Skip to content

H αξιοπιστία της Κεντρικής Τράπεζας

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on February 2nd, 2015 - 80 Comments
avatar

Από τους λιγότερο αξιόπιστους πολιτειακούς θεσμούς θεωρούν την Κεντρική Τράπεζα οι πολίτες, σύμφωνα με έρευνα της StockWatch.

Δεν θα με απασχολούσε η κατάταξη της ΚΤΚ αν δεν είχα ιδίαν άποψη για τις αδυναμίες του θεσμού.  Ούτε θα αρθρογραφούσα δημόσια αν η Τράπεζα αναγνώριζε τα προβλήματα της και βελτιωνόταν.  Αλλά δεν μπορώ να παραμένω απαθές μέλος ενός θεσμού που ικανοποιείται με μια διαχειριστική λογική διεκπεραίωσης διαδικασιών, αντί χάραξης πολιτικής και επηρεασμού αποφάσεων σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο που να οδηγούν σε έξοδο από την κρίση. 

Η αξιοπιστία μιας Κεντρικής Τράπεζας είναι εργαλείο πολιτικής.  Όταν διαβεβαιώνουμε τους καταθέτες για το Α ή ζητάμε από τους εποπτευόμενους το Β ή εισηγούμαστε στην πολιτεία το Γ, η αξιοπιστία είναι αυτή που φέρνει αποτέλεσμα.  Οι καταθέτες δεν εμπιστεύονται την ΚΤΚ, οι εποπτευόμενοι την αγνοούν, και οι σχέσεις με την πολιτεία αναλίσκονται επί θεμάτων προσωπικού.

Η ΚΤΚ χρειάζεται μια ατζέντα εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεων, αντί να παραμένει προσκολλημένη στη διαχειριστική νοοτροπία που κατέστρεψε τη χώρα. Και ενώ το διοικητικό συμβούλιο αναγνωρίζει την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις, και η Τράπεζα στελεχώνεται με εξαιρετικό προσωπικό, η ανώτερη διοίκηση φαίνεται να θεωρεί ότι όλα βαίνουν καλώς.  Δύο χρόνια μετά την κατάρρευση της οικονομίας, και τέσσερα χρόνια μετά που η χώρα αποκλείστηκε από τις αγορές, τίποτε δεν αλλάζει στην ΚΤΚ. (Εκτός από τους διοικητές!).

1. Διακυβέρνηση της ΚΤΚ

Διεθνείς οργανισμοί και συμβουλευτικές επιτροπές εντόπισαν από το 2013 σημαντικές αδυναμίες διακυβέρνησης. Ωστόσο καμία διορθωτική ρύθμιση δεν έχει γίνει.  Χρειάζεται συλλογικότητα στη λήψη αποφάσεων στο ανώτατο επίπεδο, ανασχεδιασμός δομών, και να ανατεθούν επιτέλους καθήκοντα και εξουσίες στους δύο εκτελεστικούς συμβούλους.

Η αξιοπιστία προϋποθέτει αποτελεσματική διακυβέρνηση.

2. Διερεύνηση των σφαλμάτων και μετατροπή του ELA σε μακροπρόθεσμη υποχρέωση

Η Τράπεζα Κύπρου επιβαρύνεται με βραχυπρόθεσμο χρέος ELA που ανέρχεται στο 40% του ΑΕΠ.  Χωρίς ανάπτυξη δεν μπορεί να αποπληρωθεί, χωρίς πιστώσεις δεν υπάρχει ανάπτυξη, και πιστώσεις δεν υπάρχουν χωρίς αποπληρωμή του ELA.  Έγκυρα στοιχεία καταδεικνύουν αντικανονική παραχώρηση ELA στη Λαϊκή Τράπεζα και μεταφορά στην Τράπεζα Κύπρου, ότι η μελέτη Pimco είχε σημαντικές αδυναμίες, και ότι λάθη κατά την αποξένωση των ελληνικών υποκαταστημάτων στοίχισαν €3.8 δισ.  Η μελέτη BlackRock θα μπορούσε να τεκμηριώσει το μέγεθος των σφαλμάτων και τον τεράστιο αντίκτυπό τους στη διάσωση με ίδια μέσα (bail-in) του Μαρτίου 2013.

Η ΚΤΚ οφείλει να διερευνήσει τα λάθη και να ζητήσει τη συνδρομή της ΕΚΤ για αποκατάσταση. Χρειαζόμαστε τεκμηριωμένη ανάλυση πριν τη διευθέτηση συνάντησης του προέδρου της Δημοκρατίας με τον πρόεδρο της ΕΚΤ τον περασμένο Ιούλιο, αν θα πετύχουμε ευνοϊκή διαχείριση του ELA όπως κατάφερε η Ιρλανδία.  Αντί διερεύνησης των σφαλμάτων προς όφελος της χώρας, η ΚΤΚ αποφεύγει οποιαδήποτε ενέργεια ενδεχομένως αποκαλύψει δικά της λάθη.  Διαφωνώ με αυτή την προσέγγιση.  Στον βαθμό που η διαφάνεια δεν επηρεάζει τη σταθερότητα, θα επιμένω για δημοσιοποίηση των μελετών βάση των οποίων λήφθηκαν καθοριστικές αποφάσεις.

Αξιόπιστοι καθίστανται οργανισμοί που διερευνούν συστηματικά τα λάθη τους και μαθαίνουν από αυτά.

3. Νόμος περί εκποιήσεων και νομοσχέδια αφερεγγυότητας

Στο μείζον αυτό θέμα η ΚΤΚ δεν έχει αρθρώσει δημόσιο και πειστικό λόγο.  Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα ενέχει σοβαρούς κινδύνους αποσταθεροποίησης καθώς το κράτος χρειάζεται σχεδόν €3 δισ. από τις αγορές για αναχρηματοδότηση χρέους. Η σταθερότητα του συστήματος εμπίπτει στις κύριες αρμοδιότητες της ΚΤ η οποία οφείλει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο για να ξεπεραστούν τα εμπόδια.

Η Τράπεζα έχει τεχνογνωσία για να ετοιμάσει τα σχετικά νομοσχέδια, αλλά και για να επιμορφώσει το κοινοβούλιο της χώρας.  Μια αξιόπιστη ΚΤ θα μπορούσε να πείσει.  Αντί αυτού, περιορίζεται σε αναλύσεις για τον αντίκτυπο ενδεχομένων ρυθμίσεων στα δανειακά χαρτοφυλάκια.  Χρήσιμες οι μελέτες αλλά δεν υποκαθιστούν πολιτική.

Αξιόπιστοι είναι όσοι συμβάλλουν με έγκυρη γνώση στην χάραξη πολιτικής.

4. Προγράμματα της ΕΚΤ για στήριξη των τραπεζών

Η Κύπρος δεν έχει επωφεληθεί από προγράμματα της ΕΚΤ (LTRO, TLTRO, αγορά τιτλοποιημένων προϊόντων).  Τί νόημα έχει η ΕΚΤ να κάνει ειδική πρόνοια για την Κύπρο (και την Ελλάδα), και εμείς να μην έχουμε πλαίσιο αξιοποίησης; Και ποιό το νόημα των προγραμμάτων της ΕΚΤ αν μια χώρα του Ευρωπαϊκού νότου με σοβαρά προβλήματα δεν μπορεί να τα αξιοποιήσει;

Η αξιοπιστία της ΚΤΚ πηγάζει από την ικανότητα αξιοποίησης πολιτικών της ΕΚΤ για επίλυση δικών μας προβλημάτων.

5. Το μέλλον του κυπριακού τραπεζικού τομέα

Η Έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής (επιτροπή Lascelles) για το μέλλον του τραπεζικού τομέα της χώρας ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο 2013.  Εν τούτοις δεν βλέπουμε να υλοποιούνται οι εισηγήσεις.  Αν δεν αναλάβει πρωτοβουλία η ΚΤΚ, ποιός θα το πράξει;

Η αξιοπιστία του τραπεζικού συστήματος θα αποκατασταθεί μόνο αν μάθει από τα λάθη του.

Μου είναι αδύνατο να μιλώ δημοσίως για ανανέωση, εκσυγχρονισμό και διαφάνεια, και ταυτόχρονα να παραμένω απαθές μέλος ενός θεσμού που δεν βιώνει τα πιο πάνω.  Αυτό είναι το νόημα της δημοσιοποίησης των θέσεων μου.  Δηλαδή, να ενεργοποιηθούν δυνάμεις που θα βοηθήσουν την ΚΤΚ να ανακτήσει την αξιοπιστία της όπως το έχει ανάγκη η οικονομία.

Το τραπεζικό σύστημα μιας χώρας δεν εξελίσσεται τυχαία.  Διαμορφώνεται από τους θεσμούς της χώρας και το πολιτικό σύστημα, και η αξιοπιστία του προϋποθέτει  αξιόπιστη Κεντρική Τράπεζα.  Αν περιοριστούμε στην απλή διαχείριση χωρίς σύγχρονες πολιτικές, πολύ ανησυχώ ότι θα οδηγηθούμε πάλι σε αδιέξοδα.

Αναρτήθηκε στο zenios.wrodpress.com

* Καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και Πρόεδρος των Πρυτάνεων των Πανεπιστημίων των Ευρωπαϊκών πρωτευουσών.

Ο Σταύρος Α. Ζένιος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στο Norwegian school of Economics, και senior fellow στο Wharton School, University of Pennsylvania. Διετέλεσε πρόεδρος της συνόδου των πρυτάνεων των Πανεπιστημίων των Ευρωπαϊκών πρωτευουσών (2007-2015) και πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου (2002-2010). Έχει δημοσιεύσει πέραν το 150 επιστημονικών άρθρων σε χρηματοοικονομικά και διοικητική επιστήμη. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί στα κινέζικα και βραβεύτηκαν από την Αμερικανική Επιστημονική Εταιρεία Επιχειρησιακής Έρευνας. Το 2006 βραβεύθηκε με το Βραβείο Αριστείας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Επιχειρησιακής Έρευνας. Απέκτησε διδακτορικό τίτλο από Princeton University (1986) και διετέλεσε επίκουρος καθηγητής και αναπληρωτής καθηγητής στο University of Pennsylvania.

Categories → Οικονομία

80 Comments
  1. avatar
    Anonymous2 on February 2, 2015 - (permalink)

    Κ. Ζένιο,

    Θα ηταν πιο πειστικά τα επιχειρήματά σας αν δείχνατε έστω και μιά ελάχιστη αντίληψη του θέματος της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Τόσον τα σχόλια σας για τον ΕΛΑ όσο και αυτά για την πώληση των ελληνικών καταστημάτων δείχνουν το αντίθετο. Τι προστατεύει σήμερα την Κύπρο απο μια ενδεχόμενη έξοδο της Ελλάδας απο το ευρώ; Δεν ειιναι το γεγονός οτι οι τραπεζες δεν εχουν έκθεση στην Ελλάδα;
    Χωρίς ΕΛΑ δεν θα είχαμε ολική κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος;

    Θέλετε να επιβάλετε τις απόψεις σας οι οποίες ειναι λαϊκίστικες – θυμίζουν Παπαδόπουλο – σε τεχνοκράτες ζυμωμένοι στο ευρωσύστημα οι οποίοι αντιλαμβάνονται τα θέματα πολυ καλύτερα απο εσας.

    Αυτά τα οποία οι λαϊκιστές ονομάζουν λάθη της ΚΤΚ ειναι εκείνα που έσωσαν το τραπεζικό σύστημα απο κατάρρευση και έξοδο απο την αύρα ζώνη.

    Ούτε η ελληνική ούτε ο συνεργατισμός εχει ΕΛΑ? Γιατί δεν δανείζουν και προτιμούν να εχουν υπερβάλλουσα ρευστότητα;

    • avatar
      Μ on February 2, 2015 - (permalink)

      Πολύ καλά σχόλια και ιδίως ερωτήματα. Στη θέση σας όμως δεν θα ανέμενα ικανοποιητική απάντηση. Παρεμφερή ερωτήματα έχουν τεθεί πολλάκις στον κ. Ζενιο, σε διάφορα άρθρα του στα οποία ανακυκλώνει τις απόψεις του, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία.

      Πάντως και εγώ διακρίνω κάποιο κοινό έδαφος μεταξύ των θέσεων του κ. Ζένιου και του ενδιάμεσου χώρου. Ποιος ξέρει τι σημαίνει αυτό, ο χρόνος θα δείξει.

      • avatar
        Anonymous2 on February 5, 2015 - (permalink)

        Δεν αναμένω απάντηση απο τον κ. Ζενιο.

        Όμως θα ηταν ενδιαφέρον να μας σχολιάσει τι θα πρέπει να κανει η τραπεζα της Ελλαδος σήμερα, που όλη η ρευστότητα των ελληνικών τραπεζών, συνολικά 64 δις ευρώ, μεταφέρεται απο πράξεις νομισματικής πολιτικής στο ΕΛΑ. Ιςως θα πρεπει και αυτή να εκσυγχρονιστεί και να απαλλαγεί απο τη διαχειριστική λογική και να μην προμηθεύσει ΕΛΑ στις ελληνικές τραπεζες.

        Προς όφελος εκείνων που δεν αντιλαμβάνονται τον παραλληλισμό: τον Ιούνιο του 2012 η ΕΚΤ σταμάτησε να δέχεται ομόλογα του κυπριακού δημοσίου γιατί είχαν υποβαθμισθεί σε σκουπίδια απο ολους τους οίκους και γιατι η Κύπρος δεν ηταν ακόμη σε πρόγραμμα. Έτσι περίπου 3.5 δις ρευστότητα μεταφέρθηκαν απο τις πράξεις νομισματικής πολιτικής σε ΕΛΑ. Ο κ. Ζενιος ισχυρίσθηκε οτι ηταν λάθος να δίνει η ΚΤΚ ΕΛΑ στη Λαϊκή, και αυτο το λάθος το χαρακτηρίζει σήμερα διαχειριστική λογική και το αποδίδει σε έλλειψη εκσυγχρονισμού….

        • avatar
          Μ on February 5, 2015 - (permalink)

          Μα είναι ακόμη ανοιχτές αυτές? Δεν τις έκλεισαν από το 2012 που είχαν λάβει (τις φόρτωσαν κατά την Κυπριακή αντίληψη διότι επίσης ως η Κυπριακή αντίληψη το ELA δημιουργεί καινούρια υποχρέωση και δεν αντικαθιστά παλιά) πέραν των 100 δις ELA? :-)

  2. avatar
    Costas on February 2, 2015 - (permalink)

    Αγαπητέ Ζένιο,

    Πως θα προχωρήσει σε εκσυγχονσιμό η ΚΤ όταν εκτός απο Ορφανίδη και Δημητριάδη οι υπόλοιποι της Ανώτατης Διόίκησης έμειναν στο απυρόβλητο μετά την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος; Είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι όλα τα λάθη ή ορθά (στην προκειμένη περίπτωση υπερίσχυσαν τα λάθη γι′ αυτό και είμαστε σ’ αυτό το χάλι σήμερα) έγιναν μόνο από τους δύο διοικητές ή τους προηγούμενους (π.χ. Αυξεντίου, Χριστοδούλου). Ασφαλώς αυτοί έχουν μέγιστη ευθύνη. Τούτο δεχόμενοι όμως δεν εξυπαούη ότι τα υπόλοιπα καλοπληρωμένα κουστούμια της ΚΤ δεν έχουν τις δικές τους ευθύνες. Αυτοί πλαισιώνουν τη σημερινή Διοικήτρια και αυτοί κάνουν σε μεγάλο βαθμό πολιτική, μέσω των κατεστημένων και των αντιλήψεων που έχουν δημιουργήσει.

    Η σαθρότητα που μας περιβάλλει και έχει πλημύρισει την κοινωνία δεν έχω αφμβιβολία ότι υπάρχει και στην ΚΤ. Το πολιτκό σύστημα, με τα κόμματα που αντί “κύτταρα δημοκρατικάς” έχουν γίνει “καρκίνοι της δημοκρατίας” συνεχίζει να συμπεριφέρεται και να διαχειρίζεται τον τόπο με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Τίποτα δεν έχει μείνει όρθιο. Είναι παρήγορες, όμως, φωνές όπως η δική σου όπως και το ότι κάποιοι ακόμη το παλεύουν.

  3. avatar
    Thinkingaloud on February 2, 2015 - (permalink)

    Δέν κρίνω τον κ. Ζένιο και αν έχει η δέν έχει αντίληψη του θέματος της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
    Έκείνο όμως που είναι βέβαιο είναι πως η ΚΤΚ δέν χαίρει καμίας εκτίμησης ή αξιοπιστίας στα μάτια του κύπριου πολίτη (δεν ξέρω σε διεθνές επίπεδο αν και πολύ το αμφιβάλλω).
    Η ΚΤΚ έχει αποτύχει διαχρονικά στον κύριο ρόλο της που είναι η εποπτεία του Τραπεζικού Συστήματος στην Κύπρο. Έιχαμε τράπεζες με ληστρικές συμπεριφορές, με προσυνεννοημένες αποφάσεις μεταξύ τους, με πολύ ψηλά επιτόκια που στραγγάλιζαν την κυπριακή οικονομία, πελατειακές σχέσεις μεταξύ τραπεζών και μεγαλοδικηγόρων και ελεγκτικών γραφείων, και όμως ποτέ δεν επενέβηκε.
    Σήμερα καλείται να διορθώσει όλες τις στρεβλώσεις του παρελθόντος και όμως αδρανεί ενώ απλά παρακολουθεί τις τράπεζες (τώρα που μια τράπεζα έχει ακόμα πιο δεσπόζουσα θέση) να καταπιέζουν τους δανειολήπτες, να συνεχίζουν τις πρακτικές τους με τη δικαιολογία πως έτσι είναι το σύστημα και τα προβλήματα να διογκώνονται.
    Πρέπει σήμερα η ΚΤΚ να βάλει ένα φρένο σε όλα τα δάνεια και να ξεκαθαρίσει στις τράπεζες πως πρέπει να κάνουν τουλάχιστον 5 χρόνια υπομονή μέχρι να ξεκινήσουν να παίρνουν δόσεις. Πρέπει να χαμηλώσει δραστικά τα επιτόκια σε επίπεδα 2-3%. Πρέπει να διαγράψει όλους τους εγγυητές και προσωπικές εγγυήσεις απο τα δάνεια. Πρέπει να κυνηγήσει τις τράπεζες για τα λάθη του παρελθόντος και να προστέψει τον κόσμο! Πρέπει να βοηθήσει τον κόσμο αναλαμβάνοντας επιτέλους το ρόλο τον οποίο θα έπρεπε να διαδραματίζει απο την ίδρυση της. Μόνο έτσι ίσως να κερδίσει λίγη απο την αξιοπιστία της και να πιστέψει ο κόσμος πως η ΚΤΚ πραγματικά εποπτέυει τις τράπεζες και να μή ρίχνει το μπαλάκι της εποπτείας στην επιτροπή κεφαλαιαγοράς.
    Και ακόμα κάτι λίγο άσχετο με το θέμα αλλά ίσως συνδεδεμένο. Φορολογικά δίνουμε σαν χώρα κίνητρα σε ξένους να διαχειρίζονται τα χρήματα τους μέσω Κύπρου για επενδύσεις στη Ρωσία και άλλες πολλές χώρες. Οι μόνοι που επωφελούνται αυτού του συστήματος είναι οι μεγάλοι ελεγκτικοί οίκοι, τα δικηγορικά γραφεία και οι τράπεζες. Γιατί να μην αναγκάζονται αυτές οι κατηγορίες επιχειρήσεων οι οποίες επωφελούνται του φορολογικού μας καθεστώτος με υψηλότερη φορολογία επι των μερισμάτων και ένα είδικό τέλος επι της κερδοφορίας τους; Τι κερδίζει μια βιοτεχνία, ένα κατάστημα, απο αυτή τη χαμηλή φορολόγηση των ξένων κεφαλαίων αφού απλά τα κεφάλαια δεν επενδύονται στην Κύπρο αλλά απλά διακινούνται μέσω Κύπρου;

    • avatar
      Anonymous2 on February 2, 2015 - (permalink)

      Thinking aloud:
      Δεν διαφωνώ μαζί σου οτι σε θέματα εποπτείας οπως και ρύθμισης η ΚΤΚ απέτυχε, πχ ορισμος των ΜΕΔ επέτρεπε στις τραπεζες να κρύβουν τα προβλήματα κάτω απο το χαλί για πολλά χρόνια και σε developers να παραμένουν μέλη ΔΣ ενω δεν πλήρωναν κάν τόκους, πχ Άριστο. Αν τα δάνεια τους ταξινομούνταν ως ΜΕΔ δεν θα πληρούσαν το κριτήριο ικανότητας και καταλληλότητας και αυτόματα θα πλήρωναν η θα έφευγαν.

      Όμως παρά το οτι η χαλαρή εποπτεία και ρύθμιση συνέβαλε, δεν ήταν και η βαθύτερη αιτία της κρίσης. Αυτή δεν ήταν άλλη απο τη διαπλοκή συγκεκριμένων πολιτικών με τραπεζίτες και ντηβέλοπερς, πολιτικοί οι οποίοι στήριξαν, διευκόλυναν και ενθάρρυναν τη χαλαρή εποπτεία Ορφανίδη, με τη βοήθεια συγκεκριμένων επωνύμων Δημοσιογράφων.

      Η όλη προσπάθεια που γίνεται τώρα απο τους ίδιους πολιτικούς είναι να αποπροσανατολίσουν απο τις δικές τους ευθύνες. Φταίνε λοιπόν τα συμπτώματα της ασθένειας πχ ΕΛΑ και η κεντρική που τα διαχειρίστηκε. Η κριτική ενός θεσμού ο οποίος δεν παίζει πολιτικό παιχνίδι είναι εύκολη και παρά την φθορά που εχουν υποστεί οι πολιτικοί απο τα πάμπολλα σκάνδαλα, ακόμη επηρέαζουν την κοινή γνώμη. Έτσι για όλα φταίει η κεντρική. Οπως είπε και ο Γκέμπελς ενα ψέμα μπορει να γίνει αλήθεια όταν επαναλαμβάνεται διαρκώς.

      Να προσθέσω οτι άρθρα ´οπως του κυρίου Ζένιου προστατεύουν εμμέσως πλην σαφώς τους πραγματικούς υπαίτιους και φυσικά υποσκάπτουν τον ίδιο το θεσμό που ως μέλος του ΔΣ υποτίθεται υπηρετεί.

      Και αφού το κύρος και η αξιοπιστία ειναι το μόνο όπλο που διαθέτει μια κεντρική τράπεζα, δεν πρεπει να ειναι πλέον αξιον απορίας γιατί η κεντρικη τράπεζα της Κύπρου θα δυσκολευθεί πολύ να πετύχει στο έργο της.

      • avatar
        Thinkingaloud on February 3, 2015 - (permalink)

        Φίλε Anonymous2 συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Κρίνω όμως πως η αποτυχία σωστής, δίκαιης και τακτικής εποπτείας απο την ΚΤΚ είναι αυτή η οποία επέτρεψε στις Τράπεζες να αναπτύξουν τις όποιεσδήποτε πελατειακές σχέσεις τους με το κυβερνητικό-πολιτικό σύστημα της Κύπρου.
        Αυτή τη στιγμή, σίγουρα ο κ. Ζένιος πρέπει ή να παραιτηθεί απο την ΚΤΚ αφού δεν τον εκφράζει ή να προσπαθήσει απο μέσα να την αλλάξει. Πιστεύω ή θέλω να πιστεύω πως ο λόγος της αρθρογραφίας του είναι για να δημιουργήσει περισσότερη εξωγενή πίεση στην ΚΤΚ γιατί ακριβώς απο τη θέση του εντός της δεν πετυχαίνει την ζητούμενη αλλαγή.
        Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις όπου δείχνουν 8 στους 10 πολίτες να έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στη Βουλή θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για μια ριζική αλλαγή στο τρόπο διακυβέρνησης της χώρας. Κανένας μας δεν εμπιστέυεται πλέον τους όποιους πολιτικά διορισμένους εκπροσώπους και μια χώρα όπου οι θεσμοί της έχουν πληγεί οφείλει να αναγεννηθεί με μια νέα μορφή και νέους θεσμούς για να μπορέσει να λειτουργήσει.

        • avatar
          Anonymous2 on February 3, 2015 - (permalink)

          Thinkingaloud:
          Σε γενικές γραμμές συμφωνούμε αλλά οχι σε όλα.

          Ο Ορφανίδης θα μπορούσε και θα έπρεπε να ηταν αυστηρότερος αλλά δυστυχώς, για λόγους που δεν αντιλαμβάνομαι, έπαιξε πολιτικό παιχνίδι με τον Φούλλη και το Νικολάκη, οι οποίοι προστάτευαν τους ντηβέλοπερς και τους τραπεζίτες.

          Ο Δημητριάδης προσπάθησε να βάλει τάξη αλλά ηταν πλέον too late. Επίςης του έκαναν πόλεμο πολιτικοί, ντηβέλοπερς, τραπεζίτες, παπάδες και ολιγάρχες, και παρά τη στήριξη απο την ΕΚΤ, υποχρεώθηκε να παραιτηθεί.

          Η Γιωρκάτζη έχαςε την αξιοπιστία της εντός μερικών μηνών και δεν πιστεύω οτι το σύστημα ειναι άμοιρο ευθυνών, αφού παρά τα όποια λάθη της, προσπάθησε να βάλει τάξη. ´Οταν η διοικητής υποσκάπτεται συνεχώς απο έξω και το ίδιο το συμβούλιο της που παίζει τα δικά του παιχνίδια, τι αξιοπιστία θα μείνει στην κεντρική τράπεζα για να ´εχει αποτελεσματικότητα; Δυστυχώς, διαχρονικά, η κυπριακή πολιτεία, πολεμώντας τους διοικητές, εχει πλήξει ανεπανόρθωτα το θεσμό.

          Ο Ζενιος αναφέρεται επιλεκτικά στην εκθεςη της ανεξάρτητης επιτροπής, ας μας πει και τι λέει για τη διαδικασία διορισμού ΔΣ της κεντρικής. Μόνο έτσι υπαρχει ελπίδα να υπάρξει αναγέννηση, για την οποία συμφωνώ μαζι σου. οτι χρειάζεται.

    • avatar
      Αξιόπιστος on February 2, 2015 - (permalink)

      Όχι μόνο δεν κυνηγά αυτούς που ευθύνονται αλλά τους προστατεύει η Κεντρική Τράπεζα.

      Είναι σε γνώση του κου Ζένιου αλλά σιωπά.

  4. avatar
    ΑΣ on February 2, 2015 - (permalink)

    Κύριε Ζένιο, η ΚΤΚ ενδεχομένως να εμφορείται κυρίως με διαχειριστική λογική διεκπεραίωσης διαδικασιών, γιατί η διοικήτρια της έχει εντρυφήσει σε αυτό ακριβώς το πράγμα, δηλαδή στον έλεγχο διαδικασιών και λογαριασμών του δημοσίου τομέα. Όταν τοποθετήθηκε στη θέση αυτή, πολλοί χειροκρότησαν διότι θεωρούσαν ότι χρειαζόμαστε auditors για να τρέχουν τη χώρα, να σχεδιάζουν την οικονομία της και να ρυθμίζουν την οικονομική της δραστηριότητα, και να τροφοδοτούν και λίγο τα σκανδαλοθηρικά πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και τα ρεπορτάζ των δελτίων. Μέχρις εκεί φθάνει η αχαπαρωσύνη μας, και αυτά θα εισπράττουμε.

  5. avatar
    Gooneraki on February 2, 2015 - (permalink)

    Η λυση ειναι παρα πολυ απλη.

    Ο Κεντρικος Τραπεζιτης οπως αποκαλειται να εκλεγεται απο τον λαο, οπως εκλεγεται και η πολιτικη ηγεσια.

    1. Ολα τα βιβλια οικονομικων λενε οτι ο Κεντρικος Τραπεζιτης πρεπει να ενεργα ανεξαρτητα χωρις την επιρροη των κομματων και ολα τα βιβλια συνεχιζουν λεγοντας οτι αυτο ειναι παραδοξο επειδη διοριζεται απο τον προεδρο. Αρα γιατι να μην εκλεγεται απο τον λαο και να τελειωνουμε. Μπορει καποιος να πει οτι παλι τα κομματα θα προωθουν τους δικους τους οπως τις δημοτικες εκλογες αλλα αυτο για μενα δεν σημαινει τιποτα. Εξαλλου ειναι πολυ διαφορετικη θεση απο τον δημαρχο που χρειαζεται πολλες γνωσεις.
    2. Ειναι θεμα αναληψη ευθυνης. Με εκλογες, ο καθε υποψηφιος κεντρικος τραπεζιτης θα εχει το δικο του ‘μανιφεστο’ οπου θα δινει υποσχεσεις και αποψεις στο τι θα κανει. Θα κανει προσπαθεια για να εκλεγει. Οχι σαν τωρα που τους βαζουν κουτουρου τα κομματα. Επισεις αν κατι παει λαθος ο ιδιος ο λαος θα φταιξει τον εαυτο του που τον ψηφισε.
    Τα τελευταια χρονια ειδαμε ενα φιασκο με τον Κεντρικο Τραπεζιτη. Η αριστερα δεν συνεργαζοταν με αυτο που διορισε η δεξια και το αντιθετο. Καραγκιοζιλικια για μια τοσο σοβαρη θεση.
    Εκλογες για να αναλαμβανουμε ολοι τις ευθυνες μασ

  6. avatar
    Ntinos on February 2, 2015 - (permalink)

    Συμφωνώ με τις απόψεις του κου Ζένιου.Παρά ταύτα ο κος Ζένιος τι εποπτικό έλεγχο ασκεί επί των εκτελεστικών;

    Τι έχετε να πείτε για την δήλωση της Διοικητού ότι τους μετόχους τους εκλέγουν οι μέτοχοι και η Κεντρική δεν έχει λόγο.Που εφαρμόζεται το fit and
    properness;

    Δεν γνωρίζετε κε Ζένιο τις παρεμβάσεις της Κυβέρνησης στην Κεντρική Τράπεζα;

    Αξιοπιστία από όλους ζητούμε.

  7. avatar
    Αξιόπιστος on February 2, 2015 - (permalink)

    Αξιοπιστία ζητάμε απ´ολους κε Ζένιο.

  8. avatar
    Αξιόπιστος on February 2, 2015 - (permalink)

    Και εσείς κε Ζένιο κλείνετε τα μάτια για να σωθεί συγκεκριμένη τράπεζα και κάνετε ότι σας πουν οι κυβερνώντες.

  9. avatar
    Αξιόπιστος on February 2, 2015 - (permalink)

    Τι έλεγχο ασκείται στους εκτελεστικούς κε Ζένιο; Ζητήσατε να μάθετε πως αξιολογήθηκαν ως κατάλληλοι οι διοικητικοί σύμβουλοι στην μεγαλύτερη
    τράπεζα; Ζητάτε τις αξιολογήσεις αφού είστε υπέρμαχος της αξιοπιστίας.

    Έχετε την δύναμη να μειώσετε τα δανειστικά επιτόκια,τα οποία είναι πολύ ψηλά, αλλά δεν το κάνετε για να βοηθήσετε συγκεκριμένη τράπεζα να επιβιώσει.

    Δεν θα επιβιώσει όμως με αναξιόπιστους.Αλήθεια ποιός κυβερνά την μεγαλύτερη τράπεζα? Από το εξωτερικό κυβερνάται;

    Όλα είναι σε γνώση σας κε Ζένιο αλλά τίποτα δεν κάνετε.

  10. avatar
    IoannisTakis on February 3, 2015 - (permalink)

    Κύριε Ζένιο,

    Σωστά βγαίνετε δημόσια και καταγγέλετε ότι παρά το όσα τραγικά έχουν συμβεί με την διαχείριση και την εποπτεία του τραπεζικού συστήματος, δυστυχώς τίποτα δεν έχει αλλάξει στον τρόπο λειτουργίας της ΚΤΚ, η οποία φαίνεται να συνεχίζει να σφυρίζει αδιάφορα κλεισμένη όπως ήταν πάντοτε στο γραφειοκρατικό καβούκι της αδυνατώντας να έχει επαφή με την πραγματικότητα του έξω κόσμου και να λάβει τα μηνύματα που στέλνει ο απελπισμένος κόσμος.

    Διαφωνώ όμως μαζί σας γιατί τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα από αυτά που προβάλλετε… αφού η ΚΤΚ ούτε καν διαχείριση του τραπεζικού τομέα δεν μπορεί να επιτελέσει σ’ένα ικανοποιητικό βαθμό πόσο μάλλον να χαράξει πολιτική…

    Δεδομένων των πιο πάνω, θα σας συμβούλευα να τους πείσετε να ξεκινήσουν με τα απλά και τα αυτονόητα όπως:

    1. Αλλαγή των πολύπλοκων διαδικασιών και οδηγιών που έχουν εκδοθεί μετά Χριστόν από την ΚΤΚ σε σχέση με νέες χορηγήσεις, αναδιαρθρώσεις και μη-εξυπηρετούμενα δάνεια -χωρίς βεβαίως να χάνεται η ουσία σε ότι αφορά την αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής- έτσι ώστε να διευκολύνουν τις τράπεζες και τους δανειολήπτες να προχωρήσουν με γρήγορα βήματα σε βιώσιμες αναδιαρθρώσεις και νέες χορηγήσεις σε καλά projects που θα φέρουν ανάπτυξη και νέες θέσεις εργασίας. Είναι κατάντημα μετά από δύο σχεδόν χρόνια από το κούρεμα να έχει αναδιαρθρωθεί μόνο το 10% των προβληματικών δανείων.

    2. Να αφιερώσουν χρόνο να καταλάβουν ποιοι τομείς της οικονομίας μπορούν εάν ενισχυθούν με νέα ρευστότητα θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη της οικονομίας και να σκεφτούν τρόπους να αφήσουν τις τράπεζες να δώσουν με κάποια λιγότερη αυστηρότητα νέες χορηγήσεις σε αυτούς τους τομείς. Δεν μπορεί να λέει η ΚΤΚ από την μια ότι η μέγιστη σημασία πρέπει να δίδεται στην δυνατότητα αποπληρωμής και από την άλλη να ζητά και ως ελάχιστη εμπράγματη εξασφάλιση 70% επί της αγοραίας αξίας του ακινήτου. Μια εταιρεία που χρειάζεται κεφάλαιο κίνησης για να αναπτύξει τις δραστηριότητες της δεν μπορεί πρώτα να βρει νέες υποθήκες και μετά να το κάνει αυτό γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να γεννηθεί η κότα πριν το αυγό.

    3. Να γίνει έρευνα από εξωτερικό αξιόπιστο οίκο με στόχο να υπάρξει εξυγίανση εντός της ΚΤΚ με τιμωρία/εξορία όσων ευθύνονται για την κακή/ελλειπή εποπτεία τα τελευταία χρόνια, τις λανθασμένες αποφάσεις και την ανυπαρξία διοίκησης σε διάφορα επίπεδα που έφεραν την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος.

    • avatar
      Thinkingaloud on February 3, 2015 - (permalink)

      Πρέπει οπωσδήποτε η ΚΤΚ να προχωρήσει σε πολλές αλλαγές και να επιβάλει στις Τράπεζες (οι οποίες για χρόνια λειτουργούσαν ανεξέλεγκτα) κάποια πράγματα:
      1. Μείωση των επιτοκίων (άμεσα)
      2. Παγοποίηση δόσεων υφιστάμενων δανείων για ένα χρονικό διάστημα 3-5 χρόνων όυτως ώστε να δοθεί χρόνος στο σύστημα να επανέλθει σε μια “φυσιολογική” λειτουργία.
      3. Αλλαγή στις διαδικασίες αναδιαρθρώσεων, χορηγήσεων κτλ για απλοποίηση τους (με σωστές και λογικές αξιολογήσεις με βάση τα πραγματικά σημερινά οικονομικά δεδομένα)
      4. Διαγραφη, ακύρωση των ρητρών “προσωπικών εγγυήσεων” και απαλλαγή εγγυητών απο όλα τα δάνεια. Αν δεν μπορείς να εξυπηρετείς ένα δάνειο, δεν πρέπει να σου δίνεται ασχέτως εγγυήσεων ή εγγυητών. Αυτή είναι μια στρεβλή κατάσταση του παρελθόντος η οποία σήμερα στέκεται τροχοπέδι στην ανάπτυξη και στην ολοκλήρωση ενός πλαισίου εκποίησεων.
      5. ΜΕΔ τα οποία δεν μπορούν να τύχουν αναδιάρθρωσης (γιατί πρέπει να δοθούν κίνητρα στις τράπεζες να αναδιαρθρώσουν) θα πρέπει να συμψιφήζονται με την όποια αξία είχαν εκτιμήσει οι τράπεζες και το υπόλοιπο να διαγράφεται. Με αυτό τον τρόπο άν μια τράπεζα παραφούσκωνε τα ακίνητα για να δίνει δάνεια σήμερα να καλείται να πληρώσει το τίμημα και να μην φταίει ο κοσμος που έπαιρνε τα δάνεια πάντα με τις προτροπές των τραπεζιτών (οι οποίοι λάμβαναν τρελά μπόνους αν έπιαναν τους στόχους δανειοδοτήσεων).
      6. Τιμωρία όσων ενέχονται σε “ειδικές” διαδικασίες για χορηγήσεις δανείων. (είναι γνωστό πως στελέχη τραπεζων ζητούσαν χρήματα απο μεγάλους και μικρούς δανειολήπτες για να τους εγκρίνουν το δάνειο τους με ευνοικότερους όρους η ακόμα και απλά για να τουσ το εγκρίνουν διοτί ήξεραν πως ο δανειολήπτης το είχε ανάγκη – ρωτάτε προσωπικό τραπεζών να σας τα πούν)
      7. Τερματισμός όλων των kickbacks που παίρνουν όλα τα δικηγορικά κ ελεγκτικά γραφεία για να ανοίγουν λογαριασμούς πελατών σε συγκεκριμένες τράπεζες. (ψάξτε λίγο τους λογαριασμούς των μεγαλοδικηγόρων τησ νήσου)
      8. Σημαντικές ρήτρες ελέγχου αθέμιτου ανταγωνισμού (collusion) εις βάρος του κοινού.
      9. Μέτρα ανάπτυξης και στηριξης σημαντικων παραγωγικών τομέων της οικονομίας
      10…..
      11…..

      Η λίστα είναι ατέλιωτη… Μπορούμε όλοι εμείς να την ολοκληρώσουμε και να πιέσουμε την ΚΤΚ να τα εφαρμόσει;

  11. avatar
    Andreas F. on February 4, 2015 - (permalink)

    Καλοσωρίσετε στην λέσχη των αιωνίως προβληματισμένων.
    Ο τρόπος αντίδρασης του πολίτη σε παρόμοιες περιπτώσεις, πρέπει να είναι η ενθάρυνση αυτού που καταγγέλλει τα κακώς έχοντα και όχι προσπάθεια να του αποδωθούν αλλότροια κίνητρα και άγνοια. Ο μέσος πολίτης που διαβάζει αρθρα οπως αυτόν του κ. Ζένιου, δεν χρειάζεται να έχει γνώσεις του αντικειμένου για να συμφωνήσει ότι ένας οργανισμός, οποιοσδήποτε οργανισμός, πόσον μάλλον η ΚΤΚ χρειάζεται συνεχή εκσυχρονισμό, προσαρμοσμένες στις σημερινές συνθήκες τακτικές, ενέργειες και σχεδιασμούς. Αρκετά υπόφερε ο τόπος απο ερασιτεχνισμούς.

    • avatar
      Anonymous2 on February 5, 2015 - (permalink)

      κυριε Ανδρέα F,

      Αν έχετε δίκαιο οτι ο μέσος πολίτης δεν εχει γνώση του αντικειμένου, τότε δε νομίζετε οτι εύκολα μπορει να παρασυρθεί απο λαϊκισμούς και επιφανειακές προσεγγίσεις οι οποίες ενδεχομένως να εχουν αλλότριους στόχους; Αν κλείσουν τα στόματά τους και αυτοί που εχουν τις γνώσεις του αντικειμένου, και μπορούν να κανουν την απαραίτητη κριτική, δεν νομίζετε οτι αυτό είναι ακομη πιο επικίνδυνο;

      Αν έχετε διάθεση να μελετήσετε, για να έχετε ιδιαν άποψη, σας συστήνω να διαβάσετε την έκθεση που έκανε η ανεξάρτητη επιτροπή για το μέλλον του τραπεζικού τομέα, η οποία και αναλύει τα πραγματικά αιτία της κρίσης, και κάνει επιςης καλές εισηγήσεις για εκσυγχρονισμό της κεντρικής. Εκεί θα δείτε οτι αυτά που ο κ. Ζενιος ονομάζει λάθη της κεντρικής δεν είναι τίποτε ´αλλο παρά τα συμπτώματα της κρίσης. Θα δείτε επίσης ποια ηταν τα πραγματικά αίτια της κρίςης πχ όλοι οι θεσμοί του κράτους, οχι μόνον η κεντρική, σφύριζαν αδιάφορα στη συσσώρευση τεράστιων κινδύνων απο τις τράπεζες. Που ηταν ο κοινοβουλευτικούς έλεγχος της ρύθμισης και εποπτείας του τραπεζικού τομέα τότε; Ειναι τυχαίο οτι σήμερα αυτοι που είχαν τη θεσμική ευθύνη, τα ρίχνουν όλα στη διαχειριςη της κριςης, πχ ΕΛΑ και πώληση ελληνικών καταστημάτων; Δεν είναι αποπροσανατολισμό απο τις δικές τους ευθύνες που επιχειρούν;

      Επίσης αν έχετε χρόνο, θα σας συνιστούσα να διαβάσετε τις νομικές γνωματεύσεις της ΕΚΤ Ιουνιου και Νοεμβρίου 2013 για τις αλλαγές στη διακυβέρνηςη της ΚΤΚ, οι οποιες αγνοήθηκαν, με πρωτοβουλία του κ. Φούλλη.

      Δυστυχώς αγαπητέ κ. Ανδρέα, αν ο μέσος πολίτης δεν αποκτήσει ιδίαν άποψη για σημαντικα θέματα, το μέλλον του τόπου διαγράφεται ζοφερόν.

      • avatar
        Andreas F. on February 5, 2015 - (permalink)

        Anonymous2
        Ολες οι ευθύνες των θεσμικών οργάνων που αναφέρεσε είναι εκεί. Είναι βαρύτατες. Είναι διαχρονικές και ασυγχώρητες.
        Δέν πρέπει να γυρίσουμαι σελίδα?
        Εάν ένας απο αυτούς τους θεσμούς, η ΚΤΚ, χρειάζεται αλλαγές, εκσυχρονισμό, χρειάζεται τρόπους λειτουργίας που να μπορεί να ανταποκρίνεται στες σημερινές υποχρεώσεις της και τες ανάγκες του τόπου, γιατί να μήν το δεκτώ ως ορθή θέση? Άσχετα με το ποιός το λέει και γιατί το λέει.
        Εκτός αν κατά την γνώμη σου η ΚΤΚ εργάζεται με τον καλύτερο δυνατόν τρόπο. Τότε ΝΑΙ αυτό είναι θέμα ειδικών, και όχι του μέσου πολίτη.

        • avatar
          Anonymous2 on February 6, 2015 - (permalink)

          Συμφωνώ οτι χρειάζονται αλλαγές, η εκθεςη της ανεξάρτητης επιτροπής ειναι μια καλή αρχή, αλλα εκείνο που γίνεται συνήθως στην Κύπρος έιναι οτι οι αλλαγές αν απαιτουν νομοθετικές μεταρρυθμιςεις επιτρεπουν στους βουλευτές μας να κανουν κάτι κακό ακ´ομη χειρότερο, οπως πχ ο διορισμός των δυο εκτελεστικών στην κεντρική, ο οποίος αγνόησε τη γνωμάτευση της ΕΚΤ.

  12. avatar
    marios on February 5, 2015 - (permalink)

    Μια παράκληση μπορείτε να μας δώσετε links σε αυτά που λέτε?
    “έκθεση που έκανε η ανεξάρτητη επιτροπή για το μέλλον του τραπεζικού τομέα”
    “τις νομικές γνωματεύσεις της ΕΚΤ Ιουνιου και Νοεμβρίου 2013″

    • avatar
      Anonymous2 on February 7, 2015 - (permalink)

      Νομικες γνωματεύσεις ΕΚΤ:

      https://www.ecb.europa.eu/ecb/legal/pdf/el_con_2013_41_f_sign.pdf

      https://www.ecb.europa.eu/ecb/legal/pdf/el_con_2013_78_f_sign.pdf

      Μεταξύ άλλων, η πρωτη γνωμαάτευση αναφλέρει:

      “Η ΕΚΤ θεωρεί ότι το σχέδιο νόμου στερείται σαφήνειας αναφορικά με τη φύση των εξουσιών των εκτελεστικών συμβούλων και την κατανομή των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο Συμβούλιο και τον Διοικητή….
      Κατά την άποψη της ΕΚΤ, το σχέδιο νόμου θα πρέπει να είναι σαφές σε ό,τι αφορά: α) το ακριβές πεδίο εφαρμογής των εξουσιών και των καθηκόντων που ανατίθενται στους εκτελεστικούς συμβούλους, β) τα όρια των αρμοδιοτήτων των εκτελεστικών συμβούλων όταν συνδράμουν τον Διοικητή, ιδίως, αναφορικά με το εάν οι εκτελεστικοί σύμβουλοι θα έχουν εξουσίες λήψης αποφάσεων4, και γ) τη θέση των προτεινόμενων εκτελεστικών συμβούλων στις δομές εσωτερικής οργάνωσης της ΚΤΚ, λ.χ. εάν το προσωπικό της ΚΤΚ θα αναφέρεται απευθείας στους εκτελεστικούς σύμβουλους. Ειδικότερα, η ανεξαρτησία του Διοικητή της ΚΤΚ πρέπει να ενισχυθεί διασφαλίζοντας ότι η παροχή συνδρομής από τους εκτελεστικούς συμβούλους προς τον Διοικητή θα διενεργείται υπό την εποπτεία του Διοικητή. Δίχως σαφήνεια όσον αφορά τα παραπάνω, η ΕΚΤ εκφράζει τον προβληματισμό ότι οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της ΚΤΚ θα παρακωλύονται.”

  13. avatar

    Marios

    το link για την έκθεση της Επιτροπής Lascelles είναι στο άρθρο μου.
    (http://www.centralbank.gov.cy/nqcontent.cfm?a_id=12561).

    Για νομικές γνωματεύσεις της ΕΚΤ δεν ανάφερα κάτι, που τις είδες? Σε άλλο άρθρο μου?

    Ευχαριστώ

  14. avatar

    Αγαπητοί,

    ορισμένοι αντί επιχειρηματολογίας επιτίθενται επι προσωπικού (αν ξέρω και τι ξέρω). Δεν έχω ανάγκη να δικαιολογώ τα προσόντα μου…. Απλώς να υποδείξω οτι τέτοιες επιθέσεις αποκαλύπτουν μάλλον έλλειψη ουσιαστικών επιχειρημάτων.

    Έλλειψη επιχειρημάτων επίσης αποκαλύπτει η αμφισβήτηση προθέσεων.

    Τα πιο ευγενή κίνητρα είναι άχρηστα αν αυτά που λέω είναι λάθος.
    Και αν όσα λεω είναι σωστά, τα κίνητρα δεν έχουν σημασία.

  15. avatar

    Αναφορικά με την παραχώρηση ELA στην Λαική και στις Ελληνικές Τράπεζες σήμερα καλό να αντιληφθούμε την διαφορά:

    H Λαική ήταν αφερέγγυα και ωστόσο παραχωρείτο ELA.
    Των Ελληνικών τραπεζών η ΕΚΤ σταμάτησε την χρηματοδότηση, και την πέρασε στο ELA, διότι “θεωρεί οτι δεν θα καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις με την νέα Ελληνική κυβέρνηση”.

    Δηλαδή, στην Λαική έδιναν ELA ενω έπρεπα να είχαν σταματήσει.
    Στις Ελληνικές τράπεζες σταμάτησαν, ενώ έπρεπε να συνεχίσουν κανονική χρηματοδότηση.

    • avatar
      Anonymous2 on February 6, 2015 - (permalink)

      Κ, Ζενιο,

      Η φερεγγυότητα ειναι δυναμική έννοια και οχι στατική, διαφορετικά κάθε λίγο και λιγάκι θα έπρεπε να κλείνουν τραπεζες όποτε έπεφταν οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας τους κάτω απο 8% και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα θα πήγαινε περίπατο.

      Για τον ιδιο λόγο, Αν εκτιμηθούν σήμερα οι αξίες των ομολόγων του δημοσίου που κατέχουν οι ελληνικές τραπεζες, σύμφωνα με Mark to market, πολυ πιθανό οι δείκτες τους να ειναι αρνητικοί. Δηλαδη οτι ανακεφαλαιοποιήθηκαν πριν μερικούς μήνες δε σημαίνει οτι σήμερα ειναι φερέγγυες. Άρα σύμφωνα με τη λογική σας δεν πρεπει να παραχωρηθεί ΕΛΑ.

      Και μια τελευταία διαπίστωση, με όλο το σέβας: to management science, στο οποίο εχετε διαπρέψει, πόρρω απέχει απο το banking.

    • avatar
      Anonymous2 on February 6, 2015 - (permalink)

      Επιςης παρακαλώ κ. Ζένιο μπορείτε να μας εξηγήσετε τι θα γινόταν τον Ιούνιο του 2012 αν η κεντρική σταματούσε την παροχή ρευστότητας σε μια συστημική τράπεζα οπως τη Λαική; Και για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ποιες οι επιπτώσεις στους καταθέτες, ασφαλισμένους και μη, τους δανειολήπτες και στις υπόλοιπες τραπεζες, το κράτος και την οικονομία γενικότερα.

    • avatar
      Marios on February 6, 2015 - (permalink)

      Δύο ερωτήματα στο Κ. Ζένιο και σε άλλος που μπορεί να γνωρίζουν.
      Το ELA μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε απεριόριστο βαθμό για να καλύψει καταθέσεις που φεύγουν? Εγώ αντιλαμβάνομαι ότι δεν είναι απεριόριστο και έχει limit τα Collaterals που μπορεί να δώσει. Οπόταν μπορεί να φθάσει μια στιγμή όπου μια Φερέγγυα Ελληνική Τράπεζα δεν μπορεί να πάρει άλλο ELA. Ti γίνεται τότε? Μπαίνει σε Bail-In λόγω ρευστότητας και όχι αφερεγγυότητας. Ή μπαίνουν περιοριστικά μέτρα στις αναλήψεις.

      Το δεύτερο αφορά τη Φερεγγυότητα που μπορεί να χαθεί σε ένα λέπτο. Π.χ. ψηφίζεται νόμος στην Ελλάδα που διαγράφει ή ρυθμίζει τραπεζικά δάνεια με τρόπο που μια η περισσότερες Ελληνικές τράπεζες γίνονται Αφερέγγυες. Η μόνο που γίνεται εξαγγελία ότι η Κυβέρνηση θα προχωρήσει με τέτοιο νόμο.
      Παρόλο που οι Ελληνικές τράπεζες πέρασαν τα πρόσφατα Stress Tests ανά πάσα στιγμή με πολιτική απόφαση μπορεί να γίνουν αφερέγγυες.
      Και τέτοια νομοθετικά μέτρα έχουν αναφερθεί (τουλάχιστον προεκλογικά) από αξιωματούχους του ΣΥΡΙΖΑ.
      Μπορεί η ΕΚΤ να κρίνει αφερέγγυα μια Ελληνική τράπεζα λόγω εξαγγελιών τέτοιων μέτρων και να σταματήσει και το ELA.

      • avatar
        Anonymous2 on February 7, 2015 - (permalink)

        Μαριε,

        Η πιθανότητα να εξαντληθεί το στοιχεία ενεργητικού που χρησιμοποιούνται ως εξαςφαλιςη για παροχή ELA υπάρχει γιατί τα haircuts που γίνονται για σκοπούς ασφαλείας και σύνεσης απο τις εθνικές κεντρικές τραπεζες μπορει να φθάνουν και το 50%. Δηλαδή μια τράπεζα μπορεί να εχει 20 δις ευρώ ενεργητικό και να μη μπορει να πάρει περισσότερο απο 10 δις. ELA, ενω ειναι φερέγγυα. Οι αριθμοί αυτοι δεν ειναι τυχαίοι, είναι περίπου εκείνοι της Λαϊκής, της οποίας σχεδόν είχαν εξαντληθεί τα collaterals, λόγω μεγάλων haircuts. Στα ΜΕΔ δίνεται μηδενική αξία για παράδειγμα. Γί αυτο είναι γελοία η κριτική περί μη ικανοποιητικών εξασφαλίσεων.

        Γενικά η όλη κριτική περί ELA βασίζεται σε παραπληροφόρηση, η οποία έγινε κυρίως για να αποπροσανατολίσουν κάποιοι από τις δικές τους ευθύνες και να εξυπηρετηθούν κομματικές σκοπιμότητες.

        • avatar
          Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

          If a bank needs lender of last resort funding for more than 50% of its assets (or even substantially less than that) then anyone who knows a thing about central banking will tell you that the bank has a solvency problem. Unless you really believe that all those investors that run to the exits are just possessed by a massive case of “animal spirits”.

          • avatar
            Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

            “anyone who knows a thing about central banking”…pretend I never wrote that, apologies :)

    • avatar
      Επιλήσμων on February 6, 2015 - (permalink)

      In my opinion Laiki was illiquid but not insolvent. And in any case, no Central Banker would dare to abruptly refuse ELA to a systemic Bank.

  16. avatar
    Kax on February 6, 2015 - (permalink)

    Πολύ καλά κάνει ο Κος Ζένιος και εκφράζει δημόσια τις θέσεις του.Για τον ΕΛΑ ο Ανώνυμος2 και ο Μ εκφράζοντας τους “τεχνοκράτες”της Κεντρικής παίρνουν θέση.Για όλα τα άλλα τι έχουν να πουν?Ακόμα και για τον ΕΛΑ γιατί η Κεντρική δεν εξηγά στους πολιτικούς και δημοσιογράφους ότι αν η Τράπεζα Κύπρου λόγω διακοπής του προγράμματος αντικαταστήσει με ΕΛΑ τα 800 εκ χρηματοδότησης από την ΕΚΤ δεν πειράζει?

    Ειδικά για τις εκποιήσεις και το θέμα που προκύπτει με τους εγγυητές τι έχει να πει η Κεντρική?Στην Βουλή λέχθηκε ότι οι 18 από τους 20 μεγαλύτερους χρεώστες της Τράπεζας Κύπρου έχουν κυμαινόμενη επιβάρυνση.(Προφανώς και οι μικρότεροι επιχειρηματίες χρεώστες) .Δεν θέλει τα σπίτια του κόσμου λέει.Τι θέλει να πουλήσει τότε,το σπίτι του μεγαλοχρεώστη που δεν το καλύπτει η κυμαινόμενη επιβάρυνση?Με την Ρωσσία τι γίνεται?Δεν λέει τίποτε η Κεντρική.Νομίζω ότι οφείλει η Κεντρική να πάρει τεκμηριωμένη θέση,γιατί να τεθεί σε εφαρμογή ο Νόμος των Εκποιήσεων.Διότι με η χωρίς νόμο όταν μια εταιρεία έχει εισοδήματα σε ρούβλια και χρέη σε φράγκα δεν μπορεί να ξοφλήσει .Ειδικά αφού ο Νόμος προβλέπει πωλήσεις ενυπόθηκων ακινήτων ,προφανώς των πρωτοφειλετών,δεν πρέπει να μας εξηγήσει η Κεντρική πως θα κυνηγηθούν οι εγγυητές ?

    Υ.Γ.Το ¨τεχνοκράτες”εντός εισαγωγικών αφού η λέξη επιδέχεται πολλές ερμηνείες,κάποτε είναι συνώνυμο με γραφειοκράτες.Χωρίς να ονοματιστούν και να γνωστοποιηθούν τα προσόντα τους νομίζω είναι υπερβολικό να γίνεται ισχυρισμός ότι ξέρουν παραπάνω για το θέμα από καθηγητή πανεπιστημίου με ειδίκευση στα χρηματοοικονομικά .

  17. avatar
    T on February 6, 2015 - (permalink)

    Κύριε Ζένιο,

    Να σε παρακαλέσω να ανατρέξεις στις δηλώσεις του τότε μέλος του Εκτελεστικού της ΕΚΤ Γερμανού Γιοργκ Ασμούσεν στην επιτροπή οικονομικών του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου, όταν Ελλαδίτης Ευρωβουλευτής τον ρώτησε “γιατί η ΕΚΤ έδιδε ΕΛΑ -όπως ισχυρίζεστε εσεις- σε αφφερέγγυα τράπεζα”- δηλαδή την Λαική.
    Η απάντηση είναι απλή και καταρύπτει ένα μύθο που συντειρείτε εσείς και άλλοι που σας ακούνε και παπαγαλίζουν απο ΜΜΕ τις λανθασμένες απόψεις σας…
    Η ΕΚΤ δίδει ΕΛΑ σε φερέγγυες τράπεζες Η σε τράπεζες ΠΟΥ ΘΑ ΚΑΤΑΣΤΟΥΝ ΠΟΛΥ ΣΥΝΤΟΜΑ ΦΕΡΕΓΓΥΕΣ ΛΟΓΟ “BACKSTOP” ΔΙΑ ΤΟΥ ΓΕΓΟΝΟΤΟΣ ΠΩΣ Η ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΒΑΣΗ ΤΟΥΣ, ΕΧΕΙ ΑΠΟΔΕΚΤΕΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ(MEMORANDUM) ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΤΗΣ ΤΟΜΕΑ….

    Αρα αυτό το παραμύθι περί ΕΛΑ κάπου πρέπει να σταματήσει…

  18. avatar
    T on February 6, 2015 - (permalink)

    Από Ιστοσελίδα ΕΚΤ:

    Exchange of views with the Economic and Monetary Affairs Committee of the European Parliament on financial assistance to Cyprus

    Introductory Statement by Jörg Asmussen, Member of the Executive Board of the ECB,
    Brussels, 8 May 2013

    Dear Madam Chair,

    Honourable Members of Parliament,

    Thank you for inviting me to this exchange of views on financial assistance to Cyprus.

    The substance of the decisions, and process of how they were taken, have been debated controversially – also in this House. I am therefore pleased to be given the opportunity to provide the ECB’s views and to participate in a public debate on this matter.

    Initial conditions in Cyprus

    Before discussing the key elements of the EU/IMF adjustment programme, it is very important to understand how Cyprus got itself into such difficult situation in the first place.

    Why were imbalances of such magnitude allowed to develop?

    What made the nature of the challenges faced by Cyprus so exceptional?

    I find these essential questions that I hope we can address during our exchange of views today.

    Let me focus here on the banking sector.

    In the 2000s, the Cypriot economy evolved towards a rather unbalanced business model with an inordinate weight for the financial industry. The country aimed to become leading provider of international banking services. Cypriot banks attracted large inflows of foreign deposits. They expanded their balance sheets dramatically over recent years, both domestically and externally. The overall banking system represented more than 700% of GDP. In terms of employment, every third job was related to the financial and professional service sector.

    An active use of the relevant policy tools could – and indeed should – have curbed these unsustainable developments. But prudential supervision was too weak and did not prevent the build-up of large financial sector imbalances. Asset growth outpaced deposit inflows. Banks became increasingly exposed to funding vulnerabilities. They tried to attract deposits by offering very high deposit rates – on average, nearly 2 percentage points higher than in the rest of the euro area. Domestic credit expansion and imprudent lending practices fuelled a domestic property boom. As the bubble burst, non-performing loans increased dramatically. Moreover, Cypriot banks underwent sizeable losses following the Greek debt restructuring. This further deteriorated the soundness of their balance sheets.

    If the sovereign had shouldered these massive recapitalisation needs, debt would have risen to 145% of GDP. This would have critically endangered public debt sustainability. At the same time, traditional ways of burden sharing by the private sector bank creditors were limited, given little junior debt outstanding in banks.

    Due to these exceptional economic and political circumstances, programme negotiations dragged on for too long, and the situation of the banking sector became critical. This forced the ECB to act. The provision of Emergency Liquidity Assistance (ELA) by the national central bank is aimed at supporting solvent banks facing liquidity problems. Without a credible recapitalisation perspective, the two largest and weakest Cypriot banks could not have been considered solvent any longer.

    Further providing ELA to these banks would not have been in line with the rules of the Eurosystem and, ultimately, with the Treaty provisions.

    Therefore, the ECB decided on 21 March that ELA would be continued if and only if a programme was in place that would ensure the solvency of the banks concerned.

    After the Eurogroup agreement on 25 March, the ECB did not object to the request for the provision of ELA by the Central Bank of Cyprus. On both occasions, the ECB acted strictly in line with its Statute. It implemented the existing rules. Nothing more, nothing less.

    The finally agreed EU/IMF programme reflects the three objectives I mentioned earlier. In particular, it was decided to cover the capital needs of the two largest banks exclusively through the own contributions of uninsured depositors and senior and junior debt holders. The creditors of the two banks would not be made worse-off than they would have been in the case of liquidation, which would have been the alternative to the programme. This is necessary to guarantee the sustainability of public debt. It will also contribute to restoring the conditions for sustainable and balanced growth. In addition, the EU/IMF programme foresees a rapid and substantial downsizing of the domestic banking sector, from about 550% to about 350% of GDP at the beginning of the programme. This is indispensable to reduce future contingent liabilities from the banks to the sovereign. The EU/IMF programme also foresees the full protection of deposits below 100,000 euros which will not suffer any loss from the resolution strategy.

    Despite the unprecedented steps taken so far, the banking sector has not yet been stabilised. The burden sharing arrangement negatively affected depositor confidence and required the introduction of temporary and proportionate capital controls and restrictions on deposit withdrawals. Short term risks are high, as the deep recession is expected to take a toll on banks’ balance sheets. The reliance of the largest bank on ELA continues to be exceptionally high. Hence, firm steps are needed to complete the financial sector reform so as to rebuild confidence in the viability of the banking system.
    Lessons from the Cypriot experience

    The Cypriot case has been a salutary reminder of the importance of establishing banking union as swiftly as possible. Only then we will be able to break the negative interaction between sovereigns and their banking systems.

    First, it has shown that the speedy entry into force and implementation of the single supervisory mechanism (SSM) is essential. The centralisation of supervision as well as the effective use of macroprudential tools should help identify and prevent the persistent accumulation of financial imbalances at an early stage. This will help ensure a more resilient and viable financial sector. A financial sector that is capable of contributing to sustainable growth.

    Second, it has demonstrated that we urgently need a European framework for the resolution of financial institutions. This should include a clear set of commonly known ex ante rules for bail-in, buffers of ‘bail-inable’ assets and depositor preference.

    Regarding the latter, the new framework should place depositors at the top of the creditor hierarchy and ensure that the role of DGS in resolution is limited to insuring eligible depositors. This will contribute to reducing the risks to financial stability by providing legal certainty and predictability to resolution.

    Third, it has revealed the pressing need to establish a single resolution mechanism (SRM). The SRM is a fundamental pillar of the banking union and is a necessary complement to the SSM. This requires a strong authority at its centre which should provide timely and impartial decision-making which minimises the costs of resolution. The SRM should have a European resolution fund at its disposal which should have access to a temporary and fiscally neutral public backstop.

    I thank you for your attention and stand at your disposal for questions.

  19. avatar
    Παναγιώτης Σαββίδης on February 6, 2015 - (permalink)

    Είναι ενδιαφέρον ότι όλοι σχεδόν οι σχολιαστές είναι ανώνυμοι. Είναι αγοροφοβία ή κάτι άλλο;

    Η πραγματικότητα είναι ότι οι υπάλληλοι της ΚΤΚ θεωρούν τους εαυτούς τους μέρος της ΕΚΤ (υπάρχει ολόκληρη ταπέλλα έξω από την είσοδο που τους το θυμίζει κάθε πρωί) και όχι μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρόλο που οι αποφάσεις τους μας επηρεάζουν αφάνταστα.

    Δεν είναι όμως μόνο η ταπέλλα. Είναι η όλη τους συμπεριφορά όταν συμμετέχουν σε επιτροπές στην Βουλή, στις συζητήσεις των επιτροπών για τα νομοσχέδια για την αφερεγγυότητα, θυμηθείτε την συνάντηση στην ΚΤΚ όλων των κομμάτων για το πως θα αντιμετωπίσουν την Τρόικα, με συμμετοχή ως συμβούλου του Δημητριάδη υπαλλήλου της Τρόικα, κλπ. Ακόμη, πρόσφατα αρνήθηκαν να δώσουν στοιχεία για τα μη εξυπηρετούμενα στο Υπ. Οικονομικών αλλά τα δίνουν στην Τρόικα και προσπάθησαν, χωρίς αποτέλεσμα, να σταματήσουν την ψήφιση νομοσχεδίου που προστάτευε τους δανειολήπτες αλλά και τις Κυπριακές τράπεζες στην Βουλή.

    Συμφωνώ με τον Σταύρο ότι η ΚΤΚ χρειάζεται μια ατζέντα εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεων.

    Το ζήτημα όμως είναι για τι είδους ΚΤΚ μιλούμε. Πιστεύω ότι θα πρέπει να σπάσει σε κομμάτια για να μπορεί να αντεπεξέλθει.

    Πως θα διαχωριστεί είναι θέμα συζήτησης αλλά η δυνατότητα ενός και μόνου ατόμου να ελέγχει ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα στην Κύπρο μας κόστισε περίπου €20 δις τα τελευταία χρόνια και ως χώρα δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια.

    Υπάρχουν διαφορετικές αρχές σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Το ΗΒ πριν δύο χρόνια διαχώρισε τις εξουσίες. Η ίδια η Ευρώπη ήδη έχει την ECB και την EBA με ξεχωριστούς ρόλους.

  20. avatar
    Αξιόπιστος on February 6, 2015 - (permalink)

    Κύριε Ζένιο απαντήσετε σε παρακαλώ στα ερωτήματα μου.

  21. avatar

    Αγαπητέ Τ.

    καλό να στεκόμαστε ΚΡΙΤΙΚΑ απέναντι σε τι λεει ο καθένας! (Συμπεριλαμβανομένων και των δικών μου απόψεων βεβαίως.)

    Αν ο κος Ασμουσεν είχε δίκαιο σε αυτά που έλεγε, γιατί πρωτοστάτησε στην ΔΙΑΚΟΠΗ ELA προς την Λαική? Αφού μπαίναμε σε πρόγραμμα και θα καθίστατο “πολύ σύντομα φερέγγυα” δεν θα την στήριζαν?

    Ενδιαφέρον το κείμενο που έστειλες.

    Πολύ πιο ενδιαφέρουσα θα ήταν μια μελέτη φερεγγυότητας της Λαικής. Αν την βρείτε μας την δίνετε?

    • avatar
      T on February 6, 2015 - (permalink)

      Κύριε Ζενιο

      Ρωτάτε τον ίδιο τον κ Ασμουσεν δεν είμαι εκπρόσωπος τύπου του απλά παρέθεσα την θέση του και την θέση της ΕΚΤ περί φερεγγυότητας της Λαϊκής…υποψιάζομαι όμως χωρίς να ξέρω,ότι ίσως ήθελε να πιέσει την νέα κυβέρνηση να υπογράψει το memorandum.
      Είναι ενδιαφέρον εσείς που είσαστε εντός της ΚΤΚ να ανατρέξετε στα αρχεία της ΚΤΚ και να βρείτε τι έλεγαν οι κύριοι Ορφανιδης πρώτα και Δημητριαδης αργότερα για το θέμα της φερεγγυότητας προς την ΕΚΤ για την Λαϊκή. Υποψιάζομαι όμως πως η πιο επικίνδυνη περίοδος για αυτό θα ήταν τον Απρίλιο του 2012 ακριβώς πριν την ανακεφαλαιοποίηση με 1.8δις διότι μετά λόγικα έγινε φερέγγυα και ο ΕΛΑ συνεχίστηκε…περιμένοντας με ενδιαφέρον της απαντήσεις σας!

    • avatar
      Anonymous2 on February 7, 2015 - (permalink)

      Κ. Ζένιο,

      Αυτά που λέτε γιά τον Asmussen και τη διακοπή του ELA δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Μήπως ξεχάσατε τα γεγονότα;

      Η ΕΚΤ διέκοψε τον ΕΛΑ δύο μέρες μετά που η κυπριακή βουλή ψήφισε το ηρωικό ΟΧΙ στη νομοθεσία γιά το τέλος πάνω στις καταθέσεις, μετά από τη συμφωνία με το Eurogroup στις 16 Μαρτίου 2013. Εκείνη τη στιγμή, αφού δεν υπήρχε πλέον πρόγραμμα, η Λαική και η ΤΚ έγιναν αφερέγγυες. Σύμφωνα με τους κανόνες του ευρωσυστήματος η ΕΚΤ δεν μπορούσε πλεον να συνεχίσει την παροχή ρευστότητας.

      Η ΕΚΤ επακριβώς ανακοίνωσε οτι θα συνεχίσει την παροχή ρευστότητας και στις δύο τράπεζες μετά τις 25 Μαρτίου μονον αν υπάρξει νέα συμφωνιά της κυπριακής κυβέρνησης με το Eurogroup.

      Πώς βγάζετε το συμπέρασμα (δικά σας λόγια σε εισαγωγικά): “Αν ο κος Ασμουσεν είχε δίκαιο σε αυτά που έλεγε, γιατί πρωτοστάτησε στην ΔΙΑΚΟΠΗ ELA προς την Λαική? Αφού μπαίναμε σε πρόγραμμα και θα καθίστατο “πολύ σύντομα φερέγγυα” δεν θα την στήριζαν?” ;;;

  22. avatar
    Μ on February 6, 2015 - (permalink)

    Κύριε Ζένιο,

    Η απάντηση σας σε σχέση με τη φερεγγυότητα της Λαϊκής τράπεζας ήταν προβλέψιμη, όμως είναι γνωστό τοις πάσι ότι η φερεγγυότητα είναι δυναμική έννοια. Στη βάση της δυναμικής φερεγγυότητας παρέχεται ELA σε τράπεζες που κατέχουν promissory notes ενός χρεοκοπημένου κράτους (Ιρλανδία), με την προοπτική ότι αυτό θα μπει σε πρόγραμμα, σε τράπεζες άλλου χρεοκοπημένου κράτους (Ελλάδα) μέχρι να ανακεφαλαιοποιηθούν από χρήματα του προγράμματος κλπ.

    Επειδή τα σχόλια σας μου δημιουργούν deja vu, θα υποβάλω ξανά μερικά από τα παλαιότερα αναπάντητα ερωτήματα μου:

    “Η παροχή ELA δεν προσέκρουε κατά την άποψη μου στο άρθρο 123 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθότι το σκεπτικό ότι η παροχή ELA σε αφερέγγυα πιστωτικά ιδρύματα εμπίπτει στις πρόνοιες του εν λόγω άρθρου, βασίζεται στην αντίληψη ότι η εθνική κεντρική τράπεζα αναλαμβάνει ένα βάρος που ανήκει στο κράτος. Στη δική μας περίπτωση φαινόταν ότι το κράτος είχε αναλάβει αυτό το βάρος (μέχρι την αλλαγή σχεδίου) καθότι υπήρχε κατ’ αρχήν συμφωνία με την Τρόικα που προέβλεπε 10 δις για ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος και βάσει του ακραίου σεναρίου της PIMCO το τραπεζικό σύστημα χρειάζονταν 8,6 δις για να ανακεφαλαιοποιηθεί.

    Εάν εισηγείστε ότι η παροχή ELA θα έπρεπε να σταματήσει μπορείτε να μου εξηγήσετε βασιζόμενος που εσείς θα σταματούσατε την παροχή ELA? Στο ότι η τράπεζα φαινόταν ότι θα ανακεφαλαιοποιηθεί με δάνειο που είχε δρομολογηθεί να συνάψει το κράτος? Στο ότι δεν υπήρχαν νομικά εργαλεία εξυγίανσης και περιορισμών στη διακίνηση κεφαλαίων? Στο ότι τα εν λόγω εργαλεία δεν θα μπορούσαν να τεθούν σε εφαρμογή χωρίς την ύπαρξη συμφωνίας ευρωπαϊκού επιπέδου καθότι ενδεχομένως να μην συνάδουν με τις πρόνοιες του άρθρου 63 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης? Στο ότι το κράτος θα έπρεπε να βρει αρκετά δις για να καλύψει τους ασφαλισμένους καταθέτες της Λαϊκής καθότι το ταμείο αποζημίωσης καταθετών είχε μερικά εκατομμύρια?”

    Πέστε στον κόσμο τι σημαίνει το να σταματήσει η ρευστότητα σε μια συστημική τράπεζα.

  23. avatar

    Anonymous2 και Μ.

    υποδείξετε παρακαλώ τον ΚΑΝΟΝΑ της ΕΚΤ που λέει αυτά που ισχυρίζεστε? Αυτά που επικαλείστε είναι διακριτικές αποφάσεις της ΕΚΤ. Δεν είναι ΚΑΝΟΝΕΣ. Με αυτές τις αποφάσεις, ως γενική ακολουθούμενη πολιτική, αρκετοί διαφωνούν. Εγώ διαφωνώ για το πως εμείς (ΚΤΚ) οδηγήσαμε τα πράγματα στο να εμπίπτουμε σε αυτές τις γενικές αποφάσεις.

    Αλλά το παρόν άρθρο για ΑΛΛΑ γράφει.
    Προφανώς ανήκετε σε αυτούς που όπως αναφέρω στο άρθρο θεωρούν οτι “όλα βαίνουν καλώς στην ΚΤΚ”.

    • avatar
      Μ on February 8, 2015 - (permalink)

      Κύριε Ζένιο,

      Οι κανόνες λειτουργίας της ΕΚΤ και του ΕΣΚΤ βρίσκονται σε συγκεκριμένα άρθρα της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, στο Πρωτόκολλο για το Καταστατικό της ΕΚΤ και του ΕΣΚΤ, στον εσωτερικό κανονισμό της ΕΚΤ και στον Κανονισμό 1024/2013. Επισύρετε μας σας παρακαλώ την προσοχή σε ποια άρθρα ακριβώς υπάρχουν αυτά που λέτε εσείς.

      Το θέμα της φερεγγυότητας των τραπεζών ως προϋπόθεση για την άντληση ρευστότητας, βασίζεται σε ερμηνεία του άρθρου 123 της Συνθήκης. Σε ποια άρθρα ακριβώς των πιο πάνω νομικών εγγράφων καταργείται η δυναμική φερεγγυότητας ως έννοια? Ίσως θα πρέπει να ειδοποιηθούν οι επόπτες του χρηματοοικονομικού τομέα σε όλη την Ευρώπη, για να σταματήσουν να παρέχουν χρονικό περιθώριο για διόρθωση των κεφαλαιακών δεικτών ως προϋπόθεση για να συνεχίσει να λειτουργεί ένα ίδρυμα που υπόκειται στις πρόνοιες του CRR.

      Έχετε δίκαιο το παρόν άρθρο γράφει και άλλα. Ζημιά από την πώληση των ελληνικών υποκαταστημάτων, λάθη της PIMCO κλπ. Δέχεστε και για αυτά κριτική σε κάποια σχόλια. Τι έχετε να πείτε σε σχέση με αυτά? Έχετε μελετήσει τα αποτελέσματα του AQR για την Τράπεζα Πειραιώς που κατέδειξε ανάγκη για επιπλέον προβλέψεις της τάξεως των 2.7 δις? Έχετε μελετήσει τα αποτελέσματα του Comprehensive Assessment για την Τράπεζα Κύπρου? Θεωρείτε την έκθεση της Blackrock πιο αξιόπιστη από το CA της ΕΚΤ? Εάν είχαμε τώρα τα Ελληνικά υποκαταστήματα πως θα επηρεαζόταν η Κύπρος? Νομίζω ότι πλέον ο μέσος πολίτης έχει ξεκινήσει να αντιλαμβάνεται την πραγματική υπόσταση των πραγμάτων. Τι ήταν ορθό τι λάθος, ποιες κινήσεις και αποφάσεις μας προστατεύουν τώρα και που υπάρχουν ευθύνες τελικά.

      Όσο για το που ανήκω, κάνετε λάθος. Αν ανοίξει καμιά θέση όμως (έστω και junior) μπορεί και να στείλω βιογραφικό. Δεν θα μου κακόπεφταν καθόλου τα ωφελήματα.

  24. avatar

    Αγαπητοί Τ. και Μάριε,

    Η ΕΚΤ χρησιμοποίησε (και τώρα χρησιμοποιεί στην Ελλάδα) πολιτικές για να πιέσει για αποφάσεις δημοσιονομικής πολιτικής. Για πολλούς αναλυτές αυτό είναι λάθος.

    Αλλά και η κάθε περίπρτωση είναι διαφορετική. Για την Λαική είχαμε μια ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΚΡΙΣΗ και την χρησιμοποίησαν για να πιέσουν την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το δίδυμο τράπεζες-δημόσια οικονομικά. Στην Ελλάδα πάνε να δημιουργήσον τραπεζική κρίση με τις αποφάσεις, για να πιέσουν για λύση των δημόσιων οικονομικών.

    Τώρα όσοι λένε οτι η Λαική δεν είχε πρόβλημα διερωτώμαι αν πράγματι το πιστεύουν.

    Aς μας φέρουν ΜΙΑ μελέτη φερεγγυότητας και θα αναθωρήσω…

    Το ότι τελικά κατάρρευσε αποδεικνύει οτι ήταν αφερέγγυα. Πότε κατέστη αφερέγγυα? Κάπου μεταξυ 2011 και 2012 (αν οχι και πιο πρίν).

    • avatar
      Anonymous2 on February 8, 2015 - (permalink)

      Και πάλι η κρίση σας είναι, με όλο το σέβας, λανθασμένη. Αν περνούσε απο τη Βουλή του γενικό κουρεμα καταθέσεων η Λαική θα ανακεφαλαιοποιείτο πλήρως και θα ήταν μαζί μας σήμερα.

      Η Λαική ηταν δυναμικά φερέγγυα μέχρι τη μέρα που η κυπριακή Βουλή είπε το ηρωικό ΟΧΙ. Η λαϊκή είχε σίγουρα κεφαλαιακό έλλειμμα το οποιο θα εκαλύπτε το το πρόγραμμα, σύμφωνα με την προκαταρτική συμφωνία κυβέρνησης Χριστόφια με τρόικα το Νίοβρη του 2012, το οποιο καθορίστηκε επακριβώς το Γενάρη 2013. Το πρόγραμμα άλλαξε στις 15 Μαρτίου με τη συμφωνία Αναστασίαδη-eurogroup, η οποία περιλάμβανε τέλος καταθέσεων για να ανακεφαλαιοποιήθηκαν και οι δυο τράπεζες, και αυτο γιατι το ΔΝΤ έκρινε οτι το δημόσιο χρέος της χώρας δε θα ηταν βιώσιμο αν καλύπτετο το έλλειμμα της λαικης και της ΤΚ μέσω του προγράμματος.

      Δεν απαντάτε όμως στις αναλήθειες που καταλογίζετε στον Asmussen. Μου δίνετε το δικαίωμα να συμπεράνω οτι εσκεμμένα παραπλανείτε για να ικανοποιήσετε κομματικές σκοπιμότητες. Φαίνεται δεν ηταν καθόλου τυχαίο οτι είσαστε υποψήφιος ευρωβουλευτής στο ψηφοδέλτιο του κόμματος το οποιο έδινε πλήρη στήριξη στους καλύτερους τραπεζίτες του κόσμου και τη χαλαρή εποπτεία και ρύθμιση Ορφανίδη.

      Προσθέτω οτι δεν πιστεύω οτι όλα βαίνουν καλώς στην κεντρική, αλλα αυτό δε σημαίνει πως πρεπει να συμφωνώ με παντελώς λανθασμένες και παραπλανητικές αναλύσεις, οι οποίες σίγουρα δεν θα βοηθήσουν να διορθωθούν τα κακώς έχοντα.

      Και πάλι με όλον το σέβας, αν καταλογίζετε στην κεντρική τραπεζα αυτά που ´εκανε για να διασωθεί οτι μπορούσε να διασωθεί απο το τραπεζικό σύστημα ως λάθη, συμφωνώντας με τους πολιτικούς εκείνους που είχαν τη μέγιστη ευθύνη για το τι συνέβη, γιατί να πιστέψουμε οτι οι αναλύσεις σας και οι εισηγήσεις σας γίνονται για να διορθωθούν τα κακώς έχοντα;

      Γιατί πχ αποφεύγετε να ασχοληθείτε με τις γνωματεύσεις της ΕΚΤ για τη διακυβέρνηση της ΚΤΚ, οι οποιες προσφέρουν τουλάχιστον μια αντικειμενική βάση εντός του ευρωπαϊκού θέσμικου πλαισίου για να διορθωθούν τα κακώς έχοντα, τα οποια εμμέσως πλην σαφώς η ΕΚΤ αποδίδει στις πολιτικές και τις κομματικές παρεμβάσεις;

  25. avatar
    Απλά on February 8, 2015 - (permalink)

    Συγχαρητήρια για την πρωτοβουλία σας.
    Θα ήταν ευχής έργο εάν η ΚΤΚ ήταν σε θέση να λειτουργήσει με βάση μια διαχειριστική λογική διεκπεραίωσης διαδικασιών. Τα προβλήματα είναι πολύ πιο σοβαρά.
    Χρειάζεται γνώση, όραμα, βούληση και αποφασιστικότητα προκειμένου να διορθωθεί η κατάσταση. Χρειάζονται ριζικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις.

  26. avatar
    T on February 10, 2015 - (permalink)

    Κ Ζένιο,

    Είναι ενδιαφέρον οτι η ΕΚΤ θεωρούσε χωρίς backstop memorandum ΚΑΙ ΤΗΝ παλιά Τραπεζα Κύπρου Αφερρέγυα, ΠΡΙΝ να απορροφήσει την (αφερρέγυα κατά εσας) Λαική, αυτό από τα γραφόμενά σας δεν φαίνεται να το αποδέχεστε…

  27. avatar

    @T

    πότε η ΕΚΤ θεώρησε αφερέγγυα την Τρ. Κύπρου?
    Σε τι αναφέρεσαι?

    • avatar
      Anonymous2 on February 12, 2015 - (permalink)

      Η τράπεζα κυπρου έγινε αφερέγγυα την ίδια στιγμή που έγινε και η Λαικη, και οι δυο τραπεζες χρειάζονταν περίπου 6 δις για να ανακεφαλαιοποιηθουν. Τη στιγμή που η κυπριακή Βουλή ψήφισε το ηρωικό ΟΧΙ στο γενικό κουρεμα καταθέσεων δεν υπήρχε πλέον πρόγραμμα και ως εκ τούτου δεν υπήρχε αξιόπιςτο τρόπος να ανακεφαλαιοποιηθουν, άρα ηταν και οι δυο τραπεζες αφερέγγυες. Για αυτο εκείνη τη στιγμή η ΕΚΤ διέκοψε το ΕΛΑμκαι για τις δυο τραπεζες.

      Παλι σας πιάνουμε αδιάβαστο κ. Ζένιο…

    • avatar
      Μ on February 12, 2015 - (permalink)

      Κύριε Ζένιο

      Χρειαζόταν να πει η ΕΚΤ εάν η Τράπεζα Κύπρου ήταν αφερέγγυα? Μία τράπεζα που είχε δείκτη κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων 5% στις 30 Σεπτεμβρίου 2012, ενώ το ελάχιστο όριο ήταν 8% κατά τον ουσιώδη χρόνο (σημείωση 22 των ενδιάμεσων οικονομικών καταστάσεων), που εκδίδει profit warning στις 27 Δεκεμβρίου 2012 και λέει ότι οι κεφαλαιακοί της δείκτες θα είναι χειρότεροι στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις (http://www.stockwatch.com.cy/nqcontent.cfm?a_name=announce_view&ann_id=164035) και όταν τελικά εκδίδονται οι οικονομικές της καταστάσεις φαίνεται ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2012 ο δείκτης κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων ήταν αρνητικός -1,9%, ενώ το όριο ήταν 8,7% κατά τον ουσιώδη χρόνο, ικανοποιεί τον ορισμό φερέγγυα τράπεζα?

      Αυτή πως αντλούσε ELA? Δεν ήταν στη βάση της δυναμικής φερεγγυότητας? Μήπως θα έπρεπε να κλείσουν και οι δύο μαζί ταυτόχρονα και να πάμε στην εποχή της ανταλλαγής εμπορευμάτων?

      • avatar
        Anonymous on February 13, 2015 - (permalink)

        “δυναμική φερεγγυότητα” sounds like bank supervisor lingo. Is there a reference to this term that you can point us to?

        If it refers to the bank’s ability to recapitalize itself from claims on future income, then I don’t see how BoCY could have realistically been deemed solvent under such a definition. Where was that income going to come from? Gambling for resurrection?

        Same holds if the definition extends to the bank’s ability to raise private capital in the future. Who in their right mind would have taken an equity stake in BoCY at that time?

        Last, if this, presumably, forward-looking measure of solvency held only under the assumption that the government would have recapitalized the bank, then the government should definitely not have recapitalized the bank. Unless of course the following phrase makes sense to you: “it is ok to recapitalize an insolvent bank, because if we recapitalize it it will be solvent”.

        The lender of last resort has an obligation not to provide liquidity to insolvent banks. If a bank is insolvent, shut it down for a couple of days, write off the losses along the bank’s capital structure, starting from equity holders and moving down to uninsured depositors if necessary, and then reopen the bank a few days later. Capital controls will probably be needed. How do we know that this can be done? Because March 2013 happened.

        • avatar
          Μ on February 14, 2015 - (permalink)

          The term solvency has a dual meaning in case that the concerned entity is a financial institution. It could either refer to the definition of going concern as per the provision of the IFRSs\IASs, or to the Regulatory solvency definition, as per the provisions of the Directive 2006/48 EC, which was in force at the time (please refer to paragraphs 21 and 36 of the proem to the Directive).

          Please refer to article 136(1) of the Directive for the dynamic nature of Regulatory solvency.

          My answers to your questions are the following: no, no-one, yes – as that was the norm and there wasn’t any legal tool available (throughout the EU), to enable a resolution/bail-in at the time. Now we know that there is another option. However I strongly doubt that it will be an easy decision for any state to apply this option in the future.

          • avatar
            Anonymous on February 15, 2015 - (permalink)

            Thank you for the referenced. I scanned through this document (http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32006L0048&from=EN) quickly and may have missed something, but all I read is that the supervisor should require corrective action if they sense a bank could be in trouble.

            This is what supervisory authorities around the world typically do when they identify solvency problems early on. I don’t see how the article suggests that the supervisor should ALWAYS try any of the listed available options regardless of the viability of the institution. Particularly if a combination of bank/supervisor forbearance/incompetence resulted in solvency problems surfacing too late. Nor do I see how what I read suggests that the government should bail out insolvent banks (gone-concerns, in this instance).

            Again, a bank is not a going concern when the only way for it to survive is a capital injection by the government. There could be exceptions -ie market panics raising the cost of equity to prohibitive levels- but even then solvency criteria are applied, that do not take into account government support (see the Capital Purchase Program in the US).

            If we assume that there was no legal option available for resolution across Europe (which sounds like an odd proposition) I, again, don’t see how that makes it the state’s responsibility to bail out troubled banks. At any rate, the worst thing a CB could do is to employ lawyer-type thinking to deal with economic matters.

          • avatar
            Μ on February 15, 2015 - (permalink)

            The reference to the provisions of the Directive, was an answer to your question regarding dynamic solvency. The list of available options is not exhaustive (shall include…), another possible option could have been a bailout.

            A Government bailout was until recently the norm in case that the failing institution was a systemic bank, because a recapitalisation was considered to be preferable in comparison to the consequences of its fall.

            I always believed that terms such as “too big to fail” are bound to create moral hazard; However there is an enormous difference between a liquidation and a resolution of a systemic bank. At the time, there was no legal option available for a resolutions across Europe (there was only a consultation on the possibility to adopt a framework for the resolution of financial institutions http://ec.europa.eu/finance/bank/crisis_management/index_en.htm) and there is no doubt that the cost (social and economic) of a disorderly liquidation would have been unbearable.

            Unfortunately there is no other way than a lawyer-type thinking to deal with economic matters; In the absence of a legal basis, even the most prudent economic decisions are rendered inapplicable or dangerous.

            If I may ask, do you believe that the real problem was ELA and/or dynamic solvency, or the bank/supervisory incompetence resulted in solvency problems?

          • avatar
            Anonymous on February 16, 2015 - (permalink)

            The real problem was bank/supervisory incompetence, but I see at least two stages in the formation of this “problem”.

            The first stage was the buildup of risks, both on the asset and liability side of banks’ balance sheets, which, for the most part, went unaddressed by the regulator. And by “regulator” I mean whoever was in charge of bank supervision at CBC at the time (I think this forum, not you, should start looking deeper than the “Orphanides vs Demetriades” business). To answer your question more directly, I believe this is the most important stage.

            The second stage is the handling of risks once the regulator was made aware of their existence. CB funding (under whatever name) to the tune of 10-11 billion for Laiki, should have never materialized because (a) with a lot less than that amount of funding withdrawn the markets are already telling you that this is not a regular liquidity shock and there are solvency concerns that need to be addressed, and (b) CB funding comes with asset encumbrance, which informed investors can spot as a risk from a mile away and withdraw funds more rapidly (retail depositors of course stay back and take an even greater hit).

            Regarding systemically important institutions, size is not always the decisive factor, interconnectedness is equally important and neither Laiki nor BoCY fit this second requirement. For an example of how “not all hell will break loose” if a large commercial bank fails, you can refer to the case of Washington Mutual; place it under receivership, take some losses, sell it, be done with it. If our government did not feel like selling one of the country’s largest lenders to a foreign entity, then they should have FIRST recognized the losses and THEN recapitalize the bank.

            “Unfortunately there is no other way than a lawyer-type thinking to deal with economic matters; In the absence of a legal basis, even the most prudent economic decisions are rendered inapplicable or dangerous.” From what I know of how central banks work (at least in countries with a strong CB tradition) this kind of thinking is rarely employed in a crisis. The forced recapitalization of major American banks during the crisis started with the CEOs putting the bank’s name, amount, and signature on a one-page document that hardly resembled a legal basis for anything. The US has a strong legal tradition and lawyers are generally well-respected professionals, but the Fed is run by economists and this is no accident. One could possibly argue that lawyers are more prominent at the FDIC, but at the time the FDIC was playing second fiddle to the Fed (as they normally do on big matters).

          • avatar
            T on February 16, 2015 - (permalink)

            Anonymous,

            You seem to be a person with good knowledge of Central Banking or banking in general and as such I am rather surprised that you confuse WaMu with Laiki.

            Yes in Absolute terms WaMu was the biggest bank liquidation in US history. In relative terms though WaMu was say 10% of US GDP at most…

            Laiki on the other hand may in ABSOLUTE terms be a much smaller bank but the sovereign country backing it up had a GDP of 18 Billion. As Such the Assets of LAIKI GROUP (including Marfin Egnatia bank in Greece, Marfin Bank Romania, the Russian and Ukranian banks as well as the Serbian Bank I can see some interconnectedness here that WaMU being a purely West coast US bank or regional bank did not have) came to close to 2 times the Cypriot GDP.

            So when you casually say that the WaMu solution could be applied to Cyprus you must be joking because:

            a) The US has a great tradition is closing down banks since the great Depression via the FDIC-Federal Deposit Insurance Corpotation and can implement such a solution over a weekend.
            Cyprus on the other hand has zero experience in the field and did not even have the Legal backdrop to even contemplate to attempt what you, or other “Theoreticians” such as Dr Zenios or the ex Journalist M Persianis have suggested was easy to execute…

            Well yes just shut down Laiki with such a huge Balance sheet…ok what would happen to the remaining insured depositors of the bank below 100K? Could the Cypriot Sovereign repay them say 1 month after closure from the Cypriot Guarantee fund? I doubt that that amount was available.

            What would happen to the Cypriot households and business that had borrowing from Laiki?

            In your proposed solution with the liquidation of the bank or even the receivership and sell off (to who exactly?? not even a hedge fund would take a look at the peak of the Cypriot banking crisis and at what MASSIVE discount or forced sale value would they even take a look??) the Cypriot businesses and households, would lose access to their working capital IMMEDIATELY or ALMOST immediately…what would the second round effects, for the Cypriot economy be with that “better” scenario, has anyone of these people proposing this theoretical solution ever done a winding down of a SYSTEMIC bank with respect to the size of the sovereign (twice the size) and lived through to share the expertise??

            b) In a Central Bank with supervisory duties there are two departments dealing with ELA.
            The First is the Regulation department that does not administer the ELA per se but receives a balance sheet from the Commercial Bank takes a look at its assets and liabilities and makes a report as to whether the bank is still considered solvent.

            There are two levels of solvency the accounting definition being assets exceed liabilities and the regulatory definition being the bank still has x% core Tier 1 Capital,

            I suspect that in the case of Laiki the accounting definition of solvency was easily met, whereas the more “controversial” second definition in the eyes of the ECB was either met or COULD be met DYNAMICALLY if the sovereign had signed an MOU (Memorandum of understanding) with a BACKSTOP in place.

            The key question here is the following: In APRIL 2012 when obviously the ECB started ringing the alarm bells and the Cypriot Parliament voted for a 1.8 Billion UNFUNDED bond to give to Laiki to RAISE its capital level to the level mandated by the ECB was Laiki Solvent? Who was the CBC Governor at the Time? Who was the Head of Bank Supervision at the time? Who was head of Financial Stability at the CBC at the time??

            In a Central Bank there is also a Markets Division that administers the ELA and also EVALUATES THE VALUE OF THE ASSET PLEDGED against the liquidity provided by ELA. Given that ELA is charged at a punitive rate of 1.55% (vs the main refinancing operation of the ECB being charged at 0.05%) The HAIRCUTS applied to the assets used as collateral for ELA are MUCH MORE CONSERVATIVE than for the main refinance operations.
            As such who was in charge of the MARKETS division of the CBC at the most crucial period of ELA provision i.e. APRIL 2012???

  28. avatar
    @T on February 16, 2015 - (permalink)

    @ Mr Stavros Zenios, non executive Member of Central Bank of Cyprus Board of Directors:

    “Without a credible recapitalisation perspective, the TWO LARGEST and WEAKEST CYPRIOT BANKS could NOT have been considered SOLVENT ANY LONGER.”

    I read it and correct me if I am wrong, as: BANK OF CYPRUS AND LAIKI BANK, BEFORE, THE FORCED MERGER OF THEIR CYPRIOT ACTIVITIES I.E. THE TWO LARGEST CYPRIOT BANKS INCLUDING THEIR GREEK OPERATIONS OF AROUND 20 Billion in Greek assets…as well as, I cannot recall, how many billion, overall of RUSSIAN, SERBIAN, UKRANIAN and ROMANIAN OPERATIONS…

    quote obtained from:

    Από Ιστοσελίδα ΕΚΤ:

    Exchange of views with the Economic and Monetary Affairs Committee of the European Parliament on financial assistance to Cyprus

    Introductory Statement by Jörg ASMUSSEN, Member of the EXECUTIVE BOARD of the ECB,
    Brussels, 8 May 2013

    Also I would be grateful on your views on my previous question above:

    “Είναι ενδιαφέρον εσείς, που είσαστε εντός της ΚΤΚ να ανατρέξετε στα αρχεία της ΚΤΚ και να βρείτε τι έλεγαν οι κύριοι ΟRFANIDES πρώτα και DEMETRIADES αργότερα, για το θέμα της φερεγγυότητας προς την ΕΚΤ για την Λαϊκή. (υπήρχαν δηλαδή εκτιμήσεις για την πορεία της Λαϊκής going forward / projections ?)

    Υποψιάζομαι όμως, πως η ΠΙΟ ΕΠΙΚΥΝΔΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ για αυτό, θα ήταν τον ΑΠΡΙΛΙΟ του 2012, ακριβώς ΠΡΙΝ, την ανακεφαλαιοποίηση με 1.8δις (ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΒΟΥΛΗ ME TO ΓΝΩΣΤΟ ΟΜΟΛΟΓΟ ΠΟΥ ΥΠΕΣΤΗΡΙΞΑΝ οι Κ Σιαρλη ΥΠΟΙΚ και Σαρρης Πρόεδρος Λαικής) διότι μετά, λογικά έγινε φερέγγυα, (ΑΦΟΥ ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΕΦΤΑΣΑΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΟΥ ΗΘΕΛΕ Η ΕΚΤ) και ο ΕΛΑ συνεχίστηκε… περιμένοντας με ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΟ ενδιαφέρον τις απαντήσεις/ΣΚΕΨΕΙΣ σας!

    Σας παρακαλώ δώστε μου ξανά το σύνδεσμο στην πολύ εμπεριστατωμένη μελέτη σας (στο κομμάτι φυσικά που δεν είναι classified, αλήθεια πότε θα γίνει declassified και το υπόλοιπο;; διότι το περιμένω προσωπικά με ΜΕΓΑΛΗ Αγωνία..) περί ΕΛΑ που κάνατε για την επιτροπή ΠΙΚΗ (που αργότερα διέρρευσε και στην ΝΥ Times).

  29. avatar
    Anonymous on February 16, 2015 - (permalink)

    @T

    Let me just say that I agree with all the differences that you mention when comparing Laiki to WaMu, no news here as far as I am concerned. My comment on interconnectedness refers to the kind of complexity encountered in unwinding credit contracts that an investment bank like Lehman held on and off balance sheet; Laiki was nowhere near that sort of complexity as far as I am concerned.

    The “theoretician” comment I find cute but unnecessary, unless you went back in time and presided over a different course of action as regards the Cypriot banking system, you are as much a theoretician as the rest of us on this subject matter.

    What I am still puzzled by, is the constant references on this board on what might have happened if we allowed Laiki to fail. I could be wrong, but didn’t Laiki fail and don’t we know exactly what happened when it did???? The only sense I can make of such comments is that they refer to the timing of failure (ie, it was ok to fail when it did but no sooner) possibly relying on the premise that whatever framework was put in place by March 2013 to deal with Laiki’s failure would have been impossible to put together earlier; I respectfully disagree with this.

    • avatar
      Μ on February 17, 2015 - (permalink)

      The measures you are referring to, are resolution measures and include force mergers as well. Yes Laiki failed, but it failed in an orderly manner (i.e. it was resolved). The crucial differences are outlined at T’s comment (insured depositors, assets would have been sold at a huge discount etc). Europe is always one (or a few) step(s) behind the US (see EMIR, MIFIR etc) and there is a long way for a legislation to pass. Especially in the case of Directives that do not become immediately enforceable as law, the way becomes enormous. In simple words, Europe was not ready at the time to resolve a bank, but it decided to hastily force-test its draft legislative piece on a small economy with foreign deposits.

      The Fed is run by Economists, but they are consulted by an army of lawyers. I am not familiar with the exact way the recapitalisation of the US banks took place, neither I am a Lawyer, but your reference “The forced recapitalization of major American banks during the crisis started with the CEOs putting the bank’s name, amount, and signature on a one-page document that hardly resembled a legal basis for anything.” to me it resembles a contractual agreement and in case that this is the case I find it brilliant.

      BTW We might disagree on some topics, but I enjoyed our conversation as well, I wish I could say the same regarding my conversations with Mr Zenios :-) .

    • avatar
      Anonymous2 on February 18, 2015 - (permalink)

      Laiki didn’t fail. It was split into two parts: a good bank and a bad bank. The good bank contained all insured deposits, all Cypriot booked assets and ELA and that was merged with BOCY following a fair valuation made by KPMG UK of both balance sheets. The band bank is still in existence and includes all uninsured deposits as liabilities and foreign subsidiaries eg Marfin Romania and a shareholding in BOCY. The latter arose because the fair value of assets transferred to BOCY was higher than the fair value of liabilities, including ELA. It is a myth that BOCY was ‘burdened’ by ELA, as ELA proved a cheaper and more stable source of funding than deposits. Laiki the brand still exists as a banking entity but it’s license no longer allows it to accept deposits. When it is eventually liquidated, the uninsured depositors will receive a pro rate share of the proceeds. By contrast, all the above was done in an orderly fashion which protected value in the bank as as much as possible, without burdening the taxpayer. This is now THE model for rescuing banks in Europe.
      T has explained what would have happen if Laiki was allowed to fail in a disorderly fashion rather well.

      • avatar
        Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

        Thank you for the information.

        Don’t the enormously high NPL rates on BoCY’s balance sheet suggest that “fair” value was not that fair after all? In other words, wasn’t part of the bad bank transferred to BoCY?

        • avatar
          Anonymous2 on February 18, 2015 - (permalink)

          The NPLs of the two banks in Cyprus were very similar. The fair valuations took the levels of NPLS into account.
          I think what you seem to have in mind is a different type of bad bank, to manage NPLs. A real estate bank was in fact on the table in the summer of 2013, however politicians and the arch bishop killed that baby before it was born.

          • avatar
            Anonymous on February 19, 2015 - (permalink)

            My issue with NPLs is that at the onset of a crisis they are largely influenced by forbearance practices and do not reflect the true underlying risk of the assets:

            http://elibrary-data.imf.org/Report.aspx?Report=4160276&Country=423

            At the time of the merger, for example, they stood at 14%. So, yes, I still have doubts as to whether “fair” value reflected the true value of the assets.

      • avatar
        Επιλήσμων on February 18, 2015 - (permalink)

        Αυτό το παραμύθι ότι η Τράπεζα Κύπρου φορτώθηκε δήθεν το ELA της Λαϊκής έχει καταντήσει να μοιάζει με τα ατελείωτα παραμύθια που έλεγε η Χαλιμά (ή Σεχραζάντ) στο Σουλτάνο Σαχριάρ. Αλλά και αυτά είχαν ένα τέλος, 1001 κατ’ ακρίβειαν. Ελπίζω και το δικό μας παραμύθι με το ELA της Λαϊκής κάποτε να τελειώσει. Προς το παρόν κάποιοι έχουν συμφέρον (ακριβώς όπως και η Σεχραζάντ) να το συνεχίζουν. Ο Σουλτάνος όμως κάθε βράδυ άκουγε την συνέχεια ενός καινούργιου παραμυθιού ενώ εμείς ακούμε το ίδιο. Έλεος!

        Το ELA της Λαϊκής μεταφέρθηκε ως liability στην Τράπεζα Κύπρου ΜΑΖΙ με αντίστοιχα, τουλάχιστον, ASSETS της Λαϊκής προς την Τράπεζα Κύπρου. Κατ’ ακρίβειαν πολύ περισσότερα Assets από Liabilities εξ’ ου και οι μετοχές που κατέχει η “κακή” Λαϊκή της Τράπεζας Κύπρου.

        Τα προβλήματα της Τράπεζας Κύπρου προϋπήρχαν από αρκετό καιρό και όπως έγραψα πριν 3 περίπου χρόνια, η ΤΚ τα έκρυβε κάτω από το χαλί μέχρι που φανερώθηκαν εν χορδαίς και οργάνοις. (Μερικοί ίσως θυμάστε και την συμβουλή μου προς το τότε ΔΣ της ΤΚ, “fasten your seat belts, it’s going to be a bumpy ride!”

        Η κακοδαιμονία της Λαϊκής, κατά κύριο λόγο, προήλθε απο το εξωτερικό (με την αντικατάσταση της HSBC από τον γνωστό κύριον), και αυτό γιά μένα είναι ένα ελαφρυντικό, η Τράπεζα Κύπρου όμως?

        • avatar
          Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

          The big problem that some of us have with ELA is not the transfer onto BoCY’s balance sheet, but the fact that it was allowed to grow enormously large thus limiting the scope for a more uniform distribution of losses along Laiki’s capital structure. As a result, informed investors managed to run with zero loss (probably as early as 2011), and the losses had to be shared among a smaller group of investors/depositors (ie higher haircut).

          No doubt BoCY had losses hidden under the carpet, but very doubtful that the “fair” value of assets transferred over from Laiki truly reflected asset risk.

  30. avatar
    Anonymous on February 16, 2015 - (permalink)

    @T, @M

    Disagreements aside, I do learn from your posts and would like to thank you for contributing positively to the discussion.

  31. avatar
    T on February 17, 2015 - (permalink)

    Anonymous,

    Thanks for the constructive remarks I also enjoy your posts that are to the point and although we have differences I still happily engage your questions. I apologise for the “theoretician” remark.

    I concede that WaMu although not a “money centre” bank based in New York City probably had higher derivative exposure than Laiki (not to the extent of Bear Stearns or Lehman Brothers though) however my point that despite its absolute size and the fact that it was the biggest US bank to be forced sold to JP Morgan Chase, it still was just a REGIONAL US Bank, with branches ONLY on the West coast of the US with its HQ in Seattle, Washington state, meant that even if let go would just affect the West US depositors…but anyway this did not occur as its deposits and branches were taken over by JP Morgan Chase.

    In the same way the Cypriot branches and INSURED deposits below 100K Euro of the now defunct Laiki were taken over by BoC. If this were NOT done the Cypriot Sovereign would be bankrupt. Also in the same way, the loans and overdrafts or other working capital facilities were taken over by BoC because if they were not, then all these Cypriot Businesses would be forced to REPAY their overdrafts and loans almost IMMEDIATELY and this would cause a massive “credit crunch” with much worse effects than the bail in of large depositors ABOVE 100K Euro which anyway are UNINSURED depositors.

    So in answer to your question yes, Laiki failed but it did NOT fail as you or Dr Zenios are suggesting in an UNORDERLY WAY i.e. if ELA was cut at any earlier date, WITHOUT the legal framework in place, who would take over the INSURED deposits of Laiki under 100K Euro VOLUNTARILY and who would take over the staff and branches of Laiki as well as the overdrafts of Cypriot households and businesses?

    The Cypriot (and by Extension Eurozone!) regulatory and legal framework was NOT in place, so if as Dr Zenios suggest and as also suggested by Persianis, ELA was just stopped say at eg 7 billion Euro instead of 9.5 Billion Euro (before the framework was in place for an ORDERLY failure) what would happen would be the “credit crunch” and second order effects that I described.

    So the question is SIMPLE:

    1. Is it preferable for BoC to be “burdened” as people say with 9.5 Billion of Laiki ELA with the accompanying Laiki Assets backing up this ELA which amounted to at least 18 Billion (performing loans, property non performing loans) (instead of the counterfactual of less ELA) with the prospect as is happening now of BoC repaying ELA as deposits return to BoC. OR

    2. For Laiki to close in an UNORDERLY manner and bring down with it the Cypriot Sovereign, which HAD to pay back in one month the INSURED depositors in Laiki which were around 8 billion Euro that the Cypriot deposit Guarantee scheme did not have in its entirety AND for a CREDIT CRUNCH or SECOND ROUND EFFECTS to Cypriot households and Businesses to be cut off….

    If you weigh the two options, option 1 that was taken but the burden on the old shareholders of BoC that were anyway PUNISHED for believing the fairy tales of the old BoC management that their bank was SOLVENT whereas it was NOT without an MoU BACKSTOP by the sovereign as per J Asmussen or
    Option 2 which would mean Bankruptcy of Cyprus MORE burdens on the Cypriot taxpayer, burden on INSURED DEPOSITORS of Laiki bank and burdens on Cypriot Borrowers of Laiki both household and businesses.
    So take your pick my friend!!

    • avatar
      Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

      T, yours is a very detailed response and I apologize in advance for keeping mine rather quick and sloppy.

      First off, I am not a lawyer but I find it very hard to believe that there was a legal framework in place anywhere in Europe then, or that there is one now, that suggests that you can force one bank to take on another failed bank’s assets and liabilities (after the write-off). That was a key part of what happened in March 2013 I believe.

      Nor do I believe that Laiki had to close in an UNORDERLY manner if it was shut down earlier. So I will pick option:

      3. Decide that Laiki needs to be shut down earlier. Realize that you can wind down a bank without EU legislation in place (and correct me if I’m wrong, but the BRRD had not been adopted by European parliaments by March 2013). If you have no idea how to do this for a regular bank talk to your colleagues at the BoE, or the FDIC or in some other more competent CB. If you have no idea how to do this for a systemically important institution consult the FSB 2011 proposals. You will learn fast, as fast as you did in March 2013. Vote in whatever laws you need to in a week (about how long it took in March 2013 to get the legislation through the Cypriot parliament). Do exactly what you did in March 2013, with the difference being that there is less ELA (or ECB funding in general) and therefore an extra couple of billion of possibly uninsured deposits that you can wipe out. If you didn’t have to pay out any insured depositors in March 2013 then you wouldn’t have to do so if Laiki failed earlier under this option. The credit crunch could not have been worse, all you are getting is a smaller haircut and everything else is as in March 2013. Moving to more controversial territory, also hope that maybe now the performing assets of Laiki can match the insured liabilities + smaller ELA and hopefully break Laiki into a good and a bad bank. Do what you want with the good bank (standalone, forced marriage with BoCY) but for the love of god place those bad assets in a separate entity that is completely cut off from the rest of the banking sector. Fund the bad bank with the debt to equity conversion of uninsured bank creditors (ie the bailed-in liabilities).

      I do not pretend that every single thing I just proposed from the comfort of my sofa could be executed as such, but the main parameters of this proposal I feel very comfortable standing behind.

      PS. Not saying that it shouldn’t or that it would ever have to under option 3, but do we know for a fact that the government was legally obliged to pay back deposits under 100k? What law is that? Could the parliament change that law? Did a sovereign ever go bankrupt because it failed to meet this obligation? Sounds kind of odd to me.

      • avatar
        T on February 18, 2015 - (permalink)

        Anonymous,

        I believe the law, without being a lawyer myself and therefore not fully qualified to answer, is the law on the deposit protection scheme administered by the CBC that OBLIGES the Cypriot Sovereign to pay out the INSURED depositors of all Cypriot banks as well as all SUBSIDIARIES of Cypriot banks overseas…(So I can add another dimension to our story and say that when we merged Marfin Egnatia Bank with Laiki/Cyprus Popular Bank then we, as Cypriot Taxpayers took over the burden of paying off all INSURED Depositors in Marfin Egnatia Bank Greece… I will not extend and ask who was governor of the CBC at the time, who was Head of Bank Supervision of the CBC at the Time, or who was head of Financial Stability at the CBC at the time, but you will find that although the first two are no longer at the CBC, the last has been “upgraded” and will leave it at that!!)
        Regarding Cypriot bank exposure to Greece, please look into it via the audited Accounts of the big 3 Cypriot banks but I am not too worried I think after our slapping with the Greek Government Bonds our banks now hold negligible amounts.
        I would be more worried if I were a depositor in Greek Branches of Greek Banks in Cyprus such as the ones you mention. You will need to ask someone at the CBC to find out why Greek banks in Cyprus have BOTH Subsidiaries as well as Branches, yet even if my deposit was held at a Greek Subsidiary in Cyprus, I would as a matter of prudence be a bit worried, that in the Unlikely Scenario that Greece does NOT agree with the Europeans and IMF on Friday and proactively move to a Cypriot bank instead…
        I believe the legal framework for an ORDERLY bank shutdown is now in place both in Cyprus and the Eurozone post March 2013 and the Single Resolution mechanism is only NOW being fazed in, until that time the SOVEREIGN of every bank is responsible to resolve the bank and to cover the INSURED DEPOSITORS at the behest of Germany and Mr Schauble who is whether we like it or not the EU Paymaster and thus holds all power…With the new legal framework that we Cypriots pioneered in March 2013 YES you can FORCE another bank to takeover a weaker bank…as happened in small GUINEA PIG Cyprus.
        I will comment on your option 3 later on when I study it in detail so as not to hastily disgard it as I believe there is some merit in it however I am not sure how implementable it would be given that the legal framework was NOT in place and given CYPRIOT POLITICS/SIMFERONTA!!!

        • avatar
          Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

          Thank you for the info T. Completely agree on the Egnatia business.

      • avatar
        Μ on February 18, 2015 - (permalink)

        T,

        It covers the Cypriot banks (including subsidiaries of foreign banks in Cyprus) , their branches (not their subsidiaries – from your reference to Marfin Egnatia I assume that you meant their branches) and branches of foreign banks in Cyprus. In case that a specific branch of a foreign bank is covered by another scheme of a different country it is exempted. The scheme is a legal person of public Law.

        Anonymous,

        Having the benefit of hindsight, your suggestions may sound rational. However was a bail-in \ resolution an option at the time? No it wasn’t. Was a winding down of a bank an option at the time. No until the 26th of March 2013. Even a uniform levy on deposits was not considered an option. The parliament did not accept the levy (correct decision for the wrong reasons I believe). Do you believe that there was even a tiny possibility for a legislation enabling a bail-in to be voted, in case that the situation was not that dire (no funding to the banks)? Do you believe that there was the political will for a solution like this to be voluntarily implemented? Did you forget the statements of our politicians regarding the perspective of a bail-in, the trips to Russia, the rhetoric of our politicians in the Parliament when they were rejecting the levy?

        Regardless of the above, based on that logic, one could argue and say that every single stake has ever been taken by governments in banks is wrong because there is also the option of a bail-in.

        You also say that the funding from central banks would have been smaller. You must be referring to the period 2009-2010, because the CB funding was 6 billion in 2010 and 9 billion in 2011. Then it changed its name from Eurosystem funding to ELA funding. Yes it was a sign of a further deteriorating balance sheet and of course it was important. However the amount was already due by 2011.

        Regarding the insured depositors; Frankly, we abundantly disagree on that. It is not just a matter of legality, it’s matter of stability. I quote from previous posts of mine:

        “A haircut on insured depositors would have led to a bank run of a greater extent and would have rendered trust return impossible, simply because no one (depositor) would ever trust again a banking system, that is not willing to meet its primary obligations. Insured depositors are not investors. They don’t speculate, they just want a safe place to put their savings.”

        “I believe that any levy on insured depositors would have crumbled the (only) remaining pillar of trust that provides the safe harbor for insured depositors.”

        • avatar
          Anonymous on February 19, 2015 - (permalink)

          Thank you M. I remember from a previous post of yours that lender of last resort facilities were already at high levels at Laiki but under a different name, so yes, maybe we could have started thinking about these matters even earlier than 2012.

          I cannot be 100% sure that parliament would have voted anything in, not unless the banks were about to become illiquid due to, in my opinion, insolvency concerns. At the time, since no authority seemed willing to challenge the solvency of Laiki, then, correct, liquidity would be forthcoming and the MPs would have no incentive to act. If somebody challenged its solvency then we could have reached the moment of gunpoint much earlier. I think by now we have established that we disagree on the “solvency” part.

          Part of the hindsight is generated by banking knowledge that I would have expected a central bank to possess by 2014.

          “Regardless of the above, based on that logic, one could argue and say that every single stake has ever been taken by governments in banks is wrong because there is also the option of a bail-in.” – not sure how this can be inferred from what I’ve written. Plenty of examples of good government interventions in the form of equity injections, the Capital Purchase Program was great as far as I’m concerned. Key, it targeted solvent banks whose cost of equity was abnormally high due to market panic.

          “Regarding the insured depositors; Frankly, we abundantly disagree on that. It is not just a matter of legality, it’s matter of stability.” I was not talking about whether the government SHOULD meet that obligation (that is a different conversation, and, yes, we do disagree on that one but at a much more refined level than what your statement suggests). My question was whether if we reach a state of the world in which, for whatever reason, the government cannot meet this obligation, there are no merger tricks on the table, etc… could the government possibly go bankrupt because it couldn’t pay back insured depositors? Maybe it could if the overall economic shock would render the government insolvent in that it cannot meet its sovereign debt payments, but would it be insolvent because it did not pay up insured depositors?

          • avatar
            Μ on February 21, 2015 - (permalink)

            Did we have this conversation (or part of it) again? It reminds me of a previous conversation I had with another commentator.

            Laiki’s solvency was questioned two times; In May 2012 and in March 2013. In March 2013, the parliament voted against a bail-in even though it was known that there wouldn’t be any further funding to the banks, since they couldn’t be considered neither solvent nor dynamically solvent. Therefore we pretty much know what they did (not what they would have done). I insist though on the fact that a bail-in was not an option in the EU before March 2013. I understand that you embrace the practices employed in the US during the crisis; However the US is a different market with different practises and different legislation. There is a market based financial system in the US and a banking based financial system in the EU and many countries in the EU (including us) have a nationwide banking system with few banks. A bail-in in a market based financial system with lots of regional banks, is not comparable to a bail-in in a banking based financial system with few banks. That’s why no one would have been keen to implement such a measure in a banking system like ours. That’s why coops were bail-out. Because a bail-in would have had a greater impact on the households assets. That’s why the EU legislation took roughly five years in order to be completed.

            Regarding your question; I am not aware of a precedent and again I am not a lawyer; However as far as I know the funds of public corporate or unincorporated bodies are either provided or guaranteed by the state, as per the provisions of the Constitution. The scheme has an obligation to cover the insured depositors. Therefore in case that there are not enough funds and the state does not step in, then yes I believe that it would be a credit event.

    • avatar
      Anonymous on February 18, 2015 - (permalink)

      And T, to switch gears for a bit, what is your take on the Cypriot banking sector’s exposure to Greece?

      Is Greek sovereign debt held in HTM accounts at the moment (and then who knows what its value really is)?

      Also, although the Greek banks appear to operate with subsidiaries in Cyprus, I see that Ethniki and Alpha also have two branches registered (http://www.centralbank.gov.cy/nqcontent.cfm?a_id=8154&lang=en). Any idea what those are about?

  32. avatar

    Αγαπητέ @Τ,

    Δεν είναι το δικό μου κείμενο που διέρρευσε στους ΝΥ Times! (Αν και περιείχε στοιχεία απο την δική μου έκθεση).

  33. avatar
    Επιλήσμων on March 14, 2015 - (permalink)

    Αγαπητέ κ, Ζένιο,

    Δυστυχώς δεν είναι οι αδυναμίες του θεσμού (όπως λέτε) που έχουν καταρρακώσει τους τελευταίους μήνες την αξιοπιστία
    της Κεντρικής Τράπεζας στα μάτια των πολιτών, αλλά οι άνθρωποι / αξιωματούχοι που την πλαισώνουν.

    Απορώ γιατί επιλάξατε να είστε μέλος αυτής της παρωδίας.
    Η εύνοια του Προέδρου νομίζω δεν σας έχει ωφελήσει.
    Το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού.

  34. avatar
    Επιλήσμων on March 16, 2015 - (permalink)

    Κύριε Ζένιο,

    Δυστυχώς δεν είναι μόνο οι αδυναμίες του θεσμού (όπως λέτε) που έχουν καταρρακώσει τους τελευταίους μήνες την αξιοπιστία της Κεντρικής Τράπεζας στα μάτια των πολιτών, αλλά κυρίως οι άνθρωποι/αξιωματούχοι κλπ που την πλαισιώνουν.

    Απορώ γιατί επιλάξατε να συνεχίσετε να είστε μέλος αυτής της παρωδίας. Η εύνοια του Προέδρου νομίζω δεν σας έχει ωφελήσει.
    Το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού.

  35. avatar
    Επιλήσμων on March 20, 2015 - (permalink)

    Αγαπητέ κ. Ζένιο,

    Είμαι σίγουρος ότι σήμερα πήρατε την ορθή (και την μόνη υπό τις περιστάσεις) απόφαση, την παραίτηση σας από το ΔΣ της ΚΤΚ.

    Γιά τους εναπομείναντες πιθανόν να ισχύσει η επιγραμματική επιγραφή γιά τον τρόπο που έδιωχναν τους αμύητους από τα Ελευσίνια Μυστήρια:
    Πυξ, λαξ, δαξ. (Με μπουνιές, κλωτσιές και δαγκωνιές).

    ΥΓ Η Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε μετά να διοργανώσει μιά συναυλία με το ελληνικό μουσικό συγκρότημα Πυξ Λαξ.

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS