Skip to content

Ένα «πράσινο» φορολογικό σύστημα μπορεί να ωφελήσει και την οικονομία;

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on June 4th, 2014 - 9 Comments
avatar

Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος η 5η Ιουνίου.  Ειδικά σε καιρούς οικονομικής κρίσης, πρέπει να σκεφτούμε πιο αποφασιστικά πώς θα συμφιλιώσουμε την προστασία του περιβάλλοντος με την οικονομική ανάπτυξη.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν έσοδα ή περικόπτουν δαπάνες για να διατηρήσουν τα δημόσια οικονομικά τους σε βιώσιμα επίπεδα.  Πολλά όμως από τα μέτρα που παίρνουν για αυτό το σκοπό, αποτελούν τροχοπέδη στην ανάπτυξη των ήδη αναιμικών ευρωπαϊκών οικονομιών.

Οι περιβαλλοντικοί φόροι μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην αποτελεσματική δημοσιονομική εξυγίανση.  Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων εσόδων των ευρωπαϊκών κρατών προέρχεται από τη φορολόγηση της εργασίας και του εισοδήματος.  Δραστηριότητες που ρυπαίνουν το περιβάλλον ή ξοδεύουν σπάνιους φυσικούς πόρους (όπως η κατανάλωση ενέργειας και νερού ή η παραγωγή αποβλήτων) δεν συνεισφέρουν ιδιαίτερα στα έσοδα των κυβερνήσεων.  Αυτή η κατάσταση θέτει σε κίνδυνο την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη, ενώ έμμεσα επιβραβεύει την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

Μια «πράσινη» (δηλαδή φιλο-περιβαλλοντική) φορολογική μεταρρύθμιση μπορεί να ανατρέψει αυτή την εικόνα.  Μετατοπίζοντας το βάρος της φορολογίας προς περιβαλλοντικά ζημιογόνες δραστηριότητες, μπορούμε να διατηρήσουμε ή και να αυξήσουμε τα έσοδα του κράτους, χωρίς να καταφύγουμε σε «συμβατικά» μέτρα όπως η αύξηση στους φόρους εισοδήματος και κατανάλωσης, το ΦΠΑ ή τις ασφαλιστικές εισφορές.  Τέτοια μέτρα θέτουν σε κίνδυνο την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη.  Αντίθετα, οι περιβαλλοντικοί φόροι στρεβλώνουν λιγότερο την οικονομική δραστηριότητα και ταυτόχρονα μειώνουν τη χρήση ενέργειας και φυσικών πόρων.

Πολλών ειδών μέτρα μπορούν να ληφθούν προς αυτή την κατεύθυνση: Φόροι στις εκπομπές άνθρακα, χρεώσεις στη χρήση νερού ανάλογα με τη σπανιότητα υδατικών πόρων, επιβαρύνσεις ανάλογες με την ποσότητα παραγόμενων απορριμμάτων, διόδια στις πόλεις σε ώρες κυκλοφοριακής αιχμής κλπ.  Άλλη πιθανή μεταρρύθμιση αφορά την κατάργηση έμμεσων επιδοτήσεων προς καύσιμα ή ρυπογόνες δραστηριότητες.

Μια «πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση» είναι ιδιαίτερα επίκαιρη στην Κύπρο στην τωρινή οικονομική συγκυρία.  Σήμερα χρειαζόμαστε μέτρα που θα τονώνουν την οικονομική ανάπτυξη, χωρίς να διακινδυνεύσουμε να μειωθούν τα δημόσια έσοδα και να αυξηθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα.  Χρειαζόμαστε επίσης πολιτικές που θα βοηθήσουν στη συμμόρφωση της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις ευρωπαϊκές ενεργειακές και περιβαλλοντικές της υποχρεώσεις.  Οι «πράσινοι φόροι» μπορούν να συμβάλουν και στους δύο αυτούς στόχους.  Αν μάλιστα αυξήσουν τα δημόσια έσοδα, μπορούν να συνοδευτούν από μείωση στη φορολόγηση της εργασίας και του εισοδήματος.  Μέρος των εσόδων από τέτοιους φόρους μπορεί επίσης να επιστρέφεται στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά που πλήττονται ιδιαίτερα από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης.  Αυτά δεν είναι ακαδημαϊκές θεωρίες – το έχουν κάνει πολλές χώρες στην Ευρώπη.

Αυτές τις προοπτικές θα συζητήσουμε σε ημερίδα που διεξάγεται την Παρασκευή 6 Ιουνίου στα γραφεία της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη Λευκωσία, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής «Πράσινης Εβδομάδας».  Eιδικοί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ευρωπαϊκές χώρες μεταφέρουν τις εμπειρίες τους από τέτοιες μεταρρυθμίσεις και συζητούν με το κοινό τη δυνατότητα υιοθέτησης ενός πιο φιλο-περιβαλλοντικού φορολογικού συστήματος στις κυπριακές συνθήκες σε καιρό μνημονίου. Μεταξύ των ομιλητών θα είναι ο κ. Χανς Άιχελ, ομοσπονδιακός Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας κατά την περίοδο 1999-2005, που πρωτοστάτησε στις πράσινες φορολογικές μεταρρυθμίσεις στη χώρα του.  Ο επικεφαλής του τμήματος ενεργειακών φόρων στο υπουργείο Οικονομικών (Treasury) του Ηνωμένου Βασιλείου θα αναφερθεί στις προκλήσεις που αντιμετώπισε η βρετανική κυβέρνηση για την υιοθέτηση πράσινων φορολογιών.  Ερευνήτρια από το Πανεπιστήμιο του Δουβλίνου θα μιλήσει για τις εμπειρίες από την εφαρμογή ενός «φόρου άνθρακα» στην Ιρλανδία σε καιρό μνημονίου.  Επίσης, κύπριοι ομιλητές θα αναφερθούν στις δυνατότητες και τις πρακτικές δυσκολίες εφαρμογής τέτοιων μεταρρυθμίσεων στην Κύπρο.

Δηλώσεις συμμετοχής στο gwcyprus@euconf.eu ή στα τηλ. 99671066, 99646922.

Θεόδωρος Ζαχαριάδης, Επίκουρος Καθηγητής, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Categories → Οικονομία

9 Comments
  1. avatar
    Σταύρος Α. Ζένιος on June 5, 2014 - (permalink)

    Εγείρεις ένα ΠΟΛΥ σημαντικό θέμα οικονομικής πολιτικής Θεόδωρε.

    Όταν το είχα εγείρει προεκλογικά για να ενταχθεί σε πολιτικό πρόγραμμα πήρα την απάντηση οτι “δεν πουλάνε αυτά τα θέματα”.

    Πολύ καλά κάνεις που το προωθείς! Συγχαρητήρια.

    Απο το βιβλίο “Δημιουργική Κύπρος”, σελ. 54-55

    “Η Κύπρος είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα όπου οι δείκτες έχουν αντίθετη από την επιθυμητή τάση. Η περιβαλλοντική φορολογία αυξήθηκε κατά την περίοδο 1999-2007 κατά 38% ενώ μειώθηκε κατά 7% η συνεισφορά στο σύνολο των φορολογικών και κοινωνικών εισφορών. Δεν φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτό, αλλά εξαπατούμε το περιβάλλον. Το κράτος αυξάνει τα έσοδα από τη φορολογία του περιβάλλοντος χωρίς να επιτυγχάνεται στροφή στην πράσινη οικονομία.”

    • avatar
      Επιλήσμων on June 5, 2014 - (permalink)

      Και αντί κ. Ζένιο (ως πολιτικοί) να είστε οι ηγήτορες του λαού, καταντήσατε ουραγοί των λαϊκών αδυναμιών. Δλδ να επικεντρώνεστε σε θέματα που πουλάνε. Συγχαρητήρια, πάντως, γιά την ειλικρίνεια σας να μας το αναφέρετε.

  2. avatar
    Ase on June 5, 2014 - (permalink)

    Διαφωνώ κάθετα. Απλά θα υποβαθμιστεί η (όση απόμεινε) ανταγωνιστικώτητα της ΄χώρας. Η φορολογία (οποιδήποτέ) πρέπει να είναί απλή και όσο λιγότερα παραθυράκια. Η “πρασινη” φολολόγηση θα είναι πολή περίπλοκή και γεμάτη εξαιρέσεις που θα κάνουν την εισπάξη της αδύνατη / αναποτελεσματική και απλα θα είναι τιμώρητική για τις επιχειρήσεις.

    Και έτσι απλά θα μετακομίσουν σε πιο φιλικούς φορολογικούς προορισμούς

    Συνφωνώ μαζί σας όμως στην κατάργηση των οποιοδήποτε επιχωρηγήσεων. Αυτό θα μπορούσε να ήταν πολή πιο αποδοτικό.

  3. avatar
    Σταύρος Α. Ζένιος on June 7, 2014 - (permalink)

    Αγαπητέ Επιλήσμων,

    από που συνάγεις οτι καταντήσαμε “ουραγοί των λαικών αδυναμιών”? Το θέμα που αναφέρω δεν ήταν θέμα των ευρωεκλογών (όπου ήμουν υποψήφιος) αλλά το εισηγήθηκα σε κοινοβουλευτικά κόμματα και σε υποψηφίους προέδρους, διότι αυτές τις πολιτικές δυνάμεις είναι που αφορά.

    Και επειδή μου είπαν “δεν πουλά” δεν σημαίνει το έχω εγκαταλείψει. Είναι στο βιβλίο μου, μίλησα με τον Θεόδωρο σε κοινές εκδηλώσεις και στηρίζω τις δικές του προσπάθειες.

    Σε αυτό έχεις δίκαιο: οι ηγέτες οφείλουν να διαμορφώνουν κοινή γνώμη, όχι μόνο να ανταπορκίνται σε αυτή.

  4. avatar
    Σταύρος Α. Ζένιος on June 7, 2014 - (permalink)

    @ASE

    Η πράσινη φορολόγιση δεν είναι κατ’ ανάγκη πολύπλοκη. Και πρέπει να είναι “revenue neutral”, δηλαδή να μην χειροτερέψει γενικά τους φόρους για πολίτες και επιχειρήσεις. Το αποτέλεσμα είναι οι ίδιοι συνολικά φόροι, αλλά οχι για το τι ΠΑΡΑΓΕΙ ο καθένας αλλά για το τι ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΕΙ.

    Αυτός είναι και ο δρόμος για βιώσιμη ανάπτυξη.

    Η Κύπρος έχει οικολογικό αποτύπωμα 6 ενω η Ευρώπη γύρω στο 2! Ας μην περιμένουμε την επόμενη καταστροφή για να δράσουμε…

    • avatar
      Ase on June 10, 2014 - (permalink)

      Αγαπητέ κ. Ζένιο,

      Φόρος για κατανάλωση ήδη υπάρχει. Ονομάζεται ΦΠΑ και είναι πολύ αποτελεσματικός και δημοκρατικός κατά την γνώμη μου καθώς πληρώνεται αναλόγος αυτών που αγοράζεις / ξοδευείς. Δηλαδή εγώ θέλω αυτοκίνητο των 100κ θα πληρώσω ανάλογο ΦΠΑ αν πάρω αυτοκίνητο 10κ και πάλι θα πληρώσω αναλογικά.

      Τι ακριβώς προτείνεται?

      Συγκεκριμένα σας παρακαλώ όχι ευχολόγια.

  5. avatar
    Επιλήσμων on June 10, 2014 - (permalink)

    Αγαπητέ κ. Ζένιο,

    Το σχόλιο μου δεν αναφερόταν ειδικά σε εσάς, μιάς και δεν είστε (ακόμη) επαγγελματίας πολιτικός. Νομίζω έχετε να προσφέρετε περισσότερον από άλλα πόστα. Εν πάση περιπτώσει ουδόλως αμφισβητώ τις καλές σας προθέσεις. Υπήρξα και εγώ κάποτε υποψήφιος σε πολιτικές εκλογές και ευτυχώς απέτυχα. Είχα όμως το άλλοθι του νεαρού της ηλικίας. (Γνωρίζω τον μύθο με την αλεπού του Αισώπου που είπεν “όμφακες εισίν” όταν δεν έφτανε τα σταφύλια στην κληματαριά.
    Πιστεύω δεν ισχύει στη περίπτωσή μου. Έχω κατά νούν τον στωικό φιλόσοφο Χρύσιππο ο οποίος ερωτηθείς “διά τι ου πολιτεύεται, είπε: διότι ει μεν πονηρά πολιτεύεται, τοις θεοίς απαρέσει, ει δε χρηστά, τοις πολίταις”).
    Όμως ποτέ δεν είναι αργά και όπως λεν και οι Άγγλοι “never say never”.
    Το ποίημα που ακολουθεί μας περιγράφει με ένα πολύ όμορφο τρόπο πως μπορεί ένας να επιστρέψει στην πολιτική.
    Προσέξτε (αυτό ισχύει και γιά μένα) τους τελευταίους 4 στίχους.

    . ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΧΟΛΗΝ ΤΟΥ ΠΕΡΙΩΝΥΜΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ

    Έμεινε μαθητής του Αμμωνίου Σακκά δυό χρόνια,
    αλλά βαρέθηκε και την φιλοσοφία και τον Σακκά.

    Κατόπι μπήκε στα πολιτικά.
    Μα τα παραίτησεν. Ήταν ο ‘Επαρχος μωρός,
    κ’ οι πέριξ του ξόανα επίσημα και σοβαροφανή,
    τρισβάρβαρα τα ελληνικά των, οι άθλιοι.

    Την περιέργειάν του είλκυσε
    κομματ’ η Εκκλησία, να βαπτισθεί
    και να περάσει Χριστιανός. Μα γρήγορα
    την γνώμη του άλλαξε. Θα κάκιωνε ασφαλώς
    με τους γονείς του, επιδεικτικά εθνικούς,
    και θα του έπαυαν – πράγμα φρικτόν -
    ευθύς τα λίαν γενναία δοσίματα.

    Έπρεπεν όμως και να κάμει κάτι. Έγινε ο θαμών
    των διεφθαρμένων οίκων της Αλεξανδρείας,
    κάθε κρυφού καταγωγίου κραιπάλης.

    Η τύχη του εφάν’ εις τούτο ευμενής,
    τον έδωσε μορφήν εις άκρον ευειδή.
    Και χαίρονταν την θείαν δωρεάν.

    Τουλάχιστον γιά δέκα χρόνια ακόμη
    η καλλονή του θα διαρκούσεν. Έπειτα -
    ίσως εκ νέου στον Σακκά να πήγαινε.
    Κι αν εν τω μεταξύ απέθνησκεν ο γέρος,
    πήγαινε σ’ άλλου φιλοσόφου ή σοφιστού,
    πάντοτε βρίσκεται κατάλληλος κανείς.

    Ή τέλος, δυνατόν και στα πολιτικά
    να επέστρεφεν – αξιεπαίνως ενθυμούμενος
    τες οικογενειακές του παραδόσεις,
    το χρέος προς την πατρίδα, κι άλλα ηχηρά παρόμοια.

    Καβάφης [1921]

  6. avatar
    Σταύρος Α. Ζένιος on June 12, 2014 - (permalink)

    @ASE

    δεν έχω πλήρες φορολογικό σύστημα να προτείνω, αλλά αυτά που λεει ο Θεόδωρος και που ανάπτυξα στο βιβλίο μου, δεν είναι ευχολόγια.

    Να πω ένα παράδειγμα: Μειωση φόρου εισοδήματος με ταυτόχρονη αύξηση φόρου κατανάλωσης νερού ή ηλεκτρικής ενέργειας.

    • avatar
      ASE on June 13, 2014 - (permalink)

      Πολύ καλά αλλά δεν μου απαντήσατε σε σχέση με το ΦΠΑ που καλύπτει ήδη την κατανάλωση. Επίσης έχουμε από τους χαμηλότερους εταιρικούς και προσωπικούς φόρου εισοδήματος στην Ευρώπη.

      Πραγματικά δεν βλέπω να βγαίνουν τα νούμερα.

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS