Skip to content

Επανάκτηση εμπιστοσύνης

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on October 6th, 2014 - 23 Comments
avatar

Μία σημαντική μεταβλητή που επηρεάζει θετικά την ανάπτυξη σε μία οικονομία είναι η εμπιστοσύνη.  Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί αυτής της έννοιας, οι κοινωνιολόγοι το ονόμασαν κοινωνικό κεφάλαιο και πρόσφατα διάφοροι οικονομολόγοι έχουν προσπαθήσει να το μετρήσουν, και έχουν δείξει ότι είναι θετικά συσχετισμένο με την οικονομική ανάπτυξη.  Ένας ορισμός της εμπιστοσύνης είναι η δύναμη μιας οικονομίας να μην βασίζεται συνεχώς σε συμβόλαια αλλά στο γεγονός ότι το συμβαλλόμενο μέρος (είτε φυσικό, είτε νομικό πρόσωπο) θα τηρήσει τις δεσμεύσεις του χωρίς την ανάγκη σύναψης περίπλοκων συμβολαίων.

Μετά την πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς (τράπεζες, πολιτικούς, Κεντρικές Τράπεζες, λογιστές, ακόμη και ακαδημαϊκούς) έχει κλονιστεί.  Κάτι που δημιουργεί περισσότερα προβλήματα στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης δεδομένης της σημασίας τέτοιας εμπιστοσύνης προς την ανάπτυξη αλλά επίσης και δεδομένης της δυσκολίας που υπάρχει στην επανάκτηση της χαμένης εμπιστοσύνης.  Όπως χαρακτηριστικά μπορεί να λεχθεί: «Η εμπιστοσύνη έρχεται περπατητή αλλά φεύγει πάνω σε ένα άλογο».  Δηλαδή, δύσκολα κτίζεται κι εύκολα χάνεται.

Η Κύπρος πάσχει από οξεία κρίση έλλειψης εμπιστοσύνης προς τους πάντες.  Κάτι που δεν βοηθάει ούτε στην ανάπτυξη, ούτε στην επίλυση διαχρονικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα (ναι, σκέφτομαι και το τραπεζικό σύστημα και το κυπριακό).  Η ερώτηση τότε είναι πως επανακτάται η χαμένη εμπιστοσύνη;

Ένας τρόπος είναι να ξαναδουλέψουν οι θεσμοί όπως πρέπει.  Δηλαδή τα αυτονόητα: Γρήγορη απονομή δικαιοσύνης, ισονομία, διαφάνεια, αποτελεσματικό δημόσιο τομέα και λογοδοσία.  Αυτά περιείχε, σε πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια, η πρόσφατη μελέτη του Συμβουλίου Εθνικής Οικονομίας που θα έπρεπε να μελετηθεί περισσότερο από τους κύπριους πολίτες για να ξέρουν τι πρέπει να ζητάνε, παρά απλώς να αρνούνται να συμμετέχουν σε εκλογικές διαδικασίες.

Υπάρχει όμως και ένας άλλος τρόπος που δούλεψε διαχρονικά στην Κύπρο και θα ήταν χρήσιμο να τον ξαναθυμηθούμε.  Σε μια μικρή κοινωνία ο λαός εύκολα μπορεί να αποκλείσει κοινωνικά αυτούς που δεν έπραξαν το καθήκον τους όπως έπρεπε τη στιγμή που έπρεπε.  Θα μου πείτε λαϊκά δικαστήρια.  Καθόλου.  Ένας λαός δεν μπορεί να είναι στο σύνολο του λανθασμένος.  Κάποιος ή κάποια που έχει κάνει ευρέως αναγνωρισμένα λάθη ή παρανομίες, ή συμπεριφέρθηκε με ανήθικο τρόπο, θα πρέπει να έχει τη λαϊκή ετυμηγορία και τιμωρία σαν κάτι να ανησυχεί.  Στην απουσία δυνατών θεσμών, αυτή ίσως να είναι μια φυσική μορφή αυτοάμυνας που μπορεί να βοηθήσει στην επανάκτηση της εμπιστοσύνης καθώς επανακτίζονται (με φυσιολογικά περισσότερο αργούς ρυθμούς) οι θεσμοί του κράτους και της οικονομίας.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial College Business School.

Categories → Οικονομία

23 Comments
  1. avatar
    A on October 6, 2014 - (permalink)

    Η εμπιστοσύνη είναι πολύ δύσκολο (αδύνατο) να ανακτηθεί απο αυτούς που την εκμεταλλεύτηκαν. Και σε αυτούς που την εκμεταλλέυτηκαν συγκαταλέγονται άτομα, οργανισμοί και θεσμοί στην Κύπρο. Ο δείκτης εμπιστοσύνης είναι πάντα στο μηδέν και απο εκεί κάποιος μπορεί να ανέβει στην κλίμακα εμπιστοσύνης ή να κατέβει. Απο το μηδέν (0) στο τρία (+3) δε χρειάζεται ο ίδιος κόπος απο το πλήν τρία (-3) στο μηδέν. Και αν το καταφέρεις ο κόπος απο το μηδέν στο τρία δεν θα είναι ο ίδιος με πριν όταν μπήκες με μηδέν. Σήμερα στην Κύπρο ο γενικός δείκτης πρέπει να βρίσκεται κάπου στο -10.
    Για αυτό η εμπιστοσύνη είναι πλέον αδύνατο να ανακτηθεί απο αυτούς που την έχασαν. Τα άτομα μπορούν να αντικατασταθούν. οι οργανισμοί να μετονομαστούν και να αλλάξουν σχήμα και πρόσωπο και να προσπαθήσουν απο την αρχή. Πώς όμως θα αλλάξουν οι αποτυχημένοι θεσμοί της κοινωνίας; Συμφεροντολόγα και προσωπολατρικά κόμματα. Μεροληπτική και επιλεκτική δικαιοσύνη/αστυνομία. Αναποτελεσματική και λανθανουσα βουλή. Διεφθαρμένες αρχές (τοπικές, κομματικές, εποπτικές, κτλ). Ληστρικές τράπεζες με αναποτελεσματικούς τραπεζίτες.
    Το παιχνίδι είναι χαμένο. Χρειάζονται πολύ βαθιές τομές για να μπορέσει πλέον να υπάρχει ελπίδα και ωσπου δεν αλλάζουμε τουλάχιστον άτομα δεν πρόκειται να γίνει τίποτα.

  2. avatar
    Petrakis on October 6, 2014 - (permalink)

    Κύριε Μιχαηλίδη, παρακολουθώ τον κύκλο δημοσιευμάτων σας και δεν μπορώ παρά να κακίσω την προσέγγιση σας. Εάν θέλετε να είστε, επιτέλους, παραγωγικός και βοηθητικός για την κυπριακή οικονομία [δεν ξεχνούμε ότι ήσασταν σύμβουλος του Νίκου 'Χρυσάνθου' κατά την προεκλογική περίοδο, ότι συμμετείχατε ΕΝΕΡΓΑ στο 2ο Eurogroup, ότι θητεύσατε στο συμβούλιο της ΚΤΚ και στο Συμβούλιο Εθνικής Οικονομίας] θα αποφεύγατε την τακτική του να ασχολείστε με περιφερειακά και δευτερεύοντα προβλήματα. Όλα όσα γράφετε μπορεί και να είναι ορθά, αλλά ελάχιστη σημασία έχουν.
    Γιατί δεν γράφετε κάτι για την ανάπτυξη που είναι ‘χασιμιά’ ? Γιατί δεν γράφετε για τα κυβερνητικά έργα ανάπτυξης που είναι εξαφανισθέν είδος απο τον κρατικό προϋπολογισμό ? Γιατί δεν συμπεριφέρεσθε ως ακαδημαϊκός και να εξηγήσετε στον κόσμο τα προβλήματα που επιφέρουν στην πραγματική οικονομία τακτικές του τύπου ‘μηδέν ανάπτυξη σε περιόδους βαθειάς οικονομικής κρίσης’ ? Γιατί αποφεύγετε να σχολιάσετε, έστω ακαδημαϊκά, τους προϋπολογισμούς του 2013, του 2014 και του 2015 ?
    Να σας προτείνω κάτι ? Γιατί δεν ασχολείστε λίγο και με το τί απαιτείται να γίνει για να επέλθει ανάπτυξη της οικονομίας ? Τί ποσοστό επι ετήσιας βάσης, των κρατικών εξόδων που διοχετεύονται σε μισθούς και ωφελήματα [ξεπερνούν τα 4.2δις, εάν δεν λανθάνομαι] θα απαιτείτο για να δώσει μια μικρή ανάσα ανάπτυξης ? Σημ: υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία του multiplier effect [δεν ξέρω εάν είναι δόκιμος όρος ή όχι] για τα κρατικά έξοδα σε μισθούς σε σχέση με τα κρατικά έξοδα σε έργα στοχευμένης ανάπτυξης ? Πολύ θα το εκτιμούσα εαν μου δώσετε την απάντηση. Ρώτησα πολλούς, απάντηση μέχρι τώρα καμμία.

    Θα ήθελα να θυμίσω στους αναγνώστες σας [και του κου Ζένιου] ότι πολλά απο τα επιχειρήματα σας βασίζονται στην πεποίθηση σας ότι τα στρατηγικά ΜΕΔ είναι ο κανόνας και ότι η προσοχή όλων θα πρέπει να εστιάζεται στην καταπολέμηση τους – τρανότερο παράδειγμα, η πεποίθηση σας ότι ο συνδυασμός εκποίησης και αφερεγγυότητας θα είναι ελεγμένο κακό καθώς όταν εξαλειφθούν τα στρατηγικά ΜΕΔ, το πολύ μικρό ποσοστό ΜΕΔ που θα παραμείνει θα είναι διαχειρίσιμο. Πραγματικά, διερωτώμαι πού στηρίζετε αυτή την βεβαιότητα σας ? Υπάρχουν πραγματικά στοιχεία που αποδεικνύουν την στρατηγικότητα των ΜΕΔ ? Οι 500 τόσοι υπάλληλοι της Τράπεζας Κύπρου που ασχολούνται τους τελευταίους 8 μήνες με αναθεωρήσεις [περίπου 600.000 τραπεζουπαλληλικές εργατοώρες] έχουν κάνει κάποια ενδελεχή έρευνα για τα ΜΕΔ και έχουν στοιχεία ? Τά είδε ποτέ κάποιος αυτά τα δεδομένα ή βασίζεστε σε γενικόλογα μοντέλλα που έχουν εφαρμογή σε άλλες χώρες και οικονομίες ?
    Εάν δεν έχετε τέτοια στοιχεία, τότε πού είναι η προνοητικότητα σε περίπτωση που τα πραγματικά στρατηγικά ΜΕΔ είναι αισθητά λιγότερα απο αυτά που υπολογίζετε ? Υπάρχει Λύση Β ? Πώς θα συμπεριφερθούν οι τραπεζικοί οργανισμοί έαν τα ΜΕΔ είναι ‘καθαρά’ ΜΕΔ, αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης και της έλλειψης ανάπτυξης?

    Εν κατακλείδι, έχουμε και λέγουμε: 1] Ανάπτυξη 2] Στρατηγικά ΜΕΔ, τα σχόλια σας παρακαλώ …

    • avatar
      Μ on October 11, 2014 - (permalink)

      Πετράκη,

      Συμφωνώ με τα σχόλια σου σε σχέση με τις δαπάνες για αναπτυξιακά έργα, όμως δεν είμαι βέβαιος ότι τα σχόλια των κυρίων Μιχαηλίδη και Ζένιου, βασίζονται στην πεποίθηση ότι τα στρατηγικά ΜΕΔ είναι ο κανόνας. Οι αναφορές του κ. Ζένιου φαίνεται να εδράζονται στο σκεπτικό ότι το ιδιωτικό χρέος είναι σε μη βιώσιμα επίπεδα, ενώ οι αναφορές του κ. Μιχαηλίδη δεν είναι τόσο ξεκάθαρες (τουλάχιστον σε εμένα), καθώς φαίνεται να συγκρούονται μεταξύ τους, για τους λόγους που ανέφερα σε σχόλιο μου στο προηγούμενο άρθρο του κ. Μιχαηλίδη. Εν πάση περιπτώσει αυτό που κατά την άποψη μου απουσιάζει από τις προτάσεις και των δύο είναι μία ανάλυση αναφορικά με τις συνέπειες που θα επιφέρει η εφαρμογή τους και πως αυτές οι συνέπειες δύνανται να καταστούν διαχειρίσιμες.

      Αυτό που με ξενίζει όμως είναι η αντίδραση του κ. Μιχαηλίδη, ο οποίος αντέδρασε στην κριτική, αποδίδοντας στα σχόλια “συγκεκριμένο σκοπό” (σχόλιο που δεν θα ανέμενα από έναν ακαδημαϊκό). Η απάντηση του επικεντρώθηκε στον εαυτό του, σε τυχόν ορθογραφικά λάθη σχολιαστή, στην ανωνυμία των σχολιαστών και δεν απάντησε σε κανένα ουσιώδες ερώτημα. Αντίθετα ο κ. Ζένιος, παρά το ότι έχω διαφωνήσει με τις προτάσεις και τις αναφορές του επανειλημμένα, οφείλω να του αναγνωρίσω ότι όπου απαντά, απαντά με επιχειρήματα τα οποία μπορείς είτε να αντικρούσεις είτε να αποδεχθείς. Ενδεχομένως η κριτική να ενοχλεί τον κ. Μιχαηλίδη.

  3. avatar
    R on October 6, 2014 - (permalink)

    Η εμπιστοσύνη χάθηκε… Το κράτος χάθηκε…

    Η απλή λύση για τους νέους είναι η μετανάστευση αφού ο τόπος τους είναι καμένη γη.

    Όσοι όμως αποφασίσουν την δύσκολη οδό και μείνουν σε αυτό τον τόπο πρέπει να είναι αποφασισμένοι να παλέψουν…να παλέψουν σκληρά.

    Τίποτα πλέον δεν θα είναι το ίδιο.

    Πολλά πρέπει να αλλάξουν/διορθωθούν.

    Η εποχή της απάθειας στην σήψη πέρασε.

    Όσοι αποφασίσουν να μείνουν να ξέρουν ότι ο αγώνας είναι πάρα πολύ δύσκολος. Το 1955-59 ξέραμε τον εχθρό. Το 1963, το 1967, το 1974 ξέραμε τον εχθρό. Ακόμα τον βλέπουμε απέναντί μας.

    Τώρα όμως είναι διαφορετικά. Ο εχθρός είναι δίπλα μας. Μπορεί και μέσα μας.

    Πρέπει να φτιάξουμε ξανά θεσμούς. Ξανά κοινοβούλιο, ξανά δικαστήρια, ξανά κυβέρνηση, ξανά δημοσιογραφία, ξανά νοοτροπία για την οποία θα είμαστε περήφανοι.

    Αυτοί που θα μείνουν πρέπει πρώτα να επενδύσουν στην επόμενη γενιά που θα έρθει. Πρέπει να επενδύσουν στην παιδεία.

  4. avatar
    Phylarchus on October 7, 2014 - (permalink)

    Για να αντιληφθεί κανείς την ανεπάρκεια των αρχόντων μας ας αναλογισθεί ποιο είναι το πιο ενθουσιώδες θέμα με το οποίο ασχολούνται και πόσα όνειρα έχουν χτίσει πάνω σ’ αυτό, με αποτέλεσμα από μια μέρα στην άλλη να βυθίζονται, και αυτοί και ο φτωχός κόσμος που μέρα-νύχτα γουρλωμένος και με ανοιχτό στόμα τους ακούει, στην απόγνωση. Μιλώ για το φυσικό αέριο που όχι μόνο θεωρήσαμε ότι το έχουμε ήδη στην τσέπη, αλλά και καθορίσαμε πόσο είναι, ιδρύσαμε τρία- τέσσερα συμβούλια εμπειρογνωμόνων, αποφασίσαμε την επένδυση άνω των δέκα δισεκατομμυρίων σε τερματικό για να το πωλούμε μετά από δεκαπέντε χρόνια, τσακωθήκαν- καταφαγωθήκαν τα κόμματα να διορίσουν δικούς τους ως υπεύθυνους να το ελέγχουν, υπουργοί άλλαξαν κόμμα για χάρη του, γυρίσαμε τον κόσμο διαλαλώντας την ύπαρξη του και την ενεργειακή σωτηρία της Ευρώπης απ’ αυτό, μέχρι και τους Άραβες φέραμε μέσα για να μας δανείσουν εμπειρίες!! Και ξαφνικά μια κίνηση του μικρού δακτυλιού της Τουρκίας και νάμαστε τσίτσιδοι να διερωτώμαστε πώς συνέβη αυτό και να αρχίζει το ίδιο βιολί όπως πάντα, να βγαίνουν τα “άλλα” κόμματα να κατηγορούν τους νυν κυβερνώντες ότι αυτοί φταίνε και ότι αν ήταν αυτοί (που πριν λίγο ήταν!) όλα θα είχαν γίνει θαύμα!
    Πόρρω απέχω από το να ισχυριστώ πως τα ξέρω όλα. Ωστόσο πριν λόγο είχα εισηγηθεί ένα τρόπο να εξασφαλίσουμε μια κάποια σιγουριά, πριν μπούμε στα βαθειά θριαμβολογώντας για θησαυρούς δίπλα από μια αδηφάγο Τουρκία που ψοφάει η ίδια από πετρελαϊκή δίψα: Απλά να περιμένουμε σιωπηλά να διερευνηθούν μια-δυο περιοχές και αν βρεθούν υδρογονάνθρακες μετά να ιδρυθεί μια κρατική μετοχική εταιρία (και μετά με την εξερεύνηση και άλλων οικοπέδων περισσότερες από μια), να υπολογιστεί περίπου η αξία της, ανάλογα με τα υπολογιζόμενα κοιτάσματα, και να κρατηθεί π. χ. το 25% για τους Τουρκοκύπριους μετά τη λύση, ενώ με IPO σε διεθνή χρηματιστήρια να καταλήξει ένα σημαντικό μερίδιο σε χέρια ισχυηρών διεθνών επενδυτών. Με αυτό τον ντρόπο θα είχαμε χωρίς πολλές σκοτούρες σοβαρή εξασφάλιση έναντι της Τουρκίας για πολλούς λόγους ενώ πιθανό να ήταν αυτός και ένας σύντομος τρόπος εξασφάλισης κάποιας οικονομικής ελάφρυνσης σε δύσκολους καιρούς. Όμως η νοοτροπία του άρπα-κόλα και της επιπόλαιης σιγουριάς έπαιξε και πάλι τον καταστροφικό της ρόλο. Ελπίζω να μην είναι πολύ αργά..

    • avatar
      Ιουλία on October 7, 2014 - (permalink)

      Αγαπητέ μου, και εσύ αυταπατάσαι! Γιατί 25% για τους Τουρκοκύπριους, που αποτελούν το 18% του πληθυσμού? Δεν έχεις ακούσει ότι δεν δέχονται τίποτε λιγότερο από fifty-fifty σε όλους τους τομείς; Προσπαθείς να χαλάσεις τι έχουμε επιτύχει μέχρι τώρα;

  5. avatar
    The Invisible Hand on October 7, 2014 - (permalink)

    Αρκετά επίκαιρο το θέμα του καθηγητή Μιχαηλίδη, μόλις βγήκε και το βιβλίο Trust – A History του Geoffrey Hosking.

    Αλλά στην αναφορά στους θεσμούς μας, είναι δυνατόν να έχει κανείς πλέον εμπιστοσύνη στους πολιτικούς, όταν οι προτεραιότητες τους είναι οι ψήφοι στες επόμενες εκλογές και όχι η μεσοπρόθεσμη ευημερία του τόπου μας και των πολιτών; Είναι δυνατόν με το σαθρό μας εκπαιδευτικό σύστημα να διαχωρίσει ο ψηφοφόρος τες πατριωτικές ιαχές και τες λαϊκιστικές οικονομικές υποσχέσεις από την ενδεδειγμένη εθνική και οικονομική πολιτική; Θα είναι ποτέ άξιοι εμπιστοσύνης όσοι εσκεμμένα αποπλανούν ενηλίκους;

  6. avatar
    IoannisTakis on October 7, 2014 - (permalink)

    Αγαπητέ Αλέξανδρε,

    Συμφωνώ με όσα αναφέρεις…τα γράφουμε για μήνες αλλά φαίνεται μόνοι μας τα λέμε μόνοι μας τα ακούμε. Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης είναι ένα πολύ σημαντικό συστατικό στοιχείο στην προσπάθεια να δούμε ακτίδα φωτός σε αυτόν τον τόπο και να αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την επανεκκίνηση της κοινωνίας.

    Δυστυχώς όμως συμφωνώ περισσότερο με τους R και τον Α καθώς με τα υφιστάμενα δεδομένα δεν μπορούμε να έχουμε πολλές ελπίδες. Από ότι φαίνεται είναι τόσο σάπιο το σύστημα που χρειάζεται να ξεκινήσουμε από μηδενική βάση σε όλους τους τομείς, στους θεσμούς, στον τρόπο εκπαίδευσης μας, στις αρχές και τις αξίες που μεγαλώνουμε, στον τρόπο ζωής μας και πάνω από όλα στους ίδιους τους εαυτούς μας…

    Και βεβαίως τίποτα δεν πρόκειται να γίνει για να αλλάξουν τα πράγματα προς το θετικότερο και να επανέλθει η εμπιστοσύνη εάν δεν αλλάξουμε πρώτα τα άτομα που μας διοικούν και μας έχουν φέρει στην σημερινή άθλια κατάσταση.

  7. avatar
    T on October 8, 2014 - (permalink)

    http://www.stockwatch.com.cy/media/announce_pdf/April04_2013_A&M.pdf

    Ενας από τους προτηνόμενους για το Συμβούλιο της Τράπεζας από τους ύποπτους για τα Ελληνικά Ομόλογα…

  8. avatar
    Phylarchus on October 8, 2014 - (permalink)

    Το ποσοστό έχει τη σημασία του αλλά αυτό δεν είναι λόγος να αγνοούμε τους Τουρκοκύπριους στην περίπτωση του φυσικού πλούτου. Στις συμφωνίες Λονδίνου-Ζυρίχης τους είχαν δοθεί δικαιώματα 30% και 40% σε ορισμένους τομείς (δικαιολόγηση: “λόγω της λεγόμενης κρίσιμης μειοψηφίας για να είναι εφικτή η δημοκρατική εκπροσώπηση τους”). Πληθυσμιακά και από την άποψη εμβαδού και αξίας ακίνητης περιουσίας ήταν μέχρι την Ανεξαρτησία κάτω από 20%. Αν υπάρξει αμοιβαία αποδεκτή λύση ας συμφωνηθεί μετά το ποσοστό που τελικά θα τους αποδοθεί. Μη ξεφεύγουμε όμως από τη γενική εικόνα.

  9. avatar
    soto on October 8, 2014 - (permalink)

    Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου

    Θα φύγω ένα πρωί μακριά απ’ τα ψέματα
    προτού με κλείσουν πάλι συρματοπλέγματα
    θα αφήσω μες το χτες τους καθοδηγητές
    σε πεθαμένο κόσμο φονιάδες και ληστές
    θα αφήσω πίσω μου κοπάδια όσους πεινούν
    με ταξικές ανάγκες που θα τους τυραννούν

    Φίλοι εσείς της ερημιάς δεν είναι κόσμος τούτος για μας
    χρόνια το αίμα ενός λαού καθρέφτης είναι τ’ ουρανού

    Θα αφήσω ένα πρωί τη διαλεκτική
    θα φύγω και θ’ αρχίσω δουλειά και πρακτική
    γιατί πολλοί σιωπούν και κείνοι που μιλούν
    στην ίδια τους πατρίδα σαν πρόσφυγες ρωτούν
    ποιο κόμμα το μπορεί τον ουρανό να πιει
    τη θάλασσα να κλείσει στου ανθρώπου την ψυχή

    Φίλοι εσείς της ερημιάς δεν είναι κόσμος τούτος για μας
    χρόνια το αίμα ενός λαού καθρέφτης είναι τ’ ουρανού

    Θα φύγω ένα πρωί να βρω το τέρμα μου
    και δόξα άλλου κόσμου να μπει στο αίμα μου
    το ρούχο μιας γενιάς το μάυρο ντύθηκα
    μα τώρα φεύγω μόνος όπως γεννήθηκα
    και φεύγω δυνατός μακριά απ’ τα ψέματα

  10. avatar
    soto on October 8, 2014 - (permalink)

    Μην ακούς τους άκαπνους και τους βολεμένους
    τους καλούς, τους έξυπνους, τους προσκυνημένους
    φτάνουν πια τα ψέμματα και τα παραμύθια
    άκου από μένανε την πικρή αλήθεια

    Όσοι αξίζαν για κρεμάλα
    στα ψηλά και στα μεγάλα
    κι οι λεβέντες και οι άντρες
    μ’ αίμα βάψανε τις μάντρες

    Οι καιροί είναι δίκοποι όπως τα μαχαίρια
    κι οι καημοί ανείπωτοι στα δικά μας χέρια
    τη ζωή μας παίζουνε στα χαρτιά, στα ζάρια
    και μας παζαρεύουνε σ’ άθλια παζάρια

  11. avatar
    Επιλήσμων on October 8, 2014 - (permalink)

    Συμφωνώ Phylarchus με την απάντηση σου προς την Ιουλία (παρόλο που συμπαθώ συνήθως τις απόψεις της). Και απ’ ότι θυμάμαι από παλαιότερα σχόλια σου, σε αυτό παραμένεις σταθερός.
    Δεν κατάλαβα όμως τι εννοεί η Ιουλία όταν λέει “Προσπαθείς να χαλάσεις τι έχουμε επιτύχει μέχρι τώρα?” Εγώ δεν αντελήφθηκα να έχουμε επιτύχει τίποτα από το 1960 μέχρι σήμερα. Εκτός και εάν το λέει ειρωνικά.

    ΥΓ Το ανησυχητικό είναι ότι με το Φυσικό Αέριο φαίνεται δεν τα πάμε και τόσο καλά. Οι Ισραηλινοί κατάφεραν να συνάψουν ΜΟΑ με την Αίγυπτο γιά Φυσικό Αέριο και εμείς συζητούμε μεταξύ μας και γενικά. Φαντάσου, οι Ισραηλινοί με τους Αιγυπτίους! Τι έγιναν οι αγκαλιές του Αρχ. Μακαρίου με τον Νάσσερ και όλες οι αγάπες μας και φιλίες με την Αίγυπτο? Και ο πόλεμος των Επτά Ημερών κλπ, ξεχάστηκαν. Όσο και εάν σε μερικούς φαίνεται παράξενο, αυτός είναι ο βασικός κανόνας της πολιτικής. Το ΣΥΜΦΕΡΟΝ και αυτό που λέμε Vital Interest. Οι εναγκαλισμοί, οι ασπασμοί, οι θερμές χειραψίες και τα παρόμοια σαχλά και κοινότυπα, στο τέλος δεν έχουν αξία, δυστυχώς για εμάς, που είμαστε “μάστροι″ σε αυτό το είδος.

  12. avatar
    PES on October 8, 2014 - (permalink)

    Σωστα αυτα που λετε κ.Μιχαηλιδη, αλλα θα συμφωνησω με τον petrakis, οτι ξαφνικα το παμε στο γενικωτερο ζητημα, ενω ειχατε και ισως εχετε ακομα ενεργο συμμετοχη σε σημαντικες επιτροπες και συμβουλια, που με τον ενα ή τον αλλο τροπο καθοριζουν στρατηγικη. Παλαιοτερα κανατε και κριτικη, τωρα γιατι ξεφευγετε απο αυτο? γιατι δεν κρινετε τον νομπελιστα προεδρο του συμβουλιου οικονομιας για την καθολα ΑΣΤΟΧΗ δηλωση του περι νεου κουρεματος (παρεπιμπτοντως ειναι αμεσα συνδεδεμενη με το θεμα εμπιστοσυνης στο οποιο αναφερεστε). Γιατι δεν κρινετε την συλληψη (σωςτη για μενα) καποιου ανεγκεφαλου που εστειλε τα sms, σε σχεση με το πεσιμο στα μαλακα της δηλωσης που ανεφερα πιο πανω? γιατι δεν κρινετε τα παμπολλα ´δεσμευομαι ´ του πρωτου θεσμου της χωρας τα οποια ενα ενα πανε στον καλαθο των αχρηστων με τον πιο ευκολο τροπο και με την καλυψη των φίλιων ΜΜΕ? (και αυτο εχει να κανει με το θεμα της εμπιστοσυνης και των θεσμων στα οποια αναφερεστε). Ειναι κριμα γιατι προφανως η αναμειξη σας στα κοινα (δικαιωμα σας) φαινεται να επηρεαζει την αντικειμενικοτητα σας. Τελικα ειναι πολυ πιο ευκολη η διαβρωση απο το συςτημα παρα η αλλαγη του!

  13. avatar
    Alexandros Michaelides on October 9, 2014 - (permalink)

    Δεν σκοπεύω να απαντώ σε ανώνυμα σχόλια που έχουν συγκεκριμένο σκοπό. Απλώς θέλω να αναφέρω ότι δεν έχω καμία ανάμειξη με οποιαδήποτε κυβέρνηση, επιτροπή ή Συμβούλιο στην Κύπρο από το Νοέμβριο του 2013 που έχω παραιτηθεί από το ΔΣ της Κεντρικής Τράπεζας. Πριν αποδεχθώ τη θέση στο ΔΣ της ΚΤΚ είχα επίσης παραιτηθεί από το Συμβούλιο Εθνικής Οικονομίας λόγω της πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των δύο θέσεων. Όντως αποδέχθηκα να συνοδέψω την κυβερνητική αποστολή στο δεύτερο Eurogroup τον Μάρτιο του 2013. Αλλά αυτό δεν με κάνει σύμβουλο της κυβέρνησης ούτε πριν, ούτε μετά αυτό το Σαββατοκυρίακο.

    Τα άρθρα που γράφω σκοπό έχουν να δώσουν μια περισσότερο αντικειμενική άποψη από το τι μπορεί να διαβάζετε στον Κυπριακό τύπο, και βγαίνουν κάθε Κυριακή στον Οικονομικό Φιλελεύθερο. Το πρώτο άρθρο βγήκε εκεί στις 14/09/2014 και το παραθέτω πιο κάτω για να εξηγήσω το σκεπτικό μου. Όπως αντιλαμβάνεστε, θα συνεχίσω να γράφω αλλά θα απαντώ μόνο σε σχόλια που αξίζουν απάντησης (και σίγουρα δεν θα απαντώ σε σχόλια με ορθογραφικά λάθη):

    Επέστρεψα (για δεύτερη φορά) στην Κύπρο το 2009. Τον Ιανουάριο του 2011 άρχισα να αρθογραφώ στο blog της ιστοσελίδας Stockwatch καθώς έβλεπα την κατρακυλούσα πορεία της οικονομίας και έλπιζα ότι η καλόπιστη και τεκμηριωμένη κριτική θα βοηθούσε την τότε κυβέρνηση να πάρει τις πολιτικά δύσκολες αποφάσεις για να αποφευχθεί η οικονομική καταστροφή. Νοιώθω ότι ήμουνα μία από τις φωνές που βοούσαν στην έρημο χωρίς ουσιαστική επιρροή στις επιλογές της τότε κυβέρνησης. Ότι έγραψα υπάρχει ακόμη στις συγκεκριμένες ιστοσελίδες και μπορείτε, αν έχετε το χρόνο, να τις επισκεφτείτε για να έχετε τη δική σας άποψη. Θα συγκεντρωθώ σε κάτι που έγραψα τον Αύγουστο του 2011, που δημοσιεύθηκε ταυτόχρονα στον Φιλελεύθερο, με τίτλο «Ορατή η Ένταξη στον Μηχανισμό Στήριξης». Θεωρώ ότι το άρθρο ήταν αρκετά προφητικό, αλλά περισσότερο σημαντικά, τελειώνει με δύο παραγράφους που συνεχίζουν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, να ισχύουν:
    «Δυστυχώς η οικονομική κατάσταση στην Κύπρο παραμένει πολύ δύσκολη και είναι μεγάλη η πιθανότητα του χρόνου το καλοκαίρι να βρισκόμαστε σε μηχανισμό στήριξης. Πολλές χώρες έχουν πτωχεύσει με χρέος κάτω του 62% στο ΑΕΠ. Αν κάποιος ανατρέξει στο πρόσφατο βιβλίο των Reinhart και Rogoff, This Time is Different, θα αντιληφθεί ότι ιστορικά χώρες έχουν πτωχεύσει και με 30% χρέος στο ΑΕΠ. Την πτώχευση φαίνεται να προεξοφλούν οι διεθνείς αγορές και μέσω του επιτοκίου που ζητούν για να δανείσουν στο Κυπριακό κράτος και μέσω των διαβαθμίσεων του Κυπριακού χρέους. Ας σημειωθεί ότι η πρόσφατη διαβάθμιση από τους Fitch στο ΒΒΒ, είναι πιο κάτω από τη διαβάθμιση που ο ίδιος οίκος δίνει στην Ιρλανδία, χώρα που είναι ήδη στον μηχανισμό στήριξης.
    Ακόμη ένα δυσάρεστο γεγονός για την Κύπρο είναι ότι σε κάποιο στάδιο, κάποια χώρα θα χρησιμοποιηθεί σαν παράδειγμα προς αποφυγή, παράδειγμα για να μειωθούν τα προβλήματα ηθικού κινδύνου (moral hazard) που αναπόφευκτα γεννιούνται από την ύπαρξη μηχανισμών στήριξης. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, επειδή υπήρχε το πρόβλημα της μεταδοτικότητας στην υπόλοιπη Ευρώπη, η Τρόικα ήταν κάπως διαλλακτική για τα μέτρα. Στην Κύπρο που δεν τίθεται αυτό το θέμα πιθανόν τα μέτρα να είναι σκληρότερα και η Τρόικα να είναι λιγότερο διαλλακτική μαζί μας. Άρα το γεγονός ότι είμαστε μικροί και το χρέος μας είναι σχετικά μικρό, δεν θα δουλέψει υπέρ μας όπως ισχυρίζονται πολλοί, αλλά εναντίον μας. Αν αυτό το σενάριο όντως δεν αποφευχθεί, το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Χριστόφια θα είναι δυσβάχτακτο, όπως θα είναι και το οικονομικό κόστος για τον κάθε πολίτη της Δημοκρατίας.»
    Αυτά έγραφα τον Αύγουστο του 2011. Το καλοκαίρι του 2012, μετά το Μαρί, την ανακεφαλαίωση της Λαϊκής με 1.8 δις ευρώ, και τις άκαρπες κινήσεις της Κυβέρνησης και της τότε Κεντρικής Τράπεζας προς αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, αποφάσισα ότι θα έπρεπε να βρω εργασία σε άλλα μέρη όπου τα προβλήματα αντιμετωπίζονται με περισσότερο επαγγελματισμό (όπου το εκλαϊκευμένο «ότι δηλώσεις είσαι» δεν ισχύει). Από τον Σεπτέμβριο του 2013 είμαι τακτικός καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial, αλλά παρακολουθώ την Κυπριακή οικονομία και συνεχίζω να ανησυχώ. Δεδομένης της ανεξαρτησίας μου από οποιονδήποτε Κυπριακό θεσμό, θεωρώ ότι μια τακτική στήλη που θα ασχολείται με ευρύτερα οικονομικά θέματα θα είναι χρήσιμη, τουλάχιστον στην ανάδειξη θεμάτων από κάποιον που βλέπει τα πράγματα περισσότερο αντικειμενικά, ίσως και λόγω απόστασης. Σκοπός μου θα είναι η ανάδειξη θεμάτων αλλά και η τεκμηριωμένη κριτική σε θέματα οικονομικής πολιτικής. Με αυτό τον τρόπο ελπίζω να υπάρχει μεγαλύτερη προετοιμασία και επαγγελματισμός όταν αυτά τα θέματα έρχονται προς δημόσια συζήτηση και, στο τέλος, μετατρέπονται σε αποφάσεις που επηρεάζουν όλους τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας.

  14. avatar
    Σάββας Τταντής on October 10, 2014 - (permalink)

    Αλέξαντρε , Ο Πετράκης είναι σωστός.

    Απλά να προσθέσω σε υτά που λέει ο Πετράκης τα ψηλά επιτόκα.

    Εχουμε ΑΕΠ 16.5 δις και πληρωτέους τοκους και έξοδα 4.5 δις ώς πραγμαική οικονομία.

    Τα δημοσιονομικά θα νοικοκυρευτούνε στα επόμενα 2 χρόνια αλλα η πραγματική οικονομία θα έχει σοβαρο πρόβλημα.

    Με βάση κάποιους υπολογισμούς μου θα είμαστε η πρώτη χώρα η οποία θα περάσει σε πρωτογενές πλεονάσματα(ισος απο το 2015) ενω η πραγματική οικονομία θα συνεχίζει να χειροτερευει…..

    Κανένας δεν ασχολήται με μέτρα/κινητρα για ανάπτυξη αυτο σε συνδιασμο με το γεγονός οτι έχουμε μια οικονομία δανεισμένη 350% του ΑΕΠ και ψηλά επιτοκια δημιουργούν ένα επικύνδινο κοκταιλ ,μια ωρολογιακή βοβμα.

    Η πραγματική οικονομια είναι στημένη λάθος. Ακομα έχουμε διπλάσιους τραπεζικους υπαλλήλους απο το κανονικό, με ψηλούς μισθούς, διπλάσια καταστήματα απο το κανονικό….

    Κύριοι συνεχίζουμε να πηγαινουμε λάθος οσο αφορά την πραγματική οικονομια και αυτο θα το πληρώσουμε πολύ ακριβά στα επομενα 2 χρονια……

    Σάββας Τταντής

  15. avatar
    AS on October 10, 2014 - (permalink)

    κε Μιχαηλίδη, δεν χρειάζεται να απολογείστε. Όσο πιο σοβαρά πράγματα γράφει κανείς στην Κύπρο, τόσο μεγαλύτερες ανοησίες θα διαβάσει ως «απαντήση», «κριτική», «προσωπική αμφισβήτηση» κλπ από τον κάθε ανώνυμο αχάπαρο παυλάκη, που αισθάνεται ότι μπορεί να εκφέρει γνώμη, χωρίς να έχει άποψη και γνώση. Αλίμονο! αν είμασταν ωριμότεροι, θα είχαμε βάλει μυαλό μετά από τις καταστροφές που μας συμβαίνουν. Συνεπώς: συνεχίστε να γράφετε, κι όποιος καταλαβαίνει, καταλαβαίνει.

  16. avatar
    R on October 10, 2014 - (permalink)

    Κύριε καθηγητά,

    Παρακολουθούσα και εγώ τότε την κατάσταση που εξελισσόταν και με έπιανε τρόμος.

    Δυστυχώς ήμουν πάρα πολύ κοντά στον τραπεζικό τομέα και είχα αντιληφθεί ΠΛΗΡΩΣ την πορεία προς την καταστροφή από την 4η Ιανουαρίου 2009 -ημερομηνία κομβική για το άτομό μου- δηλαδή μόλις 3,5 μήνες μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers.

    Με όσους το συζητούσα και προσπαθούσα να τους πείσω για την ανάγκη γρήγορης αλλαγής πορείας εισέπραττα τον χλευασμό τους.

    Εσείς είχατε την δυνατότητα να φύγετε τότε. Εσείς φύγατε συνειδητά, δηλαδή ήταν προσωπική σας απόφαση μετά από ώριμη σκέψη σταθμίζοντας τα υπέρ και τα κατά. Και επιστρέψατε σε σύντομο χρονικό διάστημα.

    Σήμερα οι νέοι μας φεύγουν θυμωμένοι/οργισμένοι από τον τόπο μας καθότι η επιλογή της παραμονής δεν υπάρχει. Είναι τόσος ο θυμός/οργή τους που «ρίχνουν μαύρη πέτρα πίσω τους». Δεν έχει καμιά σχέση με την ξενιτιά μετά το 1974.

    Στον τόπο μας σήμερα πρέπει να ληφθούν γενναίες αποφάσεις. Χρειάζονται όμως ΓΕΝΝΑΙΟΙ ΑΝΤΡΕΣ για να ληφθούν οι αποφάσεις αυτές.

    Εσείς βλέπετε κάποιο;

    • avatar
      Ιουλία on October 10, 2014 - (permalink)

      Στις αρχές του 2009, σε μελέτη του που είναι δημοσιευμένη στο website της Κεντρικής Τράπεζας http://www.centralbank.gov.cy/media/pdf_gr/NPWPG_No3_092009__.pdf , ο Δρ. Σοφοκλής Μιχαηλίδης έγραφε:

      ‘‘Μεταξύ 1984 και 2007 οι χορηγήσεις στους επιχειρηματίες και τους καταναλωτές αυξάνονταν κατά μέσο όρο 14% ετησίως, ενώ το ΑΕΠ ανέβαινε μόνο 8% ετησίως. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εξακολούθησαν να δανείζουν τον ιδιωτικό τομέα ως ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ να μην είχε επιβραδυνθεί από την πλήρη απασχόληση και την εναρμόνιση με την ΕΕ. Στη διάρκεια των 23 αυτών χρόνων οι τράπεζες, χορηγώντας καινούργια και ανακυκλώνοντας παλαιά δάνεια, κατόρθωσαν να τετραπλασιάσουν τις απαιτήσεις επί των επιχειρηματιών και των καταναλωτών από το 57% του ΑΕΠ το 1984 στο 204% του ΑΕΠ το 2007.’’ Και συμπέρανε:
      ‘‘Όλοι ευχόμαστε όπως οι θεσμικοί τομείς μπορέσουν να εξοφλήσουν τα τραπεζικά χρέη τα οποία έχουν επωμισθεί – χωρίς να ελαττώσουν το κεφαλαιακό τους απόθεμα ή το βιοτικό τους επίπεδο – δεδομένου ότι η ικανότητά τους να τα αποπληρώσουν φθίνει λόγω της παρατεινόμενης οικονομικής κρίσης.’’

      Μπορείτε να μας αποκαλύψετε πού, πώς και πότε εκφράσετε τον τρόμο σας όταν αντιληφθήκατε την καταστροφική πορεία του Κυπριακού τραπεζικού τομέα μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers στις ΗΠΑ;

      • avatar
        R on October 12, 2014 - (permalink)

        Ήταν τόσο απλό. Η πορεία των χορηγήσεων σε στεγαστικά δάνεια στην Κύπρο ήταν η ίδια με αυτή στις ΗΠΑ. Δηλαδή όποιος ανάπνεε έπαιρνε δάνειο!

        Στην Κύπρο ευτυχίσαμε να έχουμε ένα διοικητή της ΚΤΚ ο οποίος με την ανάληψη των καθηκόντων του προσπάθησε να ελέγξει κάπως την κατάσταση βάζοντας τουλάχιστον 20% συνεισφορά για στεγαστικά δάνεια σε κύπριους και 40% σε ξένους (Ιούλιος 2007). Φάνηκε ότι ο άνδρας αντιλήφθηκε τι ερχόταν αφού και ο ίδιος προερχόταν από τις ΗΠΑ. Δυστυχώς τόσο η κυβέρνηση όσο και τα κόμματα τον έστησαν στον τοίχο.

        Τον Σεπτέμβρη του 2008 κατάρρευσε η Lehman Brothers και φάνηκε τι είχε προηγηθεί. Δυστυχώς τα ίδια γίνονταν και στην Κύπρο.

        Στις ΗΠΑ άμεσα το κράτος προχώρησε σε διορθωτικά μέτρα στήριξης του τομέα. Στην Κύπρο συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο.

        Ο τότε υπουργός οικονομικών και όλη η κυβέρνηση σφύριζαν αδιάφορα. Οι προσωπικές και κομματικές ατζέντες προηγούνταν της ατζέντας της Κύπρου. Το μεγάλο πάρτι είχε αρχίσει.

        Όχι μόνο δεν προσπάθησαν να στηρίξουν τον τομέα αλλά έκαναν και ακριβώς το αντίθετο.

        Ο τρόμος είχε αρχίσει να σκεπάζει την Κύπρο.

        • avatar
          Μ on October 14, 2014 - (permalink)

          R,

          Οι ενέργειες του ανδρός που “αντιλήφθηκε” τι ερχόταν και που “ευτυχίσαμε” να έχουμε για διοικητή της ΚΤΚ, ήταν τόσο επαρκείς και αποτελεσματικές που πέτυχαν ο εγχώριος δανεισμός από τράπεζες στον ιδιωτικό τομέα να εκτοξευθεί το 2012 στο 305% του ΑΕΠ (http://data.worldbank.org/indicator/FD.AST.PRVT.GD.ZS). Επίσης η “επιτυχής” κατανομή των πόρων κατά τη θητεία του αντικατοπτρίζεται στα ΜΕΔ, που το 2008 ανέρχονταν στο 3,6% των συνολικών ακαθάριστων χορηγήσεων, ενώ το 2012 (με ορισμό ΜΕΔ για τράπεζες ζόμπι) ανήλθαν στο 18,6% (http://data.worldbank.org/indicator/FB.AST.NPER.ZS/countries?page=1). Εάν συνυπολογίσουμε και τις υπόλοιπες παραμέτρους, όπως τη διασυνοριακή συγχώνευση του 2011, την προώθηση των αξιογράφων, την υπερέκθεση των τραπεζών σε τοξικά ομόλογα, την αμφιβόλου ποιότητας επέκταση των τραπεζών κλπ κλπ κλπ, αυτή η “ευτυχία” μπορεί άνετα να μετατραπεί σε έκσταση.

  17. avatar
    PES on October 11, 2014 - (permalink)

    Κε καθηγητα, οντως γραψατε πολλες φορες και με σωστο υφος τις αποψεις σας. Αυτο ειναι και καλο και επιθυμητο. Καποιες αποψεις και εκτιμηςεις σας ηταν και σωστες και προφητικες, καποιες ισως και οχι.
    Και επειδη καποια πραγματα τα οποια στηριξατε ή αναφερατε ως αναγκαιοτητα στο παρελθον εχουν συμβει ή και εφαρμοςτει, θα περιμενε κανεις απο σας οπως τολμουςατε να κρινετε τοτε, να κρινετε και τωρα. Οπως λετε δεν ανηκετε σε κανενα χωρο, αρα δεν εχετε κωλυματα να το κανετε. Γιατι η στροφη στο γενικωτερο πλαισιο τωρα? τωρα που εχουμε και την εφαρμογη του μνημονιου περιμενουμε να ακουσουμε απο εσας: παμε καλα, βαδιζουμε σωστα, να συνεχισουμε, θα βγουμε απο το μνημονιο το 2015 οπως λεει η κυβερνηση, ειναι επιτυχια οτι η ανεργια σταθεροποιηθηκε στο 27-30% και δεν εφτασε 40, να περιμενουμε χειροτερα μετρα, νεο κουρεμα? επειδη ολους τους “ειδημονες” τους εχουμε βαρεθει, απαντησεις στα ερωτηματα που μας βασανιζουν και επηρεαζουν την καθημερινοτητα μας, ειναι καλο να τις δινουν με παρρησια και χωρις ενδοιασμους, ατομα σαν και σας, ανεξαρτητως αν αρεσουν η οχι οι αποψεις τους. Και η κριτικη που σας γινεται τουλαχιστον απο μενα, μονο στοχο εχει να συνεχισετε να γραφετε χωρις εκπτωσεις ως προς το να κρινετε θεσμους και καταστασεις, ανεξαρτητως ποιος αποτελει τον εκαστοτε θεσμο τη δεδομενη στιγμη!

  18. avatar
    Ακαδημαϊκός on October 12, 2014 - (permalink)

    Μετά από σχετικές αξιώσεις στο Stockwatch Blog, προκηρύσσω διαγωνισμό για να εντοπισθεί ο Κύπριος οικονομολόγος ο οποίος πρώτος αναφέρθηκε στην επερχόμενη τραπεζική κρίση. Μόνο τεκμηριωμένες υποψηφιότητες θα γίνονται αποδεκτές. Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα!

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS