Skip to content

Θεσμοί οικονομίας και κυπριακό

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on April 7th, 2014 - 18 Comments
avatar

Υπάρχει η πρόβλεψη από πολλούς οικονομολόγους ότι με τη λύση του κυπριακού η οικονομία θα μπει σε ψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.  Συμφωνώ με αυτή την πρόβλεψη δεδομένου ότι οι θεσμοί που θα σχεδιαστούν για να αντιμετωπίσουν τις καινούργιες (και υπάρχουσες) οικονομικές προκλήσεις θα μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.

Χονδρικά, υπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες στην οικονομική πολιτική: Η νομισματική και η δημοσιονομική.  Ας τις πάρουμε ξεχωριστά.

Η νομισματική πολιτική στην Κύπρου εξαρτάται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ): Ένας από τους κύριους λόγους εισαγωγής του ευρώ στην Κύπρο ήταν πολιτικός καθώς έλυνε ένα από τα προβλήματα της λύσης, το νόμισμα του κράτους.  Με την επικείμενη τραπεζική ενοποίηση στην Ευρωζώνη μπορεί να φαίνεται ότι τα προβλήματα νομισματικής πολιτικής θα τα χειρίζεται η ΕΚΤ, και άρα δεν χρειάζεται να ανησυχούμε, καθώς άλλοι φαινομενικά θα παίρνουν τις αποφάσεις για μας.  Δυστυχώς (ή ευτυχώς) δεν είναι έτσι τα πράγματα.  Η ΕΚΤ δεν θα εποπτεύει μικρά τραπεζικά ιδρύματα (και όπως ξέρουμε από την εμπειρία του Συνεργατισμού, ακόμη και μικρά τραπεζικά ιδρύματα μπορούν να φτιάξουν μια τρύπα της τάξης του €1,5 δισ.).  Επίσης, η ΕΚΤ θα βασίζεται στην Κεντρική Τράπεζα Κύπρου (ΚΤΚ) για πληροφόρηση (πχ ποιά ιδρύματα είναι φερέγγυα).  Και κάποιος θα πρέπει να αντιπροσωπεύει την ΚΤΚ στις συνεδριάσεις της ΕΚΤ.  Ποιός είναι ο ορθότερος τρόπος οργάνωσης και αντιπροσώπευσης της ΚΤΚ, που ταυτόχρονα θα είναι και πολιτικά αποδεκτός στις διαπραγματεύσεις για το κυπριακό; Αυτή είναι μια ερώτηση στην οποία δεν υπάρχει εύκολη απάντηση, όπως η πρόσφατη εμπειρία της ΚΤΚ μας μαθαίνει.

Τα δημοσιονομικά είναι περισσότερο πολύπλοκα (επειδή έχουμε σαν κράτος μεγαλύτερη αυτονομία σε αυτό το πεδίο).  Υπάρχει η αίσθηση ότι σε μια ομοσπονδία το χρέος της κάθε πολιτείας μπορεί να είναι ξεχωριστό και άρα αντιστοιχεί μόνο στους πολίτες της κάθεπολιτείας.  Αυτή η ιδέα είναι υπεραπλουστευμένη.  Αν το ένα από τα δύο κομμάτια χρεωκοπήσει και ζητήσει τη βοήθεια μιας ξένης δύναμης (της Τουρκίας, της Ρωσίας ή της τρόικας, για παράδειγμα), είναι αυτό εύκολα αποδεκτό για το άλλο κράτος δεδομένης της επιρροής που μια τέτοια βοήθεια δυνητικά προσδίδει; Αν όχι, τότε ποιές θα πρέπει να είναι οι ασφαλιστικές δικλείδες που μειώνουν την πιθανότητα τέτοιων γεγονότων; Είναι αυτές οι ασφαλιστικές δικλείδες αποδεκτές πολιτικά, και αν ναι, πως θα εφαρμόζονται αποτελεσματικά στην πράξη;

Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα δημοσιονομικής πολιτικής που πρέπει άμεσα να συζητηθούν.  Είναι δυνατόν, για παράδειγμα, τα συνταξιοδοτικά ωφελήματα να είναι περισσότερα στη μια μεριά; Που σημαίνει ότι μακροπρόθεσμα κάποιος μελλοντικός πολίτης από την άλλη πολιτεία μπορεί να κληθεί να πληρώσει τη διαφορά; Είναι δυνατόν να είναι διαφορετικοί οι φορολογικοί συντελεστές και (πχ) ξαφνικά να υπάρχει ανταγωνισμός για υπηρεσίες στα δύο κομμάτια; Σε πολλές ομοσπονδίες υπάρχει οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ των πολιτειών (οι φόροι είναι διαφορετικοί σε διαφορετικές πολιτείες της Αμερικής, για παράδειγμα).  Όμως, σε μια εύθραυστη ομοσπονδία, όπως αυτή που συζητείται, δεδομένης της έλλειψης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών, είναι σοφό να υπάρχει φορολογικός ανταγωνισμός;

Το θέμα των λειτουργικών οικονομικών θεσμών σε μία ομοσπονδία είναι μεγάλο και πολύπλοκο.  Να το αγνοούμε στις συζητήσεις που γίνονται, είτε δημόσιες, είτε ιδιωτικές, είτε κρυφές, είτε ανοικτές, δεν είναι ούτε σοφό, ούτε πρέπον.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial College Business School.

Categories → Οικονομία

18 Comments
  1. avatar
    Exposure on April 7, 2014 - (permalink)

    I am deeply sorry to point this out but there should be some quality control as to what is being posted on this blog by the various contributors.

    I wonder what grade would a student of yours would receive for such a subject if he submitted the above essay to you?

    • avatar
      Επιλήσμων on April 7, 2014 - (permalink)

      Αγαπητέ Exposure,
      Εάν γράφατε το σχόλιο σας στα ελληνικά, ενδεχομένως ή μάλλον πιθανώς να αποφεύγατε το γραμματικό λάθος. Κατά τα άλλα, συμφωνώ.

    • avatar
      Mrstraightandtothepoint on April 8, 2014 - (permalink)

      Dear Exposure,

      This a blog post aimed at the wider public, not an academic essay or a scientific article to be published in a peer reviewed journal.

  2. avatar
    Επιλήσμων on April 7, 2014 - (permalink)

    Κύριε Μιχαηλίδη,
    Κατά πρώτον να σας καλωσορίσουμε στο νησί γιά τις διακοπές του Πάσχα. Και σας ευχαριστούμε γιά το άρθρο.

    Πολύ εύστοχα, παραλείψατε την Ελλάδα από τις ξένες δυνάμεις που μία εκ των δύο πολιτειών της Ομόσπονδης Κύπρου, σε περίπτωση χρεωκοπίας, μπορεί να αποταθεί γιά βοήθεια!

    • avatar

      Επίσης, κύριε καθηγητά, παραλείψατε να αναφέρεται τί και αν θα πρέπει να λειφθούν οιαδήποτε μέτρα, δικαστικά ή άλλα, κατά των την οικονομίαν λεηλατήσαντων τραπεζιτών και άλλων, οιασδήποτε κοινότητας, μετά την λύση του κυπριακού.

  3. avatar
    R on April 7, 2014 - (permalink)

    Αγαπητέ κύριε Μιχαηλίδη,

    Τα συγχαρητήρια μου για το άρθρο.

    Χαίρομαι όταν από τώρα μπαίνουν κάποια πράγματα κάτω ως τροφή για σκέψη. Ας μην ξεχνούμε ότι το 2004 το εισόδημα του ελληνοκύπριου ήταν 4πλάσιο από αυτό του τουρκοκύπριου. Και η ομόσπονδη κυβέρνηση θα είχε την υποχρέωση να φέρει το εισόδημα των πολιτών της στο ίδιο επίπεδο. 10 χρόνια μετά τα καταφέραμε να είμαστε «ίσια-ίσια»!

    Στις 4 του Νιόβρη –με την βοήθεια του Θεού και αν το επιτρέψουν οι κύπριοι βουλευτές- οι τράπεζές μας θα υπαχθούν απευθείας στην ΕΚΤ.

    Όντως δημιουργείται ένα τεράστιο κενό. Τι γίνεται με τις τράπεζες στα κατεχόμενα; Υπάρχουν συστημικές για το τουρκοκυπριακό κρατίδιο; Ποιος θα καλύψει την ζημιά σε περίπτωση κατάρρευσης τους; Όταν λέμε συστημική θα είναι για την ομοσπονδία ή για το κρατίδιο; Θα δημιουργηθεί ταμείο στήριξης σε επίπεδο ομοσπονδιακής κυβέρνησης; Ποιος θα το χρηματοδοτεί;

    Αυτά και άλλα πολλά θα πρέπει σιγά σιγά να αρχίσουμε να τους δίδουμε απαντήσεις.

    Πραγματικά χαίρομαι που ανοίγει αυτή η συζήτηση.

    • avatar
      Κώστας on April 8, 2014 - (permalink)

      Τώρα τι είναι η αναλογία του ΑΕΠ/πολίτη στις δύο κοινότητες? Αντιλαμβάνεσαι η ψαλίδα έχει σμικρύνει. Επίσης είναι παραμύθι ότι στα 10 χρόνια θα ΕΠΡΕΠΕ να είχε φτάσει το ΑΕΠ/πολίτη των Τ/Κ αυτό των Ε/Κ. Εν πάσει περιπτώση σημασία δεν έχει αν το βιοτικό τους επίπεδο θα φτάσει το δικό μας ή όχι αλλά αν το βιοτικό επίπεδο και στις κοινότητες θα είναι ψηλό. Δυστυχώς αυτή τη στιγμή, δεν ξέρω για τους Τ/κ, αλλά για εμάς ξέρω ότι πολλοί συμπατριώτες μας λιμοκτονούν. Σε μας εναπόκειται να αρπάξουμε την ευκαιρία λύσης που δημιουργείται και λόγω της συγκυρίας του φυσικού αερίου για να επανενώσουμε τον τόπο, κάτι που εκ των πραγμάτων θα οδηγήσει και σε οικονομική ανάκαμψη.

  4. avatar
    Αλεξανδρος (όχι Μιχαηλίδης) on April 8, 2014 - (permalink)

    Το άρθρο δυστυχώς ειναι επιφανειακό και περιέχει ανακρίβειες, όπως πχ ότι η ΕΚΤ θα βασιζεται στην ΚΤΚ για πληροφόρηση αναφορικά με τη φερεγγυότητα των τραπεζών. Αυτό θα γίνει από το διαγνωστικά έλεγχο από ανεξάρτητους ελεγκτικούς οίκους και τα stress tests με βάση τη μεθοδολογία που έχει συμφωνηθεί από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό. Στη συνέχεια ο Μηχανισμός θα εποπτεύει τις 128 τράπεζες από τη Φραγκφούρτη σε συνεργασία με τις εθνικές εποπτικές αρχές. Επίσης ο Μηχανισμός θα έχει το δικαίωμα να επεμβάινει και σε μικρές τράπεζες αφού έχει την ευθύνη για όλες τις τράπεζες τουνευρωσυστήματος.

    Επίσης για να ακριβολογούμε, κανείς δεν εκπροσωπεί την ΚΤΚ στην ΕΚΤ αφου ο διοικητής λαμβάνει μέρος στη συνεδρία του ΔΣ της ΕΚΤ ως άτομο και όχι ως εκπρόσωπος χώρας. Παρεμπιπτόντως στον ενιάιο εποπτικό μηχανισμό υπάρχει το supervisory board το οποίο η κάθε εποπτική αρχή εκπροσωπείται, αλλά οι τελικές αποφάσεις λαμβάνονται από το ΔΣ της ΕΚΤ.

  5. avatar
    Θωμάς on April 8, 2014 - (permalink)

    Πολύ ενδιαφέρον άρθρο και πολύ καλές σκέψεις για προβληματισμό. Θα σύμφωνησω ιδιαίτερα με την πρώτη παράγραφο, ότι δηλαδή η λύση του κυπριακού θα δώσει μεγάλη ώθηση στην οικονομία νοουμένου βεβαίως ότι κάποιες προυποθέσεις όπως αυτές που αναφέρει ο κ.Μηχαηλίδης τηρούνται.

    Πέραν από αυτές τις προυποθέσεις που καταγράφονται στο άρθρο εγω θα πρόσθετα ακόμα μία εξαιρετικά σημαντική προυπόθεση: η όποια λύση για να λειτουργήσει χρειάζεται πάνω από όλα καλή θέληση και από τις δύο πλευρες. Αν δεν υπάρχει καλή θέληση, όσο καλή και να είναι η λύση που θα υπογραφεί, τίποτε δεν θα μπορεί να λειτουργήσει. Αντίθετα, αν τόσο η ελληνική όσο και η Τουρκική κοινότητα αντιληφθούν τις τεράστιες οικονομικές δυνατότητες που ανοίγονται από την λύση, τότε πραγματικά η χώρα μπορεί να οδηγηθεί ενώπιον ενός νέου οικονομικού θαυματος, του μεγαλύτερου στην ιστορία της.

    Ας ευχηθούμε πως αυτή την φορά, σε αντίθεση με το 2004, δεν θα πρυτανεύσει ο λαικισμός και η δημαγωγία. Ας ευχηθούμε πως όλοι θα μαζέψουν το μυαλό τους μετά τα όσα πάθαμε με τα διάφορα “πατριωτικά” ΟΧΙ που προτάξαμε από τότε (και στο κυπριακλο και στην οικονομία).

    • avatar
      Επιλήσμων on April 8, 2014 - (permalink)

      @ θωμα,
      Με την τελευταία σου παράγραφο συμφωνώ 100%.
      Παρ’ όλες τις έντονες διαφωνίες μας, που σίγουρα εξακολουθούν να υπάρχουν, οι στίχοι του Μανώλη Χιώτη στο τραγούδι “Βουνό με βουνό” είναι σχετικοί.
      Κάπου, πάντα υπάρχει η πιθανότης, ένας να “συναντηθεί” με κάποιον παρ’ όλες τις διαφορές τους.
      Ας ελπίσουμε, αυτό να συμβεί και με τις 2 κοινότητες, εάν η λαϊκή ρήση “Μόνο βουνό με βουνό δε σμίγει″ είναι ορθή.

      Λίγοι στίχοι από το τραγούδι του Μανώλη Χιώτη – Στελλάκη Περπινιάδη.
      ……………
      Θα σε βρώ που θα μου πας κι αν έχεις φύγει
      το βουνό με το βουνό δε σμίγει
      …………….
      να μου λες θα τη βρεις κι αν έχει φύγει
      το βουνό με το βουνό ποτέ δε σμίγει.

      • avatar
        Θωμάς on April 9, 2014 - (permalink)

        Επιλήσμων,
        χαίρομαι που συμφωνούμε αυτή την φορά. Ειμαι σίγουρος ότι θα συμφωνούσες μαζί μου και στα άλλα γνωστά θέματα στα οποια διαφωνούσαμε έντοντα αν είχες την ευκαιρία να ενημερωθείς σωστά και με ντοκουμέντα για όλα όσα έχουν συμβεί. Όταν αποχωρήσει το…”καθεστώς” (αύριο), η ευκαιρία να ψάξεις την αλήθεια υπάρχει αν πραγματικά το επιθυμείς….

  6. avatar
    Economist on April 8, 2014 - (permalink)

    Κουραστικα να ακουω για τα πιθανα πολυ θετικα οικονομικα αποτελεσματα μιας λυσης. Επιτελους καποιος, ο κ Μιχαηλιδης, κανει αναφορα για τους πιθανους κινδυνους. Και υπαρχουν και αλλοι πολλοι. Πραγματικα, οσο ασχημα και αν ακουγεται,ευχομαι να μην βρεθει καμια λυση στο παρον σταδιο, γιατι θα ειναι η ταφοπλακα της κυπριακης οικονομιας και οχι μονο. Η πολιτικη αποσταθεροποιηση θα ειναι τετοια, που οι ξενοι επενδυτες θα πηγαιννουν αλλου, σιγουρα οχι στην Κυπρο. Η απαισιοδοξια μου αυτη πηγαζει απο την ανικανοτητα των πολιτικων μας να τα βρουν μεταξυ τους, ποσο μαλλον με τους τουρκοκυπριους και τουρκους. Επισης ουτ οι δυο λαοι ειναι ετοιμοι να συνιπαρξουν, ας μην γελλιομαστε. Η λυση θα ειναι με τη βια προξενιο που θα οδηγησει σε αρον αρον διαζυγιο. Απολογουμαι για την ρνητικοτητα αλλα οι καθημερινες συμπεριφορες δεν αφηννουν κανενα αλλο περιθωριο

    • avatar
      Θωμάς on April 9, 2014 - (permalink)

      Η ταφόπλακα της κυπριακής οικονομίας αγαπητέ Economist θα είναι αν συνεχίσουμε να λαικίζουμε είτε στο κυπριακό είτε στην οικονομία. Ευτυχώς αυτή τη στιγμή στην οικονομία δεν υπάρχει από πλευράς κυβέρνησης καμία απολύτως λαικιστική διάθεση και γι αυτό το θέμα ο υπουργός οικονομικών είναι άξιος επαίνου. Στο θέμα του κυπριακού επίσης, ο σημερινός πρόεδρος δεν έχει καμία διάθεση να συνεχίσει τη δημαγωγία των προκατόχων του η οποία είχε ως κατάληξη το απόλυτο αδιέξοδο. Το ερώτημα είναι αν οι άλλες πολιτικές δυνάμεις θα αφήσουν ήσυχο τον πρόεδρο να κάμει την δουλειά του.

    • avatar
      Επιλήσμων on April 9, 2014 - (permalink)

      Αγαπητέ Economist,
      Μιά χαρά τα βρίσκουν οι πολιτικοί μας μεταξύ τους. Κοίταξε τους προέδρους του ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ. Όσο γιά τους άλλους, είσαι γελασμένος αν νομίζεις ότι όταν τους συμφέρει (κομματικά/προσωπικά) δεν τα βρίσκουν.
      Αλλά γιά να σοβαρευτούμε, σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα, δεν είναι ανάγκη, μάλλον το αντίθετο πρέπει να συμβαίνει, οι πολιτικοί να τα βρίσκουν μεταξύ τους.
      Όσο γιά τους ξένους επενδυτές που λες ότι με την λύση του κυπριακού θα μας αποφεύγουν, τώρα έχουν κατακλύσει την Κύπρο και αναγκαζόμαστε να διώχνουμε και μερικούς!

  7. avatar
    Σάββας Τταντής on April 14, 2014 - (permalink)

    Εχω μελετήσει τα δεδομένα της πραγματικής μας οικονομίας ξανά και ξανά . Εάν δεν υπάρξει κάποιο εξωγενής Θετικό γεγονός όπως π.χ μια λύση στο Κυπριακό η οποία ισος φέρει μαζικές ξένες επενδύσεις , τότε η οικονομία μας θα ζήσει πολύ χειρότερες μέρες απο αυτές που βλέπουμε σήμερα.

    Η Ανεργία θα ανέβει και άλλο, οι πτωχευσεις επειχηρήσεων θα αυξηθούν και οι τράπεζες θα ξαναχρειαστούνε κεφάλαια. Υπάρχουνε μεγάλοι όμιλοι εταιρειών οι οποίοι Δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τον δανεισμό τους και πλησιάζει η ώρα κατάρευσης τους….

    Συνεχίζονται τα μεγάλα δομικά λάθη στην πραγματική οικονομία όπως τα ψηλά επιτόκια σε μια υπερδανεισμένη οικονομία , την πιο δανεισμένη οικονομία στην Ευρώπη. Συνεχίζει να υπάρχει έλλειψη ρευστότητας στην οικονομία επιδή οι τράπεζες αδυνατούν να διοχετευσουν φθηνή ρευστότητα οπως θα έπρεπε να κάνουν. Ολα αυτα θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερα προβληματα τοσο τις τράπεζες οσο και την οικονομία.

    Πρέπει να υποποιηθει άμεσα η πρόταση μου για σύσταση ταμείου ακινήτων οπου θα μεταφερθούν προβληματικά δάνεια απο όλες τις τράπεζες έτσι ώστε να ξαλαφρώσουν οι ισολογισμοί των τραπεζών.

    Δεν έχουμε δει ακόμα την πλήρη έκταση των επιπτώσεων απο την χρηματοοικομική κρίση.

    Σάββας Τταντής ΧρηματιστήςΛογιστης 14/04/2014

  8. avatar
    Επιλήσμων on April 15, 2014 - (permalink)

    Διαβάζω σήμερα ότι ο κ. Αβέρωφ, ζητά από την Διοικητή της ΚΤΚ κα. Γιωρκάτζη να δώση μάχη στην ΕΚΤ ούτως ώστε οι Κυπριακές τράπεζες (+Συνεργατισμός) να έχουν διαφορετική μεταχείριση (δλδ ευνοϊκότερη) κατά την αξιολόγηση των stress tests. Ελπίζω η κυρία Γιωρκάτζη (γιά το δικό της καλό και την αξιοπιστία της στη Φραγκφούρτη) να μην ακολουθήση την συμβουλή/προτροπή του, και ιδίως με την δικαιολογία και παρομοίωση που προσφέρει ο κ. Αβέρωφ.
    Η παρομοίωση του τραπεζικού μας συστήματος σαν ασθενή που τον υποβάλλεις σε τεστ κοπώσεως μετά από επέμβαση και στις τρεις αρτηρίες του, είναι άνευ περιεχομένου, μη βοηθητική και επομένως ατυχής.
    Ένας ασθενής που υποβάλλεται σε επέμβαση, έστω και στις τρεις αρτηρίες, μετά την πάροδο ενός έτους πρέπει να είναι σε θέση να περάσει επιτυχώς ένα κανονικό τεστ κοπώσεως. Επομένως, αυτό δεν είναι δικαιολογία γιά ένα διαφορετικό και πιό ήπιο τεστ κοπώσεως.
    Έχει περάσει ένας χρόνος από την γνωστή απόφαση του Eurogroup. Οι τράπεζες έτυχαν ανακεφαλαιοποίησης. Είναι επομένως λογικό οι δανειστές μας και η ΕΚΤ, αλλά και ο κόσμος – μελλοντικοί καταθέτες/επενδυτές, να έχουν την απαίτηση οι Κυπριακές τράπεζες να περάσουν επιτυχώς τα stress tests, όπως και οι τράπεζες των άλλων χωρών.

  9. avatar
    Σάββας Τταντής on April 16, 2014 - (permalink)

    Κύριε Επιλήσμων

    Λες

    “Είναι επομένως λογικό οι δανειστές μας και η ΕΚΤ, αλλά και ο κόσμος – μελλοντικοί καταθέτες/επενδυτές, να έχουν την απαίτηση οι Κυπριακές τράπεζες να περάσουν επιτυχώς τα stress tests, όπως και οι τράπεζες των άλλων χωρών”

    Κύριε Επιλήσμων με ευχές και απαιτήσεις του κόσμου δεν ειναι έτσι που μετράνε τα κεφάλαια των τραπεζών? Εχεις μελετήσει τους ισολογιμσους της ΤΚ και του συνεργατισμού?

    Εχεις μελετήσει την πραγματικη οικονομια?

    Ναι ειμαστε ευχαριστημενοι εάν οι Τράπεζες μας χρειαστούν ΜΟΝΟΝ 1 ακομα φορά κεφάλαια…….δεν τίθεται θέμα να βγάλουμε την κριση αυτη χωρις αυξηση κεφαλαιων ξανα ……. το θέμα ειναι εάν θα χρειαστούμε ακομα 2 αυξήσεις μεχρι να βγάλουμε την κριση…

    Για αυτο επιμενω συνεχώς , να κάνουμε ξεχωριστο ταμειο να φύγουνε απο τις Τράπεζες μη εξυπηρετουμενα δάνεια…..

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS