Skip to content

Ανταγωνισμός και συμφέροντα στα πανεπιστήμια

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on November 10th, 2014 - 1 Comment
avatar

Το δεύτερο μάθημα από την ιστορία της Σιγκαπούρης είναι ότι διατήρησε ένα υγιές σύστημα ανταγωνισμού μεταξύ των πανεπιστημίων της. Ποιά είναι η αντίστοιχη κατάσταση στα κυπριακά πανεπιστήμια;

Χονδρικά, υπάρχουν τα δημόσια πανεπιστήμια που παραμένουν περισσότερο ερευνητικά πανεπιστήμια (με αποδόσεις που διαφέρουν δραματικά από τομέα σε τομέα) και υπάρχουν και τα ιδιωτικά που παραμένουν περισσότερο διδακτικά, επειδή βασίζονται στο εισόδημα που αποφέρουν τα προγράμματα τους.  Επαναλαμβάνω ότι αυτή είναι μια χονδρική απλούστευση ενός περίπλοκου συστήματος, υπάρχουν οι ατομικές εξαιρέσεις στην πιο πάνω περιγραφή.  Αυτή η κατάσταση κάνει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια καχύποπτα προς τα δημόσια όταν τα δημόσια θέλουν να μπορούν να διδάξουν στα αγγλικά, και αντίστοιχα τα δημόσια πανεπιστήμια καχύποπτα προς τα ιδιωτικά όταν τα ιδιωτικά ζητούν και τα ίδια επιδότηση της έρευνας από την κυβέρνηση.  Η ερώτηση είναι αν αυτό είναι το τελικό αποτέλεσμα που μπορεί να εξασφαλίσει τη μέγιστη ανάπτυξη σε ένα τομέα που η Κύπρος θα μπορούσε να έχει (δεδομένης της ασυνήθιστα μεγάλης έφεσης των κυπρίων σε ανώτερες σπουδές) συγκριτικό πλεονέκτημα;

Θεωρώ πως η απάντηση είναι αρνητική, αλλά οποιαδήποτε αλλαγή πολιτικής αντιμετωπίζει φυσιολογικά αντιδράσεις επειδή οποιαδήποτε αλλαγή στην κυβερνητική πολιτική επηρεάζει και τους δύο τομείς (ιδιωτικό και δημόσιο).  Αν η κυβέρνηση αρχίσει να επιδοτά την έρευνα στα ιδιωτικά πανεπιστήμια με μέρος της χορηγίας που πηγαίνει τώρα στα δημόσια, θα υπάρχουν οι αντιρρήσεις από τα δημόσια πανεπιστήμια.  Αν η κυβέρνηση αφήσει τα δημόσια πανεπιστήμια να διδάσκουν στα αγγλικά και να έχουν δίδακτρα, τότε θα υπάρχουν αντιρρήσεις από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.  Πως λύνεται αυτός ο γρίφος;

Στον τομέα της έρευνας η Αγγλία έλυσε το πρόβλημα με το να υπάρχει άμεση συνάρτηση της ερευνητικής επιδότησης με την ερευνητική παραγωγικότητα.  Η ίδια λύση μπορεί να δοθεί και στην Κύπρο.  Κάθε 5 χρόνια μια ανεξάρτητη επιτροπή (αυτή που κάνει την ίδια δουλειά στην Αγγλία για παράδειγμα) θα μπορεί να ελέγχει την απόδοση όλων των τμημάτων σε όλα τα κυπριακά πανεπιστήμια.  Η κατανομή της ερευνητικής επιδότησης θα ακολουθεί αμέσως από την ερευνητική απόδοση.  Με αυτό τον τρόπο θα υπάρχει μεγαλύτερος ανταγωνισμός στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και θα μπορούν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια (ίσως) να γίνουν περισσότερο ερευνητικά.

Στον τομέα των διδακτικών προγραμμάτων, θα πρέπει να σταματήσει να κυριαρχεί η ιδέα ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι μόνο για ελληνόφωνους και μόνο για άτομα που δεν πληρώνουν δίδακτρα.  Είναι σημαντικό να υπάρχουν υποτροφίες ούτως ώστε οι καλύτεροι να μπορούν να πηγαίνουν να σπουδάσουν όταν δεν μπορούν να πληρώσουν, αλλά αυτό δεν θα πρέπει να σημαίνει ότι ταυτόχρονα δεν θα μπορεί το δημόσιο πανεπιστήμιο να χρεώνει δίδακτρα και να έχει πτυχία στα αγγλικά, ειδικά σε άτομα από τρίτες χώρες.

Η ανάπτυξη αυτής της κουλτούρας δεν πρέπει να θεωρείται απειλή από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.  Στο μέλλον το διαδίκτυο θα κάνει τα πανεπιστήμια «μάρκες» και μόνο μερικές από αυτές τις «μάρκες» θα επιζήσουν στο παγκόσμιο ερευνητικό και διδακτικό στερέωμα.  Με τον ίδιο τρόπο «μάρκα» θα γίνει και η χώρα από την οποία προέρχονται αυτά τα πανεπιστήμια.  Είτε η Κύπρος σαν χώρα θα καταφέρει να έχει μερικές «μάρκες», είτε θα μείνει πολύ πίσω από το διεθνή ανταγωνισμό.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial College Business School.

Categories → Οικονομία

One Comment
  1. avatar
    Anonymous on November 12, 2014 - (permalink)

    Σύντομο μεν, για ένα τόσο σύνθετο θέμα, πολύ ενδιαφέρον και με πολύ καλές ιδέες δε άρθρο!

    Θα σχολιάσω δύο σημεία κ Μιχαηλίδη.

    Πρώτο, επισημαίνετε πως στον τομέα της έρευνας η Αγγλία έλυσε το πρόβλημα με το να υπάρχει άμεση συνάρτηση της ερευνητικής επιδότησης με την ερευνητική παραγωγικότητα των πανεπιστημίων, κατόπιν αξιολόγησης από ανεξάρτητη επιτροπή.

    Το μόνο που θα πρόσθετα επί τούτου είναι πως το ίδιο, πολύ σωστό κατά την άποψή μου, σύστημα θα έπρεπε επίσης να επεκταθεί και ενδοπανεπιστημιακά στο θέμα μισθοδοσίας των καθηγητών και της επιδότησης των ερευνητικών τους projects. Ιδιαίτερα των δημόσιων πανεπιστημίων, μιας και τα χρηματοδοτεί ο φορολογούμενος. Δεν επιτρέπεται επειδή κάποιος καθηγητής που έκανε εξαιρετική καριέρα στο εξωτερικό να έρχεται, να εξασφαλίζει θέση σε υψηλή μισθολογική κλίμακα κι από την ημέρα που επαναπατρίζεται να θεωρεί τον επαναπατρισμό του ως πρόωρη σύνταξη, μειώνοντας τη συγγραφή ακαδημαϊκών άρθρων στο ήμισυ, ή να βάζει μόνο τ’ όνομα του σε συγγράμματα των μαθητών του, ή να γράφει ακαδημαϊκό άρθρο μόνο σε επίπεδο ομάδας μιν. 7 ατόμων, ή μόνο να συγγράφει όταν επίκειται κάποιος διορισμός σε υψηλή θέση… Για να μην παρεξηγηθώ, ξεκαθαρίζω ότι ΔΕΝ είμαι εναντίον της παροχής ελκυστικών μισθολογικών πακέτων με στόχο την προσέλκυση καλών ξενιτεμένων ακαδημαϊκών. Αντίθετα, αυτό αποτελεί επένδυση. Απλά, ο φορολογούμενος απαιτεί όπως η επένδυσή του έχει τη μέγιστη ανταμοιβή, που δεν είναι άλλη από την εξασφάλιση παροχής υψηλού επιπέδου διδασκαλία και έρευνα από τον ακαδημαϊκό, τουλάχιστον όπως θα έκανε αν παρέμενε στη θέση του στο εξωτερικό.

    Είμαι πεπεισμένος πως ένα τέτοιο σύστημα, πέραν της άμεσης θετικής επίδρασης στο επίπεδο των εκπαιδευτικών υπηρεσιών που παρέχεται από τα δημόσια πανεπιστήμια, θα συνέτεινε επίσης στην περαιτέρω βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τους στο διεθνές επίπεδο.

    Το δεύτερο σημείο που θέλω να σχολιάσω είναι το θέμα παροχής πτυχίων, ή καλύτερα εκπαιδευτικών προγραμμάτων (τόσο πτυχιακά όσο και μεταπτυχιακά), στην αγγλική γλώσσα. Κατά την άποψή μου, είναι κατακριτέες η μέχρι τώρα κωλυσιεργία του κράτους και οι λαϊκίστικες πολιτικές θέσεις εναντίον μιας τέτοιας προοπτικής που εκφράζονται κατά καιρούς επί του θέματος. Διερωτώμαι πραγματικά για την αδυναμία αντίληψης των οφελών και των θετικών επιπτώσεων που θα μπορούσαν να προκύψουν από μιαν τέτοια εξέλιξη. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει στα δημόσια πανεπιστήμια να δημιουργήσουν συμμαχίες-συνεργασίες ή/και να προσφέρουν συνδυασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα με άλλα γνωστά εκπαιδευτικά ιδρύματα στο εξωτερικό, όπως είναι η καινούρια διεθνής τάση. Αυτό, μόνο οφέλη θα έχει για την Κύπρο, τόσο σε εκπαιδευτικό επίπεδο όπως και άλλως πως. Τα παραδείγματα, ακόμα κι από χώρες με έντονο το στοιχείο της γλωσσικής ταυτότητας, που ξεπέρασαν παρόμοιας φύσης γλωσσικές αναστολές κι αγκυλώσεις με θετικές επιπτώσεις είναι πάμπολλα – απλά να εκθέσω δύο παραδείγματα παροχής αγγλόφωνων εκπαιδευτικών προγραμμάτων από Γαλλία κι Ισπανία: HEC Paris & National University of Singapore (NUS) Business School, ESADE (Barcelona) & Georgetown University (US).

    Φιλικά
    Π

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS