Skip to content

Επιλογές για Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on September 29th, 2014 - 18 Comments
avatar

Στο πρόσφατο εξαιρετικό βιβλίο τους “Σπίτι Χρέους” οι καθηγητές Mian και Sufi (στα πανεπιστήμια Princeton και Chicago αντίστοιχα) αναλύουν την εμπειρική τους έρευνα των τελευταίων 10 χρόνων και τι υπονοεί για την αναιμική ανάπτυξη μετά την κρίση σε διάφορες χώρες. Είναι σημαντικό πρώτα να πω ότι αυτή η ανάλυση ισχύει και για την Κύπρο σε αρκετά μεγάλο βαθμό επειδή υπάρχουν, όπως και στην Αμερική, παρόμοια χαρακτηριστικά της κρίσης: Υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις που δεν μπορούν να καλύψουν τις δόσεις τους.

Η βασική θέση του βιβλίου είναι ότι δεν υπάρχει αρκετή ζήτηση στην οικονομία από τα νοικοκυριά επειδή ουσιαστικά δεν τους μένουν χρήματα μετά την ικανοποίηση των δανειοδοτικών τους υποχρεώσεων.  Άρα, οι Mian και Sufi υποστηρίζουν ότι μία μείωση στα χρέη των νοικοκυριών θα βοηθήσει στην αναζωογόνηση της οικονομίας.  Αυτή η ιδέα έρχεται σε αντίθεση σε κάποιο βαθμό με την ιδέα ότι είναι μόνο στον τραπεζικό τομέα το πρόβλημα και άρα αν οι τράπεζες μπορέσουν να ξαναδανείσουν, τότε η οικονομία θα επανεκκινήσει (για να χρησιμοποιήσουμε τους Κυπριακούς όρους). Απλουστευμένα: Η λύση για αναζωογόνηση της οικονομίας βρίσκεται στον καταναλωτή (μέσω της ζήτησης) και όχι στις τράπεζες (μέσω της προσφοράς πιστώσεων).

Υπάρχει όμως και η κάπως αντίθετη άποψη που εκφράστηκε πριν 2 εβδομάδες στη δεξαμενή σκέψης Brookings από τους Eberly και Krishnamurthy (των πανεπιστημίων North western και Stanford αντίστοιχα).  Ο τίτλος της άποψης: «Αποτελεσματικές Πιστωτικές Πολιτικές σε μια Κρίση Οικιστικού Χρέους». Οι αποτελεσματικές πολιτικές της κυβέρνησης σε μια υπερχρεωμένη οικονομία είναι να βοηθήσουν στη μεταφορά των πληρωμών στο μέλλον μέσω προσωρινών μειώσεων στα επιτόκια ή/και επιμήκυνση στο χρόνο αποπληρωμής των οικιστικών δανείων.  Απλή απομείωση του δανείου δεν βοηθά με αποτελεσματικό τρόπο επειδή το μεγαλύτερο κομμάτι των τωρινών υποχρεώσεων πηγαίνει στο επιτόκιο του κεφαλαίου και άρα η διαγραφή μέρους του δανείου δεν μειώνει πολύ τη δόση σήμερα.  Άρα, η απομείωση του δανείου δεν βοηθά στη μεγάλη αύξηση των εισοδημάτων του δανειζομένου τώρα που υπάρχει το πρόβλημα.

Ξεφεύγοντας από την πιο πάνω ανάλυση, ένα επιχείρημα εναντίον της επιμήκυνσης των δανείων είναι ότι αυτό σημαίνει χαμηλότερες ροές προς τις τράπεζες σε περίοδο που και οι τράπεζες χρειάζονται ρευστότητα.  Το αντεπιχείρημα όμως είναι ότι οι τράπεζες θα πρέπει επίσης να υπολογίσουν πόσες πτωχεύσεις θα αποφύγουν με τη μείωση στις δόσεις.  Η χρονική διάρκεια οικιστικών δανείων στην Κύπρο θα μπορούσε να πάει από τον τωρινό μέσο όρο των 20 χρόνων σε 40 χρόνια (έστω και για τους μεγάλους στην ηλικία) και τα επιχειρηματικά από 7 σε 15.  Οι τράπεζες (και ο συνεργατισμός) θα πρέπει να δουν το όφελος μακροπρόθεσμα τώρα που έχουν ανακεφαλαιοποιηθεί και να αρχίσουν να κάνουν αυτό που έπρεπε να κάνουν από το καλοκαίρι του 2011: Μείωση στα επιτόκια και επιμήκυνση των δανείων, με αυστηρή συμπεριφορά προς αυτούς (μικρούς ή μεγάλους) που (στρατηγικά) δεν συνεργάζονται.

Βιβλιογραφία

Eberly, Janice, and Arvind Krishnamurthy “Efficient Credit Policies in a Housing Debt Crisis,” Fall 2014, Brookings Papers in Economic Activity.

Mian, Atif and Amir Sufi, “House of Debt” 2014, University of Chicago Press.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial College Business School.

 

Categories → Οικονομία

18 Comments
  1. avatar
    MM on September 29, 2014 - (permalink)

    Suggest that you send the 2 reports to Troika so they may agree to defer the application of Basle III rules (for NPL’s) to Cyprus for another 10 years.

  2. avatar
    Σάββας Τταντής on September 29, 2014 - (permalink)

    Αλέξαντρε

    Συμφωνώ απόλυτα με τους Eberly και Krishnamurthy .

    Αυτή είναι η θέση μου εδώ και μήνες.

    • avatar
      Marios Zachariadis on September 29, 2014 - (permalink)

      Για μείωση επιτοκίων είχε μιλήσει και εξηγήσει από πολύ νωρίς ο συνάδελφος στο ΠΚ Γιώργος Νησιώτης σε σειρά άρθρων από το 2013: Επιτόκια, Τραπεζικές Δανειακές Πρακτικές και Ανάπτυξη Πραγματικής Οικονομίας, November 6th, 2013
      http://blog.stockwatch.com.cy/?p=1995
      Μείωση επιτοκίων vs επιμήκυνση δανείων http://blog.stockwatch.com.cy/?p=1995
      Εκποίηση υποθηκευμένης περιουσίας και δανειστικά επιτόκια http://blog.stockwatch.com.cy/?p=2052 Σύντομα μετά τα στρες τεστ, θα πρέπει να δουν αυτό το θέμα προσεκτικά οι Τράπεζες με παρότρυνση από την πολιτεία (από τους σχετικούς θεσμούς) και παράλληλη ισχυροποίηση θέσμων που παρέxουν “consumer protection” στον τομέα. Εντός αυτού του σκεπτικού, μέλη του ΣEO είχαμε εισηγηθεί πολύ νωρίς σύνδεση των αλλαγών του επιτοκίου με τις αλλαγές στο Euribor or other clearcut base, καθώς και την ενδυνάμωση σχετικών θεσμών για εξισορρόπηση σε μια ολιγοπωλιακή αγορά όπου η μια πλευρά είναι παραδοσιακά το ισχυρό μέρος και η άλλη συνήθως το αδύνατο.

  3. avatar
    Takis Xenopoulos on September 29, 2014 - (permalink)

    Αγ.Κύριε Α. Μηχαηλίδη

    Εγώ συμφωνώ πλήρως με τις απόψεις των Κυρίων Eberly & Krishnamurthy για Μείωση των Επιτοκίων αλλά και για επιμήκυνση των Δανείων, για όσο καιρό χρειάζεται μέχρι να έλθη η Ανάκαμψης της Οικονομίας στον Τόπο μας.

    Αλλά ακόμα υπάρχει μια Τάξις Πολιτών που αγόρασα κάποιο σπίτι η Διαμέρισμα απο τους Develloper που δυστυχώς παρά την σχεδόν Εξώφληση των,βάσει του Πωλητηρίου Εγγράφου απεδείχθη εκ των υστέρων ότι δεν είχανε τους τίτλους Ιδιοκτησίας, διότι τα είχανε Υποθήκη εν αγνοία των Αγοραστών, παρά την διαβεβαιώσεις των.
    Που ασφαλώς τώρα ωφείλει τόσο η Κυβέρνησης και ο Πρόεδρος, αλλά και η Βουλή μας, να προστατεύσει αυτούς τους Πολίτες, με την Νέα Νομοθεσία που επεξεργάζοντε τώρα τα Κόμματα και Κυβέρνηση, διότι θα ειναι μεγάλη αδικία και εκτός οποιασδήποτε λογικής να τα πληρώσου 2 φορές, γι’ αυτούς τους απατεώνες, που τους ξεγέλασα. Υπαρχουν οι Νόμοι για ποινική δίωξη. τόσο για τις απάτες όσο και για την καταδολίευση του Κόσμου.

  4. avatar

    Χαίρομαι που και ο Αλέξανδρος υποδεικνύει οτι η ανάλυση στο House of Debt ισχύει και για την Κύπρο. Πολλοί που διαφωνούσαν με την “κυπριακή σεισάχθεια” το έκαναν ισχυριζόμενοι οτι τα συμπεράσματα στο House of Debt δεν ισχύουν για την Κύπρο.

  5. avatar
    The Invisible Hand on September 29, 2014 - (permalink)

    Φίλε Αλέξανδρε
    Δεν είναι τόσο αντίθετες οι απόψεις των E&K καιτων M&S που ανέλυσες. Και οι δύο μελέτες καταλήγουν στην εισήγηση για μείωση της σημερινής αξίας στα χρέη των νοικοκυριών, είτε με μείωση του χρέους (διαγραφή;), είτε με μείωση επιτοκίου και επέκταση του χρόνου αποπληρωμής. Και στες δύο περιπτώσεις θα σκοντάψουμε στη ανάγκη περαιτέρω κεφαλαίου στες τράπεζες για να καλυφθούν οι -αναγνωρισμένες πλέον- ζημιές και για να κρατήσουν την ήδη τραυματισμένη εμπιστοσύνη των καταθετών.
    Το κράτος (και η Τρόικα) αδυνατουν να συνεισφέρουν σε νέα αύξηση κεφαλαίου. Πρέπει δηλαδή οι τράπεζες να προσελκύσουν νέους επενδυτές αφού τους πείσουν ότι η διαχείρησις θα είναι επικερδής από εδώ και πέρα και ότι δεν θα είναι στα χέρια λαϊκιστών στη βουλή και άλλων κατεστημένων που εκπροσωπούν συγκρουόμενα συμφέροντα.

  6. avatar
    IoannisTakis on September 29, 2014 - (permalink)

    Συμφωνώ με Invisible hand ότι οι δύο απόψεις δεν είναι και τόσο αντίθετες μεταξύ τους αφού και οι δύο σχολές σωστά εντοπίζουν ότι ο λόγος που μια υφεσιακή οικονομία με υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις παραμένει σε μια κατάσταση διαρκούς ύφεσης και δεν ανακάμπτει δεν έγκειται στο ότι οι τράπεζες δεν δίνουν (ή δεν μπορούν να δώσουν νέες πιστώσεις) αλλά στο ότι δεν υπάρχει αύξηση της ζήτησης από τους καταναλωτές καθώς…μένουν ταπί μετά την πληρωμή των μεγάλων δόσεων σε τόκους και κεφάλαιο (όσοι μπορούν να τις πληρώσουν).

    Η εισήγηση στην οποία καταλήγουν στη δεξαμενή σκέψης… Brookings οι Eberly και Krishnamurthy είναι αυτό στο οποίο αναφέρομαι εδώ και δύο χρόνια ως ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ ΜΕΤΡΑ …επιμήκυνση και μείωση επιτοκίων. Βεβαίως η επιμήκυνση εξαρτάται αποκλειστικά από την πολιτική που θέλουν να ακολουθήσουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί ενώ τα επιτόκια εξαρτώνται από την διάθεση των καταθετών και τον βαθμό αξιοπιστίας των θεσμών και των τραπεζών. Όσο μεγαλύτερη η αξιοπιστία τόσο μικρότερος ο κίνδυνος και επομένως τόσο μικρότερα τα επιτόκια.

    Επομένως η λύση για να επιτύχουμε μια σημαντική μείωση των επιτοκίων και να βοηθήσουμε στην έμμεση ελάφρυνση των χρεών, ενίσχυση της ρευστότητας νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αύξηση της ζήτησης και αναζωογόνηση της οικονομίας είναι να ακολουθήσουμε και να υλοποιήσουμε με συνέπεια, ευλαβικότητα, μεθοδικότητα και εντιμότητα τα ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ…ΜΕΤΡΑ:
    1. Να εξυγιανθούν το συντομότερο οι τράπεζες με μείωση των λειτουργικών τους εξόδων σε προσωπικό και δίκτυο καταστημάτων, με ανακεφαλαιοποίηση τους, με σωστές και γρήγορες αναδιαρθρώσεις και μείωση των μη-εξυπηρετούμενων, με υιοθέτηση σωστών πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης, με σωστή εποπτεία από την ΚΤΚ, με εκκαθάριση των ανέντιμων και ανίκανων και προώθηση/στελέχωση τους με άξια, ικανά και έντιμα άτομα.
    2. Να ξεκινήσει επιτέλους η εξυγίανση σε όλα τα επίπεδα της πολιτείας, δημοσιονομικά (μείωση του λίπους, εξορθολογισμό δαπανών και εσόδων, αύξηση παραγωγικότητας, καθορισμός μακροπρόθεσμων στόχων κ.λ.π.) στους ανώτατους θεσμούς, στα πολιτικά κόμματα κ.α.
    3. Τιμωρία όσων ευθύνονται για την κατάρρευση της οικονομίας είτε λόγω της άθλιας διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, είτε λόγω των τραπεζικών σκανδάλων και της πτώχευσης των τραπεζών είτε λόγω της ανεπαρκούς/εγκληματικής εποπτείας.

    Υ.Γ. Εκτός από την μείωση των επιτοκίων και μια θαρραλέα επιμήκυνση της λήξης των δανείων θα μπορούσαν οι τράπεζες να σκεφτούν να εφαρμόσουν την … «Κυπριακή Σεισάχθεια» από την αντίθετη πλευρά της παρέχοντας κίνητρα (με ίσως κάποια μικρή απομείωση του χρέους τους) σε όσους έχουν την δυνατότητα (σε αυτούς περιλαμβάνονται και πιθανοί εγγυητές αρκετών «προβληματικών» δανείων) και επιθυμούν να εξοφλήσουν πιο γρήγορα τα τραπεζικά τους χρέη και όχι από όσους δεν μπορούν. Αυτό το «κίνητρο» θα μπορούσε να προσφέρεται/κυμαίνεται σε συνάρτηση με την χρονική στιγμή και το ποσό/ποσοστό που επιλέγει κάποιος να εξοφλήσει πρόωρα. Η πρόωρη εξόφληση δανείων στις ειδικές συνθήκες που επικρατούν σήμερα στις τράπεζες και τους υπερχρεωμένους/ «μη βιώσιμους δανειολήπτες» θα βοηθήσει τα κεφάλαια και την ρευστότητα των τραπεζών άμεσα και ταυτόχρονα θα αυξήσει την δυνατότητα τους για διοχέτευση νέων πιστώσεων στην αγορά.

  7. avatar
    Savvakis Savvides on September 30, 2014 - (permalink)

    Όλα καλά και άγια όσα λετε αλλά αγνοείτε τα δυο πιο σημαντικά προβλήματα που χαρακτηρίζουν την ιδιαίτερη και πολύ δεινή κατάσταση που βρίσκεται η Κύπρος.

    1. Ο υπερδανεισμος είναι τόσο μεγάλος (πέραν του 300% του ΑΕΠ) που τα πλείστα δάνεια (με η χωρίς μείωση επιτοκίων και επιμήκυνση δανείων) δεν μπορούν να είναι βιώσιμα και εξυπηρετούμενα. Να το βάλω όσο πιο απλά γίνεται, ακόμη και με 0% επιτόκιο και 20+ χρόνια περίοδο αποπληρωμής είμαι σίγουρος ότι τα εκατομμύρια που εδόθησαν για να αγοράσουν κάποιοι μη παραγωγικά χωράφια, παραδείγματος χάριν, δεν θα μπορέσουν ποτέ να αποπληρώσουν τις όφειλες τους. Ούτε σε μια υφεσιακή οικονομία, με ένα pseudo-euro currency – το πραγματικό Euro δεν υπόκειται σε περιορισμούς – και μια οικονομία με πολλούς συστημικούς κινδύνους μπορεί κάποιος σοβαρά να θεωρεί ότι μπορεί να γίνουν πολλές σημαντικές επενδύσεις.

    2. Οι τράπεζες δεν μπορούν να δανείζουν long-term ενώ γίνονται funded σχεδόν καθολικά από short term funds. There is a huge mismatch of funding that needs to be resolved first. Moreover, any new collections almost inevitably go out of the system.

    The only way out is debt forgiveness or failing that one should start thinking of the possibility to change currency and take matters in one’s own hands. I am not for the latter, I never was, but I am a lot more against a slow death with no way out. I do not think that the measures suggested above and supported by many are not “somewhat helpful”. But it is like treating cancer by taking aspirins. Or to put it in another analogy, it is like our computer is stuck for memory and barely functions but we insist that we should not reboot the machine. The sooner we all realise that we need to seek a more drastic way out from our predicament the sooner we can hope to finally start rebuilding the new Cyprus economy on a sound and sustainable basis. I guess in Cyprus this is too much hope for.

  8. avatar
    Alexandros Michaelides on September 30, 2014 - (permalink)

    @Marios Zachariadis
    Τα ουσιώδη ζητήματα τα είχα εισηγηθεί στις 27 Μαρτίου 2013. Το πρόβλημα όμως πολλές φορές είναι η εφαρμογή μερικών ιδεών, άρα ελπίζω η επανάληψη τους να βοηθήσει στην εφαρμογή τους, έστω και αργά.

    @The Invisible Hand
    Η μείωση των επιτοκίων και επιμήκυνση μπορεί να γίνει με τρόπο που να αφήσει την παρούσα αξία την ίδια, και άρα είναι μόνο θέμα ρευστότητας που τίθεται και όχι κεφαλαιουχικών αναγκών.

    @ Takis Xenopoulos
    Ο τίτλος ιδιοκτησίας είναι όντως βασικό δικαίωμα που πρέπει να προστατευθεί. Όταν αυτό γινόταν θέμα στην Αγγλία από το 2007, κανενός το αυτί δεν ίδρωνε στην Κύπρο.

    @Savvakis Savvides
    Συμφωνώ ότι είναι δύσκολη η κατάσταση. Αλλά δεν είμαι πεπεισμένος ότι μια δραστική αντιμετώπιση που μοιράζει τις υποχρεώσεις στο μέλλον, με την ελπίδα ότι ταυτόχρονα θα γίνουν οι αλλαγές για ανάπτυξη στην οικονομία δεν μπορούν να λειτουργήσουν. Αν προτιμάτε, για την Κύπρο νομίζω ότι μπορούν να λειτουργήσουν καλύτερα από τις περισσότερο πυρηνικές επιλογές που εισηγείστε. Δεν πρέπει να ξεχνούμε επίσης την μαύρη οικονομία που δεν υπολογίζεται στο ΑΕΠ αλλά ξέρουμε ότι στην Ελλάδα τουλάχιστον, υπολογιζόταν στα δάνεια που έδιναν οι τράπεζες: http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2109500

    • avatar
      Savvakis Savvides on September 30, 2014 - (permalink)

      Αγαπητέ Αλέξανδρε,

      Ακριβώς το σημείο που θίγω και πρέπει απλά να δεχτούμε ότι διαφωνούμε είναι ότι εσύ πιστεύεις ότι η “αντιμετώπιση που μοιράζει τις υποχρεώσεις στο μέλλον” είναι εφικτή και αρκετή ενώ εγώ λεω ότι δεν υπάρχει αρκετό μέλλον να χωρίσει τις υποχρεώσεις μας. Εκτός και αν εννοείς αυτό που είπε και ο Σοιμπλε στον Πρόεδρο μας στις Βρυξέλλες, δηλαδή με το να μην παίρνει τον λογαριασμό της καταστροφής στους ολιγάρχες και άλλους που εκμεταλλεύονταν τη χαλαρή εποπτεία του τραπεζικού μας και του χαμηλού φορολογικού συστήματος μας, στην ουσία διαλέγουμε να καταδικάσουμε τις μέλλουσες γενεές Κυπρίων. Ειλικρινά, και με όλο το σέβας, δεν μπορώ να πιστέψω ότι κάποιος εισηγείται 40 χρόνια περίοδο αποπληρωμής (ανεξαρτήτως μάλιστα ηλικίας!) και να σοβαρολογεί. Και επειδή χαρακτήρισες κάποιες «εισηγήσεις» (που στην ουσία δεν έκανα – απλά είπα ότι χρειαζόμαστε δραστικές και θαρραλέες λύσεις) ως πυρηνικές, για μένα μοιάζει περισσότερο αυτό που εισηγείστε εσείς σαν αργός θάνατος μετά από συνεχή έκθεση σε ραδιενέργεια.

    • avatar
      Savvakis Savvides on September 30, 2014 - (permalink)

      Typo correction: please read “χωρέσει” instead of “χωρίσει”.

      • avatar
        Alexandros Michaelides on October 1, 2014 - (permalink)

        Αγαπητέ κε Σαββίδη,

        Κι όμως σοβαρολογώ….

        Ορίστε τα προιόντα στην Πορτογαλία:

        http://www.quintafinance.com/services_s/mortgages-on-offer/1875

        Μέχρι 50 χρόνια για ντόπιους, μέχρι τα 80 τους.

        Στην Κύπρο, για τα υπάρχοντα δάνεια, αν κάποιος (μη κακόν) πεθάνει στα 80 ή 70 του, τότε φαντάζομαι θα πρέπει να αποφασίσει η οικογένεια του αν θα συνεχίσει να πληρώνει και να έχει το σπίτι, ή να πουλήσει και να τελειώνει καθώς η οικογένεια μάλλον θα έχει φύγει από το σπίτι μέχρι τότε. Θεωρώ αυτή τη δύσκολη λύση καλύτερη από την έξοδο από το ευρώ για τη σταθερότητα στην Κυπριακή οικονομία.

        Τα άλλα για τον Γερμανό υπουργό οικονομικών δεν έχουν αυτή τη στιγμή σημασία, είτε συνέβησαν είτε όχι, κάτι που δεν μπορώ να το γνωρίζω. Το ερώτημα είναι τι γίνεται τώρα και δεν είναι καλή ιδέα να βάζουμε πολλά πράγματα μαζί αν θα γίνει παραγωγικός διάλογος σε αυτό το blog, να μην πω σε αυτή τη χώρα.

  9. avatar
    Μ on September 30, 2014 - (permalink)

    Κύριε Μιχαηλίδη,

    Το σκεπτικό της πρότασης σας, φαίνεται να εδράζεται στην αντίληψη ότι η ανάγκη για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είναι στατική («…τώρα που έχουν ανακεφαλαιοποιηθεί»). Η περαιτέρω ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης της Τράπεζας Κύπρου, είναι ενδεικτική των επιπρόσθετων αναμενόμενων κεφαλαιακών αναγκών. Η μείωση των επιτοκίων είναι σημαντικός παράγοντας όχι μόνο για τη βιωσιμότητα του ιδιωτικού χρέους αλλά και για τη διαχείριση του προβλήματος της δυσμενούς επιλογής (έστω ότι υπάρχει ρευστότητα για να διοχετευθεί κάπου). Ωστόσο θα πρέπει να σταθμίσει κάποιος τη δυνατότητα των τραπεζών να διαχειριστούν μια τέτοια μείωση η οποία δεν δύναται να επηρεάσει μόνο την ρευστότητα τους όπως αναφέρετε αλλά και την κεφαλαιακή τους βάση. Τα έσοδα από τόκους είναι βασικός παράγοντας για την κερδοφορία μιας τράπεζας και κρίνοντας από την οριακή κερδοφορία ή/και τις ζημίες που παρουσιάζουν οι τράπεζες μας (χωρίς να συνυπολογίσω τις αναφορές του ΔΝΤ περί NPL coverage), πολύ αμφιβάλλω εάν μια μείωση στα δανειστικά επιτόκια θα ήταν διαχειρίσιμη ελλείψει επιπρόσθετης κεφαλαιακής ενίσχυσης.

    Αναφορικά με την επιμήκυνση των δανείων και τη μείωση των επιτοκίων με τρόπο που να αφήνει την παρούσα αξία των ταμειακών ροών την ίδια, σημειώνω ότι αυτός ο τρόπος θα πρέπει να συνάδει και με τις απαιτήσεις των ΔΛΠ.

    Επίσης οι αναφορές σας στο προηγούμενο σας άρθρο, σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα ντόπιων καταθέσεων και τον αριθμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων από πλούσιους και φτωχούς, έρχονται σε αντίθεση με την πρόταση σας για καθολική επιμήκυνση όλων των δανείων, η οποία στη δική μου αντίληψη μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.

    Βασικό πρόβλημα ενός συστήματος στο οποίο απομειώθηκαν καταθέσεις αποτελεί η αρνητική και ευμετάβλητη τάση που παρατηρείται στην αποταμίευση (με ότι αυτό συνεπάγεται), η οποία ενδέχεται να επηρεαστεί περαιτέρω από την εφαρμογή λύσεων όπως η πιο πάνω.

    Ως εκ τούτου οποιοδήποτε μέτρο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να εφαρμόζεται στοχευμένα κατόπιν ενδελεχούς αξιολόγησης ανά περίπτωση.

    • avatar
      Ιουλία on October 1, 2014 - (permalink)

      Γιατί άραγε ενοχλούμαστε από την i) μακροχρόνια ή εις άπειρον αναβολή και την ii) συνειδητή μετατόπιση στο μέλλων των χρεών της παρούσας γενεάς, όπως μας έχει προτείνει ο Καθηγητής; Η απάντηση είναι συνδυασμός δύο παραγόντων:
      Πρώτον, όσο κινούμαστε προς το μέλλον τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα. Κατά κανόνα, για να εξισορροπηθούν οι εν λόγω κίνδυνοι, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια είναι ψηλότερα από τα βραχυχρόνια επιτόκια. Συνεπώς, μία επιχείρηση (όπως π.χ. μία τράπεζα) που έχει να παίρνει πρέπει να υποβιβάζει το λαβείν της (και, άρα, το κεφάλαιό της) ανάλογα με τα έτη που θα εξοφληθεί.
      Δεύτερον, οι ελεύθερες οικονομίες βασίζονται στο συμβάλλεσθε επ’ αμοιβαίο όφελος. Εάν οι συγγενείς κάποιου χρεώστη δεν είναι συμβεβλημένοι με την επιχείρηση (ή τράπεζα), πώς θα αναλάβουν το υπόλοιπο του χρέους όταν ο δανεισθείς αποδημήσει εις Κύριον; Σε τέτοια περίπτωση, η πιθανή εξασφάλιση θα είναι η κληρονομιά του αναξιόχρεου θανούντος.
      Όλοι διερωτόμαστε γιατί κάποιοι Κύπριοι οικονομολόγοι, όπως και κάποιοι πολιτικοί, προσπαθούν να πείσουν ότι μπορούν να δημιουργήσουν κάτι από το τίποτε;

  10. avatar
    Erol Riza on October 1, 2014 - (permalink)

    Dear Alexandros

    I would agree with the basic premise of the book in an effort to lighten the burden of households and small enterprises and the fact that the debt is carried to the next generation should not be the obstacle.
    However, the problem Cyprus, and Europe for that matter, is that the focus of the IMF and the German insistence on debt sustainability is leading to zombie economies, the words of J. STIGLITZ. The mere fact that in the eurozone we have zero rates and the ECB searches desperately for unconventional solutions must tell us something. This has led to calls for an Investment Fund of 500 blns to boost growth and create jobs. The banks NPLs will take a few more years since we have no opted for an AMC in Spain and Ireland and I hope that post stress tests this will be revisited.

    The real issue in Cyprus is that growth will come from investment from FDI since banks are not the best sources of term funding given Basel III and the lack of funding by banks themselves other than deposits for now. Min order to have FDI we need to see what projects are attractive both in terms of business case and profitability. I believe the Minister of Finance was correct in saying that we need to better prepare projects and be patient. The focus of government and the private sector has to be on developing projects that will attract investors because ofmCyprus location, favourable tax jurisdiction, highly educated staff and membership of the EU. It begs the question what has CIPA attracted so far all these years in existence. Unless we refocus and remodel the conomy to higher value added services and explore the opportunity for innovation/technology, we will have to rely on real estate and tourism which are not likely to make Cyprus competitive and attractive.

    In closing,mwhile I agree that palliative measures are good for treatment we need some changes and strategic planning for the medium term thereby changing the basis of the economy to meet the challenges of the future. The government’s efforts in the energy sector are highly desirable and should be expedited but there surely can be more than just energy.

  11. avatar
    A on October 2, 2014 - (permalink)

    Ctrl-Alt-Delete. Restart!
    That’s what our economy needs.
    The banks can do a lot to help but are largely unwilling. So the decisions will have to be forced upon them just as they were forced upon all depositors and employees who lost deposits and incomes. Why should we still assist the banks if in reality the only way out is FDI? Banks have received a lot of help for many years now but they only focused on their profitability. The EIB had provided funds in the past which were used by the banks instead of being channeled to the SMEs as it was planned. The banks offered sky high deposit rates to depositors (inactive capital) and borrowers had to suffer even higher rates and try to make a living. The banks managed to destroy all capital intensive industries in Cyprus since the high interest rates made these industries unable to compete. Who ever had money preferred to place them in deposits rather than use it (and now there no more deposits).
    Banks have to be forced to accept solutions that would not otherwise be willing to even consider. They have to accept that all the charges (and surcharges) and interest that they have been accumulating on NPLs is nothing but accounting processes and that can easily be removed and go back to the initial capital. They have to be forced to make 30% write offs on loans and start anew with new interest rates and longer terms. The mere fact that this has never been done before is not an excuse not to do it now. Drastic measures are needed if they are willing to survive. Otherwise they may well fade into non existence. Banks have to be forced to realize that they need their customers more than their customers need them and start making the right steps to help the real economy. Since they have not understood that yet, they must be reminded the harsh way.
    A great number of NPLs is just the result of people asking the banks to restructure their loans to help them and the banks refusing to do so as the loan was regularly serviced. The banks therefore encouraged people not to service their loans so that the people would have a chance to restructure their loans.
    I am very confident that the banks will soon be forced to package their loans and sell them at 10-20% max to outside investors. These new investors (hedge funds – smart money) will come in and agree different payment terms and offer a write off of 50% to the borrowers. The fund will make more than 100% profit, the borrower will be able to survive and start anew and the bank will be left with a 90% write down on its loan portfolio. Perhaps the government should set up a fund and buy these packaged loans and proceed with 50% write offs, extend the repayments terms to 40 years and place 3% fixed interest. Now this would really help everyone in the economy! Of course this cannot be announced because then everyone would stop servicing their loans! But hey why not?
    I am no economist and what I propose is probably considered as hubris in the financial community but I strongly believe that we need drastic and imaginative solutions to get ourselves out of this hole. Stop focusing on academic books and business practices and come up with solutions! These are not normal times we are living!

    • avatar
      Επιλήσμων on October 3, 2014 - (permalink)

      My dear A,
      I have read with interest your essay. I am not an economist either, but I can assure you that none of your proposals are feasible.
      Your proposal for 30% write offs on loans – and start anew – with new interest rates ( I presume you meant lower) and longer repayment terms, is not new.
      Read Mr Zenios’ article “Κυπριακή Σεισάχθεια” 3 Sept. 2014, reminding us of Solon’s law “Σεισάχθεια” in ancient Athens c.594 BC, and if you like, my comment in this blog on 28 July 2014 and repeated in summary again on 1 September. I was referring to the law passed by the English Govt. in Cyprus in 1940 known as “Νόμος Περί Ανακουφίσεως Των Γεωργών Χρεωστών”.
      Of course both the above laws were intended to protect the borrowers from persons (lenders/usurers) and not from Banks.
      I do not have data on how the rich Athenians were affected by Solon’s Σεισάχθεια, but I do know that the ultra rich Cypriot usurers did not face economic ruin because of the 1940 Law. Unlike our Banks, they were not casino players but shrewd business men.

  12. avatar
    jim on January 17, 2015 - (permalink)

    Μακάρι να διαγραφούνε τα δάνεια.Τουλάχιστον τα στεγαστικά που η στέγη είναι από τα ιερότερα για την αξιοπρεπή ζωή του ανθρώπου.
    Οι αλήτες και λήσταρχοι πολιτικοί, και τραπεζίτες με συνεργούς τους δημοσιογράφους ενήργησαν σαν προδότες εξοντώνοντας τον ελληνικό λαό και χρήζουν εκτέλεσης για εσχάτη προδοσία.
    Τώρα που χάνουν τις καρέκλες …συνεχίζουν να εμφανίζονται με θράσος και κακομοιριά και να παραδέχονται ως θεατρίνοι ότι έπραξαν και λάθη και ΘΑΑΑΑΑ τα διορθώσουν. Όχι άλλη ανοχή σε αυτούς που δοκιμάστηκαν. Ζούμε ότι πιο ελεεινό, τον ύπουλο φασισμό (τρομοκρατία από τους ίδιους). Η κοροϊδία στο μεγαλείο της χωρίς ιερό και όσιο. Οι νέοι να τους τιμωρήσουν προς παραδειγματισμό και να αποκαταστήσουν τις αδικίες. Αυτή θα είναι και η απόδειξη.
    Αλλά όχι να διαγραφούνε αυτά τα δάνεια μόνο της πλήρης αδυναμίας Θα είναι πάλι αδικία στο μέγιστο. Γιατί και αυτός ο ευσυνείδητος που στερείται πολλά βασικά όπως διατροφή και θέρμανση (στερεί από τα παιδιά του το φαγητό) για να είναι συνεπής στα δάνεια του και χρέη θα πρέπει και αυτός να διευκολυνθεί επιτέλους στο μέγιστο. Έλεος για τα παιδιά τουλάχιστον.
    Εγώ πήρα δάνειο 40.000 για να συμπληρώσω στην αγορά μίας, μοναδικής και κύριας κατοικίας αξίας 170.000 και από τότε που άρχισαν οι περικοπές μισθών (από 1500 έπεσα στα 900) και δυσβάσταχτοι φόροι ζω σε τεντωμένο σχοινί κοιτώντας να είμαι συνεπής στις δόσεις οφειλών με ρυθμίσεις κ.λπ Δηλαδή εάν γίνει και άλλο περικοπή και αδυνατώ πλέον να πληρώνω τις δόσεις σημαίνει θα χάσω το σπίτι και τα 130.000 που έβαλα από την τσέπη μου για το δάνειο των 40.000. Πήρα το δάνειο με την προϋπόθεση ότι σε 2 χρόνια θα έβγαινα στη σύνταξη – όπως και έπραξα – και θα έπαιρνα το εφάπαξ 50.000 ώστε να αποπληρώσω το δάνειο. Μας το κόψανε 48%, ήτοι μένει 26.000. Μας δώσανε τα 12.000 και το υπόλοιπο μας λένε θα το πάρουμε το 2020 και ανάλογα αν έχουν λεφτά τα ταμεία. Αυτό είναι ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ ή όχι.
    Τα τεράστια δάνεια στους μεγαλοοφειλέτες του κεφαλαίου, (καναλάρχες, εφοπλιστές επιχειρηματίες και πολιτικά κόμματα ) όμως χαρίζονται άνετα, σιωπηλά, ύπουλα και καλούμαστε πάλι εμείς να πληρώσουμε και αυτά. Πληρώνουμε εις διπλούν. Γίνανε οι περικοπές μισθών ως εισφορά αλληλεγγύης – για την ανακεφαλαίωση των τραπεζών – και συνεχίζουν οι τράπεζες να μας πιέζουν για την πληρωμή των δανείων την στιγμή που δεν περισσεύει ούτε για θέρμανση από τους δυσβάσταχτους φόρους. Ζούμε ότι πιο αισχρό από πλευρά πολιτικής ζωής και κυβερνήσεων . Το λιγότερο είναι η φυλακή. Μακάρι να εκτελεστούν. Υγεία δεν υπάρχει, δικαιοσύνη επίσης, Αυτά πλέον για τους έχοντες μόνο. Οι προδότες πουλήσανε την συνείδηση τους και την ψυχή τους αυθαίρετα όμως πουλάνε τη χαμηλή και μεσαία τάξη στο κεφάλαιο και την χώρα ολόκληρη στους Γερμανούς. Ας πούμε εμείς το ΟΧΙ.

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS