Skip to content

Γιατί υπάρχουν τόσες πολλές κρίσεις στην Κύπρο;

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on December 29th, 2014 - 12 Comments
avatar

Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους όταν κάποιος αποφασίζει είτε να εγκατασταθεί μόνιμα σε μια χώρα, είτε να ανοίξει μια επιχείρηση σε χώρες όπως η Κύπρος, είναι η μακροπρόθεσμη σταθερότητα του συστήματος. Σε πολλές χώρες όπως η Κύπρος οι κυκλικές αναταράξεις είναι πολύ σημαντικότερες για τους κατοίκους της χώρας παρά η σταθερή μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Για παράδειγμα, η Αργεντινή το 1910 ήταν από τις περισσότερο πλούσιες χώρες του κόσμου. Εκατό χρόνια αργότερα, και παρά την ύπαρξη ενός μικρού μέσου όρου ανάπτυξης του ΑΕΠ κάθε χρόνο (0.5%-1%), η χώρα έχει μείνει πολύ πίσω και έχει προσπεραστεί από πολλές χώρες. Οι μεγάλες και συχνές κρίσεις είναι ένα σημαντικό κομμάτι αυτής της οικονομικής αποτυχίας.

Η ερώτηση είναι γιατί υπάρχουν τόσες πολλές κρίσεις σε αυτές τις χώρες; Ειδικότερα, γιατί υπάρχουν τόσες πολλές κρίσεις στην Κύπρο; Ίσως θα ήταν χρήσιμο να πάμε πίσω στο 1960. Τρία χρόνια μετά την ανεξαρτησία, η κυβέρνηση της ανεξάρτητης Κύπρου ζήτησε αγωνιωδώς βοήθεια από τα Ηνωμένα Έθνη για να διατηρηθεί η ειρήνη. Ουσιαστικά, ένα Αγγλικό τάγμα επέστρεψε τρία χρόνια μετά την ανεξαρτησία για να διατηρήσει κάποιας μορφής ειρήνη. Τέτοια αποτυχία τρία χρόνια μετά την ανεξαρτησία από τους Άγγλους θα έπρεπε να ήταν ένα γερό ταρακούνημα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά.

Τα παθήματα δεν έγιναν μαθήματα όμως. Ακολούθησαν οι ταραχές του 1967, το πραξικόπημα και η εισβολή το 1974, η ανακήρυξη του ψευδοκράτους το 1983, οι πυραύλοι του 1998, η φούσκα του 1999, ο διαχωρισμός της κοινωνίας το 2004, το ατύχημα της Ήλιος το 2005, το Μαρί το 2011 και το κούρεμα το 2013. Αυτές είναι μερικές κρίσεις που θα έπρεπε να κάνουν ολόκληρη την κυπριακή κοινωνία να αναρωτηθεί: τι πάει λάθος;

Μπορεί κάποιος να πει ότι βρισκόμαστε σε δύσκολη γειτονιά. Αυτό είναι ορθό αλλά αυτό δεν εξηγεί όλα τα συμβάντα πιο πάνω. Δεν εξηγεί τα διάφορα «ατυχήματα» για παράδειγμα. Μπορεί κάποιος να πει ότι υπάρχει και υπερβολική ατυχία. Ίσως, αλλά ο ανθρώπινος παράγοντας φαίνεται να είναι πάντοτε σημαντικός σε αυτά τα γεγονότα. Μπορεί κάποιος να πει ότι φταίει μόνο μια συγκεκριμένη πολιτική παράταξη. Ίσως, αλλά τέτοιες κρίσεις έχουν συμβεί κατά τη διακυβέρνηση όλων ανεξαιρέτως των πολιτικών παρατάξεων.

Με αυτά τα δεδομένα, με τη συχνότητα τέτοιων κρίσεων, θα συμβουλεύατε κάποιον επενδυτή, ντόπιο ή ξένο, να μετοικήσει στην Κύπρο; Το μέσο κατά κεφαλή εισόδημα έχει ανεβεί πάρα πολύ από το 1960 μέχρι σήμερα, αλλά η κατανομή του πόνου από τις κρίσεις είναι ανεξέλεγκτη. Ποιός μπορεί να εγγυηθεί σε οποιονδήποτε ότι δεν θα βρεθεί στην άτυχη περιοχή, ή στο άτυχο αεροπλάνο, ή στην άτυχη τράπεζα ή στο άτυχο στρατόπεδο; Με αυτά τα δεδομένα, κάποιος ψυχρά και τελείως ορθολογιστικά σκεπτόμενος, ποιά πρόβλεψη θα πρέπει να κάνει το 2015 για τα επόμενα 55 χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Είναι σημαντικό να αναζητηθούν και να βρεθούν τα βαθύτερα αίτια των κυπριακών κρίσεων και να αντιμετωπιστούν. Θα δώσω κάποια συγκεκριμένα παραδείγματα την επόμενη εβδομάδα, αναγνωρίζοντας ότι η απάντηση στο ερώτημα δεν είναι εύκολη. Αλλά είναι θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό να αρχίσει από κάπου αυτή η αναγκαία και επίπονη συζήτηση.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial College Business School.

Categories → Οικονομία

12 Comments
  1. avatar
    MM on December 29, 2014 - (permalink)

    Very Simple! We are money-centered and immature.We sacrifice everything for short-term gains.

  2. avatar
    Erol Riza on December 29, 2014 - (permalink)

    The answer is very simple: absence of good governance and compliance with best practise. At the non technical level it is professional ethos and integrity

  3. avatar
    Νεφέλη on December 29, 2014 - (permalink)

    Με όλο το σέβας κύριε καθηγητά,νομίζω ότι απλοποιείτε υπερβολικά τα προβλήματα.Διότι είναι τουλάχιστον αδόκιμο,για να χρησιμοποιήσω έναν ήπιο χαρακτηρισμό,να προσπαθείτε να μας πείσετε ότι, τόσο για την εισβολή,όσο και για τη φούσκα του χρηματιστηρίου,φταίει μοναχά το κακό μας το κεφάλι.Ο Ερογλου θα τρίβει τα χέρια του,με τις επισημάνσεις ενός ελληνοκύπριου καθηγητή πανεπιστημίου.

    • avatar
      Alexandros Michaelides on January 4, 2015 - (permalink)

      Ελπίζω αυτή η παρερμηνεία του τι έχω γράψει να προέρχεται μόνο από βιαστικό διάβασμα του άρθρου. Δεν σκοπεύω να επανέλθω…

    • avatar
      Επιλήσμων on January 8, 2015 - (permalink)

      Αγαπητή Νεφέλη,

      Μόλις σήμερα (μετά από 2 βδομάδες) διάβασα το άρθρο.
      Ναι, αγαπητή φίλη, γιά όλα φταίει το κακό μας το κεφάλι.
      Το πρόβλημα μας δεν είναι ότι κάναμε πολλά λάθη.
      Το πρόβλημα είναι ότι δεν κάναμε τίποτα σωστό.
      Και δεν είναι μόνο ο Έρογλου που τρίβει τα χέρια του από τα λάθη μας αλλά ο Ερντογαν, ο Νταβούτογλου και όλη η Τουρκία.

      Και γιατί κ. Μιχαηλίδη να πάμε πίσω το 1960 και όχι λίγο ακόμη πιό πίσω? Σε προηγούμενο σχόλιο μου (26 Νοεμβρίου 2014) εγώ τουλάχιστον δήλωσα ότι δεν πάω πιό πίσω λόγω πατριωτισμού. Εσείς?

  4. avatar
    IoannisTakis on December 29, 2014 - (permalink)

    Πολύ ενδιαφέρον ερώτημα. Η απάντηση του πολύπλοκη… ίσως και όχι.

    Μια απλή απάντηση σε αυτό θα ήταν ότι θα πρέπει να μας φταίει το “κακό μας το κεφάλι και κανένας άλλος”!

    Σε μια προσπάθεια βαθύτερης ανάλυσης του ερωτήματος παρατίθενται τα εξής:
    1. Δεδομένου ότι παρόμοιες συχνές κρίσεις ζουν και άλλες γειτονικές μεσογειακές χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία μπορεί κάποιος να πει ότι είναι και θέμα κουλτούρας, χαρακτήρα, ιδιοσυγκρασίας.
    2. Απουσία θεσμών που να λειτουργούν σε ορθολογιστικό πλαίσιο.
    3. Απουσία σωστής εταιρικής διακυβέρνησης.
    4. Απουσία μακροχρόνιου στρατηγικού σχεδιασμού και ακόμη χειρότερα ανυπαρξία θεσμών που θα υλοποιούν και θα διατηρούν σε ζωή ή και θα εκσυγχρονίζουν ένα τέτοιο σχεδιασμό.
    5. “Καπάρωμα” των ανώτατων θέσεων εξουσίας από άτομα/ομάδες που είναι κάτω του μετρίου, είναι ανέντιμοι και ενδιαφέρονται πρώτιστα για ικανοποίηση των προσωπικών τους φιλοδοξιών παρά του ευρύτερου καλού.
    6. Ανωριμότητα του λαού ο οποίος δεν έχει την πολιτική κρίση για να επιλέξει αυτούς που θα πάρουν τον τόπο μπροστά.
    7. Αδιαφορία για εμπλοκή στα κοινά από ικανούς ανθρώπους.
    8. Διαχρονική ατιμωρησία και εμπέδωση της διαφθοράς σε όλα τα στρώματα του λαού.

    Επεκτείνοντας την συζήτηση ένα βήμα παραπέρα, το αμέσως επόμενο ερώτημα θα ήταν εάν μπορεί να διορθωθεί η τραγική αυτή κατάσταση και εάν ναι πως αυτή διορθώνεται;
    Η απάντηση είναι εύκολη αλλά η υλοποίηση της πολύ δύσκολη: ΑΛΛΑΓΗ ΣΕ ΟΛΑ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ….ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ, ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ, ΣΤΟΝ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ, ΠΟΥ ΨΗΦΙΖΟΥΜΕ, ΠΟΥ ΚΡΙΝΟΥΜΕ, ΠΟΥ ΑΝΕΧΟΜΑΣΤΕ ΤΟ ΚΑΘΕ ΛΑΜΟΓΙΟ, ΠΟΥ ΣΥΜΠΕΡΙΦΕΡΟΜΑΣΤΕ, ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ, ΠΟΥ ΑΠΟΔΕΧΟΜΑΣΤΕ ΑΛΛΑΓΕΣ, ΠΟΥ ΕΞΑΡΤΩΜΑΣΤΕ ΑΠΟ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΧΝΙΕΣ….ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΟ ΧΤΕΣ, ΑΛΛΑΓΗ ΣΗΜΕΡΑ, ΑΛΛΑΓΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ.

    • avatar
      CYabroad on January 2, 2015 - (permalink)

      @IoannisTakis

      I have been following your comments here, which I find quite insightful, for a while and would be interested to get in touch with you. Is there an email address I can contact you on?

      • avatar
        IoannisTakis on January 4, 2015 - (permalink)

        Dear Cyabroad,

        Thank you for your kind words, but I find it difficult to respond. I hope that the new year will bring happiness, prosperity, health and activation of more rational citizens who will help to improve things.

  5. avatar
    Alkis on December 30, 2014 - (permalink)

    Μέρος της απάντησης είναι ότι είμαστε ένα Κράτος υπό πολιορκία. Το να ζει κάποιος στην Κύπρο, αν έχει άλλη επιλογή, απαιτεί κάποια γενναιότητα. Αν δεν είχαμε τη θάλασσα γύρω μας, δεν θα υπήρχαμε καν. Θα είχαμε την τύχή των Χριστιανικών πληθυσμών της Μέσης Ανατολής και της Τουρκίας. Θα έκανα την υπόθεση ότι το αίσθημα της έλλειψης ασφάλειας συμβάλλει και στη νοοτροπία της αρπαχτής που μας χαρακτηρίζει σαν λαό. Το φυσιολογικό βέβαια, θα ήταν η έλλειψη ασφάλειας να μας έκανε σοβαρότερους. Διότι, στην ευάλωτη θέση που βρισκόμαστε, κάθε λάθος σε οποιοδήποτε τομέα πλήρώνεται ακριβότερα.

  6. avatar
    economist on December 30, 2014 - (permalink)

    Η δική μου εξηγηση.
    Επιδή σε αυτή τη χώρα έχουμε πολλούς σπουδασμένους αλλά λίγους μορφωμένους . Η δε διαφορά μεταξύ σπουδασμένου και μορφωμένου είναι τεράστια.

    • avatar
      Savvakis Savvides on December 30, 2014 - (permalink)

      Couldn’t agree more!

  7. avatar
    soto on January 4, 2015 - (permalink)

    Κώστας Βάρναλης: Οι Μοιραίοι

    Μες την υπόγεια την ταβέρνα,
    μες σε καπνούς και σε βρισιές
    (απάνω στρίγγλιζε η λατέρνα)
    όλ’η παρέα πίναμ’ εψες’
    εψές, σαν όλα τα βραδάκια,
    να πάνε κάτου τα φαρμάκια.

    Σφιγγόταν ένας πλάι στον άλλο
    και κάπου εφτυούσε καταγής.
    Ω! πόσο βάσανο μεγάλο
    το βάσανο είναι της ζωής!
    Όσο κι ο νους να τυραννιέται,
    άσπρην ημέρα δε θυμιέται.

    Ήλιε και θάλασσα γαλάζα
    και βάθος τ’ άσωτ’ ουρανού!
    Ω! της αυγής κροκάτη γάζα,
    γαρούφαλα του δειλινού,
    λάμπετε, σβήνετε μακριά μας,
    χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας!

    Του ενός ο πατέρας χρόνια δέκα
    παράλυτος, ίδιο στοιχειό’
    τ’ άλλου κοντόημερ’ η γυναίκα
    στο σπίτι λιώνει από χτικιό’
    στο Παλαμήδι ο γιός του Μάζη
    κ’ η κόρη του Γιαβή στο Γκάζι.

    - Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
    - Φταίει ο Θεός που μας μισεί!
    - Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
    - Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί!
    Ποιος φταίει; ποιος φταίει; Κανένα στόμα
    δεν το βρε και δεν το ‘πε ακόμα.

    Έτσι στη σκότεινη ταβέρνα
    πίνουμε πάντα μας σκυφτοί.
    Σαν τα σκουλήκια, κάθε φτέρνα
    όπου μας εύρει μας πατεί.
    Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,
    προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS