι ζημιές έχουν ήδη κοινωνικοποιηθεί και φορτωθεί στους καταθέτες με τη κάθετη πτώση της οικονομίας, με τες εκτιμήσεις και διαγραφές της PIMCO και με την αναδιάρθρωση των τραπεζών.

    Το μόνο ερώτημα που απομένει είναι κατα πόσο η ζημιά στη τράπεζα θα αυξηθεί ή αν θα μειωθεί με τα (μόνα) δύο σενάρια που συζητούνται:

    1. Να εκποιηθούν από τη τράπεζα. εντός 18 μηνών από τη ψήφιση του νόμου όλα τα ακίνητα-εξασφαλίσεις μη εξυπηρετουμένων δανείων. Ή

    2. Να μεταφερθούν όλα τα πιό πάνω ακίνητα σε μιά νέα κτηματική τράπεζα για διαχείριση ή εκποίηση ή μετοχοποίηση.

    Τα αποτελέσματα του δεύτερου σεναρίου θα είναι καλύτερα για τη τράπεζα και τους καταθέτες μόνο άν ξεπεραστεί το 18μηνο χρονοδιάγραμμα για την (μαζική) εκποίηση ακινήτων που θα προκαλούσε πρόσθετη πτώση στες τιμές και αύξηση στες ζημιές της τράπεζας.

    Δυστυχώς δεν μας ενημερώνουν οι διοικήσεις της Τράπεζας Κύπρου και της Κεντρικής ποιοί θα είναι οι όροι εντολής της κτηματικής τράπεζας. Αντ’αυτού γίνεται μια λαϊκιστική επίθεσις κατα των κακών επιχειρηματιών, που ούτως ή άλλως είναι έξω και από τα δύο σενάρια. Παραπλάνησις πάλι για το τι έπεται;

    • avatar
      φιλ on July 25, 2013 - (permalink)

      Η απολογία του Invisible Hand για τους κακοπληρωτές επιχειρηματίες, αποδεικνύει δυστυχώς τις πικρές αλήθειες του μικρόκοσμου της Κύπρου. Ότι ακόμα και αυτοί που το παίζουν φιλελεύθεροι και που υποστηρίζουν το “αόρατο χέρι” της αγοράς που αυτορυθμίζεται, υποστηρίζουν το κλειστό κυπριακό κατεστημένο.

      Δεν εντόπισα λαϊκισμό για κακοπληρωτές επιχειρηματίες στη συζήτηση που αναπτύχθηκε για την κτηματική τράπεζα.

      Εντόπισα λαϊκισμό από πολιτικούς κατά της ελεύθερης λειτουργίας της αγοράς και της απώλεια των “περιουσιών” που υποτίθεται ανήκουν στους επιχειρηματίες, αλλά στην ουσία, ανήκουν στις τράπεζες.

      • avatar
        The Invisible Hand on July 25, 2013 - (permalink)

        Φίλε φιλ

        Δεν απολογούμε για κακοπληρωτές. Διέβασε ξανά το σχόλιο μου.

        Και στα δύο σενάρια ο κακοπληρωτής χάνει τα περιουσιακά στοιχεία που εξασφάλιζαν το χρέος του – και έτσι πρέπει σε φιλελεύθερη οικονομία.

        Το ερώτημα παραμένει: Ποιό από τα δύο σενάρια μειώνει τη ζημιά (ή αυξάνει το κέρδος) για τη τράπεζα και το καταθέτη; Η ταχεία εκποίησις ή η κτηματική τράπεζα;

        Για να απαντήσουμε σωστά πρέπει να ξέρουμε τους όρους εντολής, τους διαχειριστές και τους ελέγχους της προτεινόμενης κτηματικής τράπεζας που θα διαχειριστεί ακίνητα με αξία μερικά δις. Διότι αν η κτηματική δεν γίνει με διαφάνεια και επαγγελματισμό, θα ξαναδούμε ερευνητικές επιτροπές σε λίγα χρόνια και θα ψάχνουμε το λάθος. Ξέχασε τους φιλελεύθερους, θυμήσου τους κλέφτες.

        • avatar
          φιλ on July 25, 2013 - (permalink)

          λες: “Και στα δύο σενάρια ο κακοπληρωτής χάνει τα περιουσιακά στοιχεία που εξασφάλιζαν το χρέος του – και έτσι πρέπει σε φιλελεύθερη οικονομία.”

          εδώ είναι που διαφωνούμε. στην ερμηνεία που δίνεις στα δύο σενάρια. δεν νομίζω να φτάσαμε στη φάση που ο κακοπληρωτής έχασε τις εξασφαλίσεις και νομίζω πως αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.

          δεν είδα κανένα μεγάλο επιχειρηματία να χάνει τις εξασφαλίσεις και να τον κυνηγούν στα δικαστήρια για τα υπόλοιπα, μέχρι να του πάρουν και το τελευταίο σεντ.

          τους βλέπω να κυκλοφορούν με αυτοκίνητα των 80 χιλ. και να ζουν σε επαύλεις πολυτελείας που τους πλήρωσαν οι καταθέτες.

          • avatar
            The Invisible Hand on July 25, 2013 - (permalink)

            Φίλε φιλ

            Πως δεν ξέρεις ότι το μνημόνιο προβλέπει τη ψήφιση νόμου που να υποχρεώνει τες αρμόδιες υπηρεσίες να εκποιούν ακίνητα εντός 18 μηνών απο την ημερομηνία που το χρέος είναι “μη εξυπηρετούμενο” (όπως είναι τα χρέη πλείστων επιχειρηματιών; Δεν έχουν εκποιηθεί ακόμη, αλλά το μοιραίον φυγείν αδύνατον.

            Αποφεύγεις επίτηδες και συστηματικά το μόνο σημείο που έθεσα: Είναι καλύτερα για τη τράπεζα και τους καταθέτες η εκποίησις στους 18 μήνες ή η δημιουργία κτηματικής τράπεζας; Έχεις άλλο καλύτερο και εφικτό σενάριο; Πες μας το.

          • avatar
            Anonymous on July 26, 2013 - (permalink)

            In my opinion separating the two banks would be the best option for the bank and for the economy (in the long term).

            The capital needed for the bad developers loan and prospective bad loans would be cleared once and for since by trasfering the bad loans to the real estate bank would realise the losses (for the unprovided loans) in the retail bank and improve the liquidity (selling shares of the real estate bank).

            From my understanding the real estate bank is the bad bank used in the SPANISH AND IRISHJ model of bank restructuring. (not very clear from news what is the exact structure)

            The retail bank will be clear of the burden of the developer loan and would be able to operate as a normal bank and try to recover. The real estate bank would dispose the assets or loans to recover its investment at a required return that investors require (vulture funds)

            Of course the real estate prices would fall and affect loan in other banks. However again in my opinion this is inevitable so better sooner that later.

          • avatar
            φιλ on July 26, 2013 - (permalink)

            Αγαπητέ Invisible Hand,

            Η αντίληψη μου για τις πρόνοιες του μνημονίου είναι οι εξής: στα μέσα του 2014 ψηφίζεται ο νόμος που λες για εκποιήσεις. Εφαρμόζεται σε 18 μήνες, δηλαδή από τις αρχές του 2016.

            Επομένως, το σύστημα δίνει 2,5 χρόνια “μαξιλάρι” στους ντιβέλοπερς να κάνουν κάτι για να αποφύγουν τις εκποιήσεις. Μαξιλάρι, που μέχρι τώρα πρόσφερε το σύστημα απονομής δικαιοσύνης και οι περίεργες σχέσεις τραπεζών με ντιβέλοπερς και πολιτικούς.

            Εκτιμώ ότι αυτή είναι μια τεχνητή στήριξη στις τιμές των ακινήτων, και μου προκαλεί εντύπωση ότι εσύ και όλα τα πολιτικά κόμματα στηρίζουν αυτή τη στρέβλωση στην αγορά.

          • avatar
            The Invisible Hand on July 26, 2013 - (permalink)

            Φίλε φιλ

            Δεν στηρίζω τίποτε. Απλά διερωτώμαι ποιό σενάριο είναι καλύτερο για τη τράπεζα και τους καταθέτες.

            Σημείωσε ότι αν ο νόμος (καλώς ή κακώς) παρέχει χρονικό μαξιλάρι στους χρεώστες, αυτό το μαξιλάρι παρέχεται και στες δύο περιπτώσεις. Δηλαδή και αν το δάνειο πουληθεί στη νέα κτηματική τράπεζα (στην τιμή PIMCO πλήν κάτι?), η κτηματική θα χρειαστεί και εκείνη τον ίδιο χρόνο να το ρευστοποιήσει για να πληρώσει την “αγορά” του δανείου από την εμπορική τράπεζα. Αν πάλι η κτηματική πουληθεί για άμεση ρευστότητα σαν εταιρεία σε vulture funds σε, ας πούμε 50% των αξιών PIMCO, η εμπορική θα πρέπει να διαγράψει ακόμη 1-2 δις ίσως, με ανάλογο νέο κούρεμα.

            Θα ήταν χρήσιμο να ξέρουμε τα σχέδια για αυτές τες λύσεις και κατά πόσο η πίεσις από το ELA μας υποχρεώνει να δεχθούμε μεγάλες νέες ζημιές. Χρειάζεται διαφάνεια.

            Και τροφή για σκέψη: Το vulture fund που θα αγοράσει τη κτηματική, αν επιλεγεί αυτή η λύσις, ίσως να μονοπωλεί το Κυπριακό real estate για μιά δεκαετία.

            Μην αφήνεις τον δικαιολογημένο φθόνο για επιχειρηματίες που κυκλοφορουν με οχήματα των €80,000 και που ζουν σε επαύλεις που πλήρωσαν οι καταθέτες να επηρεάσουν αποφάσεις που δυνατόν να ζημιώσουν και άλλο τους καταθέτες και τον τόπο.

          • avatar
            Anonymous on July 26, 2013 - (permalink)

            If the BANK OF CYPRUS does not clear its balance sheet from the toxic loans of the developers it would never be able to operate. Its capital adequacy would be going worse and worse by the day.

            More importantly it would not have the liquidity to finance the economy.

            If I was a depositor and now a shareholder (after the haircut) the first thing i would do is to sellout the loans that destroyed me in the first place.

            The Mutual fund required return and investment horizon is of a long term perspective. Therefore the real estate bank would not have the same needs (in liquidity at least ) as of a retail bank. No retail bank would want to pile up on its balance sheet, real estate from confiscations.

            REAL ESTATE IS NOT IN THE NORMAL BANKING BUSINESS FOR ANY normal BANK

            This BREAK UP is a practise which should have been used from the beginning and which could have resulted in avoiding a haircut (dont know all the details to have an accurate opinion).

            This could also benefit developers. The real estate bank would buy the loans at a haircut. The developer could pay less than what his actual loan is at the moment to settle its debt. However he can do it if he has or he can find the cash.

            If not the REAL ESTATE BANK can utilise and manage the mortgaged land to get their money back. This would be the line of business of the REAL ESTATE Bank.

            THIS IS NOT THE LINE OF BUSINESS OF A NORMAL RETAIL BANK (especially one which wants to recover from one the worst banking deals of the century)

          • avatar
            The Invisible Hand on July 26, 2013 - (permalink)

            Dear Aonymous

            I don’t agree or disagree with the idea of piling all the bad loans of the retail bank into a subsidiary “real estate bank” (REB). And I am not concerned with the land developers’ losses in these scenarios. I am just wondering what the consequences will be for the retail bank and its depositors and shareholders, and for the economy in general.

            If the REB buys the loans from the retail bank at, say, the PIMCO valuations, how will it pay the retail bank for these loans?

            Will the REB sell the assets securing these loans as soon as the system allows, i.e. in the next 18 or so months? Then the retail bank could do the same through its repossession department and save on the REB overheads. It is most likely that such massive sales would be at a discount to PIMCO values, necessitating additional write-offs and capital increases or haircuts by the retail bank.

            Will the REB manage the assets over, say, 5 years (the usual work-out period for “bad banks” to get better prices? Then it will not help the immediate liquidity of the retail bank or of the economy in general until the assets clear. See for example http://en.wikipedia.org/wiki/Bad_bank

            Will the REB be sold off to new investors, e.g. a vulture fund? Then (and only then) we get immediate liquidity for the retail bank, but at a substantial discount (50%?) to the PIMCO values, necessitating further retail bank write-offs and new calls for capital or haircuts.

            The decision is not a simple one and it is further complicated by the high incidence of corruption by administrators of other peoples’ money, which appears to be a permanent feature in Cyprus.

          • avatar
            Anonymous on July 27, 2013 - (permalink)

            Dear invisible
            I do agree that selling the loans @ a discount to vulture funds either through a real estate bank or through other ways will raise the capital needs fot the bank now. In my perspective if we realy want a good bank this must happen now because the impact of these bad loans on capital adequacy is inevitable.

            For example. A non performing loan of 100 ( assuming no provisions) bears a risk weight of 150 per cent. Which means it has a risk weighted value of 150. Capital needed for the loan @ 10 pe cent (minimum) CAR is 15. However every year you have to provide for the loan let say 10 mil. the provision would be deducted from the capital reducing the CA Ratio and the bank should struggle every year to find capital. At the same time the unprovided amount would still be risk weighted @ 150 per cent.

            Furthermore no interest income would be generated from this loan and more importantly no liquidity would be available to finance the economy.

            If you sell at a discount of 50 per cent you will realise immediately the 50 losses (which are inevitable anw , one way or another you will realise the losses through provisions) but get cash to finance healthy investments, generate income and also finance the econmy

            We are in a position that half measures are no measures. Bank of cyprus needs liquidity to immediately to act as a mediator in financing the economy. Having all those billions of bad loans in its balance sheet will never give the bank breathing space.

            However i will still agree with you that things are not so simple. The example above is oversimplified anw but at least it tries to show a vague picture that the choise is making a new start now or carry the problems forward. I believe as cypriots we are masters in carrying problems forward.

  2. avatar
    Anonymous on July 25, 2013 - (permalink)

    bravo kirie ellina distixos ta kommata prostatevoun aftus pous tou xrimatodotoun tous developers.

    O katathetis exase ta lefta giati ta dania to developers den plironotan

    kai tora tha thelume na tus prostatepsume.

  3. avatar
    ... on July 25, 2013 - (permalink)

    Δραστηριοποιούμαι για χρόνια στον τομέα των υπηρεσιών.

    Οι τράπεζες είναι απαράδεκτες που έχουν τόσο ψηλά επιτόκια, παρά τη μείωση των καταθετικών επιτοκίων.

    Ένας όμως από τους λόγους που τα επιτόκια μένουν ψηλά είναι επειδή κάποιοι αποτυχημένοι επιχειρηματίες αρνούνται να αναλάβουν τις ευθύνες τους, μεταφέροντας τες σε εμάς που πληρώνουμε κανονικά τα δάνεια μας.

    έχουν στήσει μια ολόκληρη χορωδία κομμάτων και πολιτικών για να υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να χάσουν τες περιουσίες τους.

    είναι ένα άτυπο κίνημα “δεν πληρώνω” με πλήρη νομιμοποίηση από τους πολιτικούς.

  4. avatar
    idiwtikos on July 25, 2013 - (permalink)

    enas kratikodiaitos kathigitis panepistimiou pou den katalamvainei pws bgainoun ta xrhmata ston idiwtiko tomea kai ti shmainei na ta xaseis.

  5. avatar

    Είχα κάτι λεφτά στην άκρη. Αντί να τα βάλω στην τράπεζα με τόκο 4.25% τα έδωσα για να αγοράσω χρεόγραφα που θα μου έδιναν τόκο 7.5%. Για να μην είμαι κορόιδο, δηλαδή. Γιατί να μην πάρω όταν μου δίνουν; Τώρα, που κατέρρευσαν οι τράπεζες και τα χρεώγραφα που αγόρασα έχουν μηδενική αξία, απαιτώ να με αποζημιώσει το κράτος και κατ’ επέκατση ο κάθε πολίτης ή περιηγητής που ευρίσκεται στην νήσο τούτη. Και απαιτώ από τους βουλευτές όλων των κομμάτων να με υποστηρίξουν σθεναρά.

    Δεν είχα καθόλου λεφτά, είχα όμως φίλους στην τράπεζα. Τους έπεισα, με το αζημίωτο, να με στηρίξουν δίνοντας μου δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις για να αγοράσω μια έκταση γης στα κάτω τσακίδια. Μετά ζήτησα επιπλέον δάνεια, με τους ίδιους όρους, για να χωρίσω οικόπεδα και να προετοιμάσω σχέδια κατασκευής μεγάλης οικιστικής μονάδας. Αλλά με υποχρέωσαν να πάρω συγχρόνως και άλλο δάνειο για να κτίσω την οικιστική μονάδα και αυτό έπραξα. Η μονάδα τελείωσε αλλά χρωστώ τα τσιμέντα, το σίδερο, τα πορτοπαράθυρα και άλλα πολλά. Όταν πουλήσω τα σπίτια θα πληρώσω τους προμηθευτές μου. Τώρα, που κατέρρευσαν οι τράπεζες και τα σπίτια δεν πωλούνται, απαιτώ να με αποζημιώσει το κράτος και κατ’ επέκατση ο κάθε πολίτης ή περιηγητής που ευρίσκεται στην νήσο τούτη διαγράφοντας τα χρέη μου. Και απαιτώ από τους βουλευτές όλων των κομμάτων να με υποστηρίξουν σθεναρά.

    Και στο χρηματιστήριο, πρίν μερικά χρόνια, το ίδιο έπραξα. Και απαιτώ από τους βουλευτές όλων των κομμάτων να με υποστηρίξουν σθεναρά.
    Έχω μια καλή ιδέα για μια μεγάλη επένδυση που θα ωφελέσει πάρα πολύ τον τόπο και απαιτώ από τους βουλευτές όλων των κομμάτων να με υποστηρίξουν σθεναρά. Λέω να εγκαταστήσω ένα καζαντί σε κάθε σταυροδρόμι και προ πάντων σε κάθε μονόδρομο της νήσου τούτης. Όλα τα έσοδα προτίθεμαι να τα δωρίσω στο κράτος με μόνο αντάλλαγμα να μου δώσουν τα λεφτά που είχα στο ταμείον προνείας μου και που με ιδρώτα μάζευα για 36 χρόνια (δεν είμαι τραπεζικός υπάλληλος) και που ευρίσκοντο βλακωδώς στην τράπεζα κύπρου.
    Νισάφι πια!

  6. avatar
    R on July 25, 2013 - (permalink)

    Αγαπητέ κε καθηγητά,
    Σας αποστέλλω μια επιστολή μου ημερ.25/04/2012(πολύ πιο πριν την τρόικα) που δημοσίευσα τότε με στόχο την ανάκαμψη της οικοδομικής βιομηχανίας. Δυστυχώς δεν έγινε τίποτα και έτσι φτάσαμε σε αυτά που περιγράφετε:

    “Ανάκαμψη της Οικοδομικής Βιομηχανίας.

    Η νομοθεσία για την εκποίηση των ακινήτων που υποθηκεύονται εκσυγχρονίζεται ώστε το ακίνητο να μπορεί να εκποιείται εντός 6 μηνών (το μέγιστο). Αν αυτό δεν μπορεί να το διεκπεραιώσει το κτηματολόγιο τότε να ζητηθεί η συνδρομή του ιδιωτικού τομέα.

    Αυτό μπορεί να γίνει εντός 2 μηνών με εμπλεκόμενους φορείς την Κυβέρνηση και την Βουλή (είμαι γνώστης τόσο των προβλημάτων όσο και των εμπλεκομένων συμφερόντων). Στόχος είναι η υποθήκευση του ακινήτου να αποτελεί πραγματική εμπράγματη εξασφάλιση για τον ενυπόθηκο δανειστή και όχι αέρας όπως είναι σήμερα.

    Ταυτόχρονα τροποποιείται αναλόγως η νομοθεσία ώστε ο ενυπόθηκος δανειστής να μην μπορεί να προχωρεί σε διεκδικήσεις πέραν της ενυπόθηκης εξασφάλισης (π.χ.εγγυητές).

    Θα χρειαστεί ακόμα 1 με 2 μήνες μεταβατική περίοδος ώστε να καταστεί δυνατή η προσαρμογή στις νέες καταστάσεις.

    Αμέσως μετά ξεκινά η δημοπρασία των σχετικών ακινήτων. Οι ενυπόθηκοι δανειστές μετά την οποιαδήποτε είσπραξη να προχωρούν στην διαγραφή του υπολοίπου του δανείου ή στην επιστροφή στον ενυπόθηκο δανειστή του εισπραχθέντος ποσού πέραν της οφειλής.

    Τα πιο πάνω θα έχουν ως αποτέλεσμα:
    1. Την ώθηση των τιμών των ακινήτων σε τιμές που ανταποκρίνονται στις σημερινές οικονομικές καταστάσεις.
    2. Την αύξηση των πωλήσεων με αλυσιδωτές επιπτώσεις όπως αύξηση εσόδων δημοσίου από μεταβιβαστικά τέλη και χαρτόσημα και επαναδραστηριοποίηση του κλάδου.
    3. Την παρουσίαση στα βιβλία των ενυπόθηκων δανειστών των πραγματικών αξιών των ακινήτων.
    4. Οι ενυπόθηκοι δανειστές θα είναι στο μέλλον πολύ πιο προσεκτικοί στην χορήγηση δανείων τόσο για αγορά οικίας για ιδιοκατοίκηση όσο και για την ανάπτυξη γης.

    Σε διάστημα περίπου 9 μέχρι 12 μηνών είναι δυνατό να επιστρέψουμε σε ανάπτυξη.

    Ταυτόχρονα η κρατική μηχανή να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει παρενέργειες από τα πιο πάνω κυρίως όσο αφορά την ανικανότητα ιδιοκατοίκησης οικογενειών. Η αντιμετώπιση θα γίνει με την επιδότηση ενοικίου ή την χρηματοδότηση αγοράς άλλης οικίας που να συμβαδίζει με το οικονομικό επίπεδο της κάθε οικογένειας.

    Παράλληλα θα πρέπει να δούμε την κατάσταση που επικρατεί με τα πωλητήρια συμβόλαια. Ο αγοραστής δεν μπορεί και δεν πρέπει (αφού δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις) να χρηματοδοτεί την οικοδομική βιομηχανία. Ως εκ τούτου θα ήταν ωφέλιμη η απαγόρευση πώλησης ακινήτων με πωλητήρια έγγραφα και ακύρωση της σχετικής νομοθεσίας για καταθέσεις πωλητηρίων, ειδικών εκτελέσεων κ.α. Αυτό θα βοηθήσει στον εξορθολογισμό ολόκληρου του κλάδου.

    Είμαι στην διάθεσή σας για περισσότερα.”

    Θα ήθελα τα δικά σας σχόλια.

  7. avatar
    Kostas P on July 25, 2013 - (permalink)

    Συμφωνώ με το άρθρο σε μεγάλο βαθμό. Το πρόβλημα είναι πως όλοι όταν έχουν κέρδη είναι σουπερ επιχειρηματιές όταν έχουν ζημία πρέπει να στηριχτούν απο το κράτος. Η πρώτη αντίδραση των ντιβελόπερς όταν κατάλαβαν ότι τελικά και τα ακίνητα πέφτουν ήταν να ζητήσουν μείωση της φορολογίας σε ΦΠΑ, μεταβιβαστίκα και ότι άλλο φανταστείς αντι να ρίξουν τις τιμές τους. Η δε ποιότητα των κατασκευών στην Κύπρο είναι κάκιστη στην πλειοψηφία τους. Σπάνια να ακούσω άτομο ευχαριστημένο απο την ποιότητα του σπιτίου του ή του διαμερίσματος του. Δυστυχώς στην Κύπρο ο σεβασμός προς το πελάτη είναι απλά ανύπαρχτός και το after sales service οι πλείστοι επιχειρηματίες το έχουν ακουστά.

  8. avatar
    kax on July 25, 2013 - (permalink)

    Όπως ανέφερε στο ΡΙΚ σήμερα ο Σοφοκλής Μιχαηλίδης το πρόβλημα είναι πολύ περίπλοκον και δεν μπορούμε εμείς χωρίς στοιχεία να εκφράσουμε γνώμη πόσο μάλλον να αξιολογήσουμε την εισήγηση.Εκείνο όμως που είναι καθαρό είναι ότι η Τράπεζα μιλά για 10 δις,ξεχωριστή οντότητα ώστε να φύγει από τον ισολογισμό ότι μεταφερθεί στην οποίαν μαζί με τους μέτοχους που θα συμμετέχουν από το spin-off θα μπουν καινούργια κεφάλαια από ξένα ταμεία,vulture funds λέω εγώ.Το ερώτημα είναι σε τι τιμή και με τι αναμενόμενο κέρδος θα δεχθουν να συμμετάσχουν αυτά τα ταμεία.Συμφωνώ με τον Σοφοκλή ότι οι ακαδημαικοί δεν έχουν αντιληφθεί ότι δεν μιλούμε για οικονομικές θεωρίες και άλλα πράγματα τα οποία γνωρίζουν καλά.Άκουσα τις προάλλες τονβουλευτή Μάριο Μαυρίδη να δικαιολογει ότι τα ταμεία πρέπει να κερδίσουν και πιθανολόγησε το κέρδος τους σε 8-10%.Τον πληροφορώ ότι με όλες τις προφορικές εγγυήσεις από τον Ντράγκι την Λακαρτ κλπ δεν θα βρεί ένα ταμείο να βάλει κατάθεση σε Κυπριακή τράπεζα πόσο μάλλον να συμμετάσχει σε έτσι εγχείρημα.Η δική μου πρόχειρη εκτίμηση είναι ότι θα θέλουν τουλάχιστον να διπλάσουν τα λεφτά τους οπότε βασικά το μόνο που πετυχαίνεται είναι να καλυτερέψει ο ισολογισμός της τράπεζας και τίποτε άλλο.

    Το πότε θα πουληθούν τα ακίνητα είναι θέμα νομοθεσίας που ακόμα δεν εψηφίστηκε.αρα οι ξένοι επίδοξοι επενδυτές θα έχουν και αυτήν την αβεβαιότητα.Υπήρχαν δύο τράπεζες υπό πτώχευση όπως είπε σήμερα και ο Σαρρής στην ερευνητική.Μας επέτρεψαν να διαφυλάξουμε την μιαν.Εκεί είμαστε και η ουσία δεν αλλάζει είτε με κτηματική είτε χωρίς .Ούτε αλλάζει τίποτε με το ποσοστό κουρέματος αν το υπόλοιπο το κάμουν πιστοποιητικά καταθέσεων .Η όποια αλλαγή δεν γίνεται με λογιστικά τρικς αλλά με πραγματική βελτίωση.Αν πράγματι υπάρχουν επενδυτές ας πιεστούν οι developpers να πουλήσουν .Υπάρχουν όμως η μήπως ζητούν πολεοδομικές χαλαρώσεις,άδειες καζίνο κλπ για να βάλουν λεφτά?

    Παρέλασαν απότην ερευνητική όλοι οι μεγαλοσχήμονες της Τράπεζας Κύπρου.Όλοι παραδέκτηκαν ότι η θυγατρική στην Ρωσία άξιζε λιγότερα από όσα οι ίδιοι υπέγραφαν στους ισολογισμούς και στις προσκλήσεις για ΑΜΚ. Όλοι αυτοί κυκλοφορούν επιρρίπτοντας σε άλλους την ευθύνη.Που είναι ο Γενικός Εισαγγελέας.Κατάλαβε η Ερευνητική ότι έγινε ενώπιον τους παραδοχή διάπραξης ποινικού αδικήματος και το προώθησε ?για τα περαιτέρωΌλοι πρέπει να πληρώσουν αρχίζοντας από τους από μέσα παγοποιώντας με δικαστικά διατάγματα τις περιουσίες τους.

    Κάποιες φορές όση καλή διάθεση και να υπάρχει δεν υπάρχει καλή λύση σε ένα πρόβλημα.Ίσως να είναι η ώρα να προβληματιστούμε κατά πόσον ότι είναι καλό για την Τράπεζα Κύπρου είναι καλό για την Κύπρο.Ο Σοφοκλής καθηκόντως σκέφτεται το συμφέρον της Τράπεζας.Ο Αβέρωφ όμως και οι άλλοι πολιτικοί αρχηγοί πρέπει να βάλουν το δημόσιο συμφέρον πάνω από το συμφέρον της Τράπεζας και πιστεύω ορθώς επεμβαίνουν.Η όποια΄κατάληξη πρέπει να λάβει υπόψη τα στοιχεία( που δεν έχουμε τώρα) και κατά πόσο η όποια ενέργεια μπορεί να λύσει το πρόβλημα.

  9. avatar
    Crustose on July 26, 2013 - (permalink)

    Symfono Kai epauksano. Olio autoi prepei na kleisoun oxi na stirixtoun. Tha ponesei ligo alla mesoprothesma tha einai apeiros kalytera. Etsi mono tha ginei diorthosi Kai sits times alla Kai tha katharisei to pazari apo epixeirimaties tis arpaxtis …

  10. avatar
    Panicos Panayides on July 26, 2013 - (permalink)

    Συμφωνώ απόλυτα με το άρθρο. Ετσι είναι. Δεν έκανες καλή επένδυση, πληρώνεις …..

    Ως πότε θα στηρίζονται αυτοί που σε μεγάλο βαθμό ευθύνονται και για την κρίση που ζούμε σήμερα? Φυσικά μετά ποιος θα χρηματοδοτήσει μυστικά και με κρυφές ατζέντες τα κόμματα αν κακοφανηστούν οι μεγαλοdevelopers?

    Πραγματικά δεν έχουμε υπόθεση σε αυτή τη χώρα …..

  11. avatar
    Α.Α. on July 26, 2013 - (permalink)

    Πολύ επίκαιρο άρθρο και δύσκολο να αντισταθεί κάποιος στο να μην σχολιάσει ή να τοποθετηθεί. Αν και προσωπικα πιστεύω ότι οι επόμενες κινήσεις λογικά θα έχουν ήδη αποφασιστεί πιθανόν κάποιες από τις τοποθετήσεις μας να βοηθήσουν ή εστω να προβληματίσουν.
    Σίγουρα πρόκειται για μια πολύ σημαντική απόφαση η οπoία σε μεγάλο βαθμό θα επηρεάσει το μέλλον πολλών αλλά και της ίδιας της πατρίδας μας.

    Απορώ που ένω για άλλα ζητήματα η βοήθεια «ειδικών» κρίθηκε απαραίτητη βλέπε «Pimpco, Alvarez & Marsal, Delloite, KPMG etc» για το συγκεκριμένο ζήτημα φαίνεται ότι διαθετούμε τις ικανότητες.

    Νομίζω ότι όλοι συμφωνουμε ότ η Bad Bank θα πρέπει να καθοδηγήτε από τεχνοκράτες με ειδικοτητα και εμπειρία στο αντικείμενο αλλά και να υπάρχει η υποστήριξη των μεγάλων παικτών βλέπε οικοι αξιολόγησης ώστε να υπάρξει και αρκετή προώθηση σε μεγάλα επενδυτικά ταμεία.

    Σίγουρα άξιο απορίας αποτελούν:
    1. από πού θα βρεθούν τα κεφάλαια από την Bad Bank για αγορά των κακών δανείων;
    2. πότε και πως θα γίνει η αποπληρωμή στην Good Bank ώστε να αποκτήσει την απαιτούμενη ρευστότητα για επαννεκίνηση της οικονομίας; να μην ξεχνούμε και την αποπληρωμή του ELA και στις δύο τράπεζες
    3. σε ποιες τιμές θα εκποιούνται τα υποθηκευμένα ακίνητα και ποία θα είναι η ζημία της κτηματικής τράπεζας; Ποιος θα επιβαρυνθεί την τελική ζημία;
    4. ποια θα είναι η επίδραση στην κτηματαγορα, στις τιμές των ακινήτων; κλπ
    5. το ακίνητο θα μεταβίβάζεται στην Bad Bank; (ring fencing για αποκλεισμό απαιτήσεων από άλλους πιστωτές του πρωτοφειλέτη, βλέπε π.χ. memo on property)
    6. τι θα γίνει με τα ημιτελή έργα και τους ιδιοκτήτες τους; τους οφειλόμενους φόρους κλπ
    Υπάρχουν και άλλα πολλά αλλά δεν θέλω να γίνω κουραστικός.

    Υπάρχουν επίσης και πολλές απαντήσεις όπως:
    1. η έξοφληση των κακών δανείων πρέπει να ξεκινησει άμεσα.
    2. για καλύτερα αποτελεσματα πρέπει να γίνει από ειδικούς εξού και η δημιουργία Bad Bank.
    3. Αρκέτα ακίνητα αποτελούν διαχρονικές αξιες αφού πιθανον να βρισκονται σε προνομιουχες περιοχες
    4. Πιθανον οι νέες τους αξίες να αφήσουν κέρδη στην Bad Bank, πιθανον τα δάνεια να εξαγοραστούν με κάποιο haircut από την Bad Bank, πιθανόν να δοθούν κινητρα στους αγοραστες των ακίνητων π.χ. αύξηση συντελεστων για να καταστούν πιο ελκυστικά και αυξηθούν οι τιμές τους και άλλα πολλά. Όλα αυτά πιθανόν να φέρουν επενδήσεις στην Bad Bank αρα να βρεθούν τα σχετικά κεφάλαια και όλη η διαδικασία να αφήσει και κέρδη

    Με όλα αυτά θέλω να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι αν πράγματικα έστω και την υστάτη φανούμε επαγγελματίες,λειτουργήσουμε μακρία από ιδεοληψίες, συμφέροντα και με διαφάνεια τότε θα τα κατάφέρουμε. Είναι υψιστης σημασίας να υπάρξει ξεκάθαρο στρατηγικό πλάνο, βοήθεια από τεχνοκράτες και ειδικούς στο αντικείμενο αλλά ιδιαίτερα να προωθηθούν με σωστές και ‘εξυπνες’ διαδικασίες τα ακίνητα, μακρία από μίζες και δολοπλοκίες.

    Στο κάτω κάτω σχέδον το 50% των ακίνητων στην Κύπρο έχουν θέα θάλασσα ή βρίσκονται σε κοντινη απόσταση (λιγότερη των 30 χιλιομέτρων) από αυτή άρα γιατι να θεωρήθούν κακή επένδυση από τον οποιδήποτε ενδιαφερόμενο την στιγμή μάλιστα που είμαστε πλέον και στον ενεργειακό χάρτη πλέον από τον τουριστικό και των υπηρεσιών. 

  12. avatar
    GL on July 27, 2013 - (permalink)

    Εξαιρετικό άρθρο. Φτάνει πια στρεβλώσεις μέσα στην αγορά. Συμφωνώ επίσης με τα σχόλια του Φιλ πιο πάνω. Και κάτι άλλο, γιατί να περιμένουμε 18 μήνες για εκποιήσεις (εξαιρώ τις περιπτώσεις 1ης κατοικίας). 9 μήνες είναι υπέρ αρκετό και συνάδει με τα διεθνή πρότυπα. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι πάνω από 1.5 δις έχουν σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν μόλις 9 άτομα στη Κύπρο.

  13. avatar
    IoannisTakis on July 27, 2013 - (permalink)

    Αγαπητέ Αντώνη,

    Συμφωνώ με την ανάλυση σου και ειδικά με την κατάληξη της την οποία ασπάζομαι απόλυτα:

    Η πρακτική της στήριξης των συστημικών τραπεζών δεν ακολουθήθηκε στην περίπτωση της Λαϊκής και της Τρ. Κύπρου. Οι ιδιοκτήτες τους έχασαν την περιουσία τους εν μία νυκτί λόγω της αποτυχίας αυτών των οργανισμών.

    Αν δεν στηρίχθηκαν συστημικοί οργανισμοί, γιατί να στηριχθούν μη συστημικοί;

    Πρέπει σίγουρα να δοθεί στους μετόχους αυτών των εταιρειών η δυνατότητα να τοποθετήσουν νέα κεφάλαια με ίδια μέσα, δηλαδή με προσωπικές τους περιουσίες. Αν δεν τα καταφέρουν, το τίμημα είναι ότι η τράπεζα θα εκποιήσει τις εξασφαλίσεις για να εισπράξει το λαβείν της.

    Οι ιδιοκτήτες των εταιρειών θα χάσουν. Δεν είναι καθόλου ευχάριστο. Αυτοί είναι όμως που έκαναν τις επενδύσεις.

    Η ιδέα ότι σε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα οι καταθέτες χάνουν σχεδόν τα πάντα ανακεφαλαιοποιώντας τις τράπεζες ενώ οι επενδυτές απολαμβάνουν την προστασία της πολιτείας, ίσως να είναι πολιτικά εύηχη. Δεν διορθώνει όμως τις στρεβλώσεις που οδήγησαν στην κατάρρευση του συστήματος.

    Η επίμονη πολιτική προστασία μη συστημικών επιχειρήσεων από τη μοίρα τους δεν συμβάλει στη διόρθωση αλλά στη διόγκωση των στρεβλώσεων του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

  14. avatar
    11637 on July 29, 2013 - (permalink)

    Ασχετο ίσως – ίσως λέμε – αλλά οι δικοί μου φίλοι δεν ψάχνουν για exclusive villa των 890χιλ μείον έκπτωση. Μπορειτε να μαντεψετε τι ψάχνουν? Σωστό, δουλειά!

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS