Skip to content

Μια οικονομική ανάγνωση του Αλέξη Τσίπρα

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on February 9th, 2015 - 7 Comments
avatar

Η εκλογική νίκη του Αλέξη Τσίπρα εμπνέει επίδοξους μιμητές στη χώρα μας.  Βουλευτές τον επικαλέστηκαν για να αναστείλουν τον νόμο των εκποιήσεων, άλλοι καπηλεύονται το «ριζοσπάστης», άλλοι το «αριστερός», και άλλοι απλά έβγαλαν τις γραβάτες.  Θα ήταν καλό ωστόσο να κατανοήσουμε ότι η οικονομική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ απευθύνεται στα προβλήματα της Ελλάδας, όχι στα δικά μας.

Όλοι βεβαίως αναγνωρίζουμε τις διαχρονικές ευθύνες της ελληνικής πολιτείας για την κατάσταση.  Ωστόσο πολλοί αναλυτές – περιλαμβανομένου του ΔΝΤ – αναγνώρισαν ότι η υπέρμετρη λιτότητα δεν έλυσε το πρόβλημα ούτε διευκολύνει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. “Πολύ λίγα έγιναν και πολύ καθυστερημένα” για να βοηθηθεί η Ελλάδα, ομολογεί το ΔΝΤ.  (Όχι ότι έκανε πολλά η Ελλάδα για να βοηθήσει τον εαυτό της).

Τι προτείνει ο έλληνας πρωθυπουργός; Πρώτον, αναδιάρθρωση δημόσιου χρέους.  Αυτή η εισήγηση επιδέχεται πολλών ερμηνειών αλλά κατά βάση είναι ορθή.  Έχει τύχει ευνοϊκών σχόλιων διεθνώς από διακεκριμένους οικονομολόγους όπως τον Joseph Stieglitz και δεξαμενές σκέψεις και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού (BruegelPeterson Institute). Στην πιο ευνοϊκή μορφή διαγράφεται ένα μέρος του χρέους.  Σε πιο ήπια μορφή συνδέονται οι πληρωμές χρέους με τον ρυθμό ανάπτυξης χώρας (GDP-linked bonds).

 Γιατί είναι αυτή η πρόταση κατά βάση ορθή; Διότι η αναδιάρθρωση μη-βιώσιμου χρέους μπορεί να αποβεί επωφελής τόσο για τους δανειστές όσο και τους οφειλέτες.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αναδιάρθρωση χρέους του Μεξικού το 1988 με τα Brady Bonds. Μελέτη των Arslanalp and Blair στο Journal of Finance βρήκε ότι τόσο χρεώστες που υπέγραψαν το σχέδιο Brady όσο και δανειστές τους επωφελήθηκαν σημαντικά: Άνοδος χρηματαγορών κατά $42 δισ. για τους χρεώστες, και άνοδος της αξίας των μετοχών των δανειστών κατά $18 δισ. Μέχρι το 1999 είχαν εφαρμοστεί σχέδια Brady σε 17 χώρες. Σημειώστε ότι το σχέδιο δεν προήλθε από τη ριζοσπαστική αριστερά του Μεξικού αλλά από τον υπουργό οικονομικών των ΗΠΑ Nicholas Brady.  Αυτή δεν ήταν παρθενική διαγραφή χρεών, αφού μεταξύ 1932–2010 υπήρξαν 45 αναδιαρθρώσεις δημόσιου χρέους.  Οι 30 αφορούσαν την περίοδο 1979—2010 με διαγραφή χρεών μέχρι 55.6% του ΑΕΠ.  Ο μέσος όρος ήταν 19% ΑΕΠ για αναπτυγμένες οικονομίες και 16% για αναπτυσσόμενες.  (Το σχέδιο Brady είχε προβλήματα, αλλά σήμερα μπορούμε να σχεδιάσουμε πολύ καλύτερα αναδιάρθρωση χρεών.)

 Το κύριο επιχείρημα του οικονομικού επιτελείου του πρωθυπουργού είναι ότι αν σταματήσει η παθολογική εμμονή με τη λιτότητα και δοθεί στην Ελλάδα δημοσιονομικό περιθώριο για να επενδύσει στην ανάπτυξη τότε διευκολύνεται η αποπληρωμή χρέους.

 Ως εδώ καλά.  Η πρόταση της «ριζοσπαστικής αριστεράς» δεν είναι ούτε τόσο ριζοσπαστική ούτε τόσο αριστερά.  Δεν έχω αλλεργία με την αριστερά και η κρίση απαιτεί ριζοσπαστικές πολιτικές.  Ωστόσο προτιμώ πρακτικές προτάσεις που να λύνουν το πρόβλημα, αντί προτάσεις ντυμένες με ξεπερασμένα ιδεολογικά περιβλήματα.

 Η δεύτερη πρόταση του πρωθυπουργού είναι όπως αντιστρέψει τις μέχρι στιγμής μεταρρυθμίσεις.  Ήδη ανακοινώθηκε επαναπρόσληψη 450 καθαριστριών στο δημόσιο, με μεγαλύτερο κόστος από τις υπηρεσίες καθαρισμού του ιδιωτικού τομέα.  Δυστυχώς, δεν χαράσσεις αναπτυξιακή πορεία με στρατιές καθαριστών, ούτε, όπως φημολογείται, με την επιστροφή του αιώνιου συνδικαλιστή φοιτητή στα πανεπιστήμια.  Αυτές δεν είναι ριζοσπαστικές προτάσεις.  Είναι αναχρονιστικές ιδεοληψίες συνδικαλισμού και κρατισμού, και με τις ιδεοληψίες έχω αλλεργία όπως πρέπει να έχουν όλοι οι ελεύθερα σκεπτόμενοι πολίτες.  Με ιδεοληψίες μπορεί να κερδίσεις εκλογές αλλά δεν λύνεις προβλήματα.

 Η λιτότητα, που απέτυχε, δεν είναι το ίδιο με τις μεταρρυθμίσεις, που αποδίδουν.  Οι μεταρρυθμίσεις είναι «λιτός βίος», για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του υπουργού οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη.  Η υπέρμετρη λιτότητα είναι αυτοτροφοδοτούμενη κρίση, για να παραπέμψω στον Irving Fisher από το 1933.

 Το πρόβλημα της Κύπρου είναι πολύ διαφορετικό από αυτό της Ελλάδας.  Η ελληνική κρίση είναι κρίση δημόσιων οικονομικών.  Η δική μας ήταν δίδυμο τραπεζικής κρίσης και δημόσιων οικονομικών.  Τα ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις μπήκαν στην κρίση με χρέος 128% ΑΕΠ ενώ εμείς με 288%.  (Ο μέσος όρος στις αναπτυγμένες οικονομίες είναι 158%). Αν μην επιζητούμε λοιπόν μια θεραπεία που δεν είναι για εμάς.  Για GDP-linked bonds, ομόλογα συνδεδεμένα με το ΑΕΠ, ορθογράφησα τον καιρό του Eurogroup τον Μάρτιο 2013.   Ωστόσο ελπίζω να μην κατρακυλήσουμε όσο χαμηλά η Ελλάδα — 25% αθροιστική ύφεση, 25% ανεργία — για να δικαιολογούμε και εμείς ελάφρυνση χρέους.

Ας σταθούμε λοιπόν δίπλα στον έλληνα πρωθυπουργό στις προσπάθειες για αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους.  Αλλά και να συστοιχηθούμε με τους υπόλοιπους ευρωπαίους που ζητούν συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.  Και να παραμείνουμε σταθεροί στη δική μας μεταρρυθμιστική πορεία διόρθωσης αδυναμιών.  Βοηθάμε τότε τους εαυτούς μας αλλά και αποδεικνύουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι δυνατές χωρίς την απειλή πτώχευσης.  Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη βοήθεια που μπορούμε να προσφέρουμε στην Ελλάδα.

Αναρτήθηκε στο zenios.wrodpress.com

* Καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και Πρόεδρος των Πρυτάνεων των Πανεπιστημίων των Ευρωπαϊκών πρωτευουσών.

Ο Σταύρος Α. Ζένιος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στο Norwegian school of Economics, και senior fellow στο Wharton School, University of Pennsylvania. Διετέλεσε πρόεδρος της συνόδου των πρυτάνεων των Πανεπιστημίων των Ευρωπαϊκών πρωτευουσών (2007-2015) και πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου (2002-2010). Έχει δημοσιεύσει πέραν το 150 επιστημονικών άρθρων σε χρηματοοικονομικά και διοικητική επιστήμη. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί στα κινέζικα και βραβεύτηκαν από την Αμερικανική Επιστημονική Εταιρεία Επιχειρησιακής Έρευνας. Το 2006 βραβεύθηκε με το Βραβείο Αριστείας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Επιχειρησιακής Έρευνας. Απέκτησε διδακτορικό τίτλο από Princeton University (1986) και διετέλεσε επίκουρος καθηγητής και αναπληρωτής καθηγητής στο University of Pennsylvania.

Categories → Οικονομία

7 Comments
  1. avatar
    IoannisTakis on February 9, 2015 - (permalink)

    Αγ. κ. Ζένιο δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με όσα αναφέρετε στο άρθρο σας.

    Η εμμονή στην λιτότητα σε συνδυασμό με την έλλειψη μέτρων ανάπτυξης το μόνο που καταφέρνει είναι να ρίχνει την οικονομία μιας χώρας σ΄ένα φαύλο κύκλο ύφεσης. Αυτό συνέβηκε σε μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα και σε μικρότερο βαθμό στην Κύπρο.

    Το πιο πάνω γεγονός ωστόσο δεν απαλλάσσει από τις τεράστιες ευθύνες τους όσους διαχρονικά κυβέρνησαν τις χώρες αυτές -κυρίως προ της τρόικας- και οι οποίοι μέσα από μια διεφθαρμένη κακοδιαχείριση οδήγησαν Ελλάδα και Κύπρο σε κατάσταση πτώχευσης και έφεραν τους δανειστές και τα μνημόνια της λιτότητας. Και βεβαίως δεν διαγράφει το βάρος της ευθύνης από όσους διαχειρίστηκαν ή/και συνεχίζουν να διαχειρίζονται τις χώρες μας στα χρόνια της τρόικας και του μνημονίου ΚΥΡΙΩΣ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΜΗ ΤΑΧΕΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ που θα φέρουν αξιοκρατία, διαφάνεια, αύξηση της επιχειρηματικότητας, θα μειώσουν την γραφειοκρατία, την ευθυνοφοβία και την ανευθυνότητα, θα βελτιώσουν την παιδεία, την υγεία, τα σχέδια συντάξεων και προνοίας, θα αυξήσουν την αξιοπιστία της χώρας μειώνοντας την αβεβαιότητα και το εγχώριο χρηματοδοτικό κόστος, θα κάνουν τους ξένους επενδυτές να αυξήσουν τις επενδύσεις τους και θα καταφέρουν επιτέλους να πάρουν την χώρα μπροστά σε πορεία προόδου και ανάπτυξης που θα φέρουν αύξηση θέσεων εργασίας, εισοδημάτων και βιοτικού επιπέδου.

    Μακάρι να μην πτωχεύαμε, μακάρι να μην χρειαζόταν να έλθει η τρόικα, μακάρι να μην χρειαζόταν να κλείσει μια συστημική τράπεζα και να χάσουν τις περιουσίες τους χιλιάδες καταθέτες, μετόχοι και κάτοχοι αξιογράφων, μακάρι να μην είχαμε μια βουλή αποτελούμενη από άσχετους λαϊκιστές που να αποφασίζουν για το μέλλον μας, μακάρι να μην χρειαζόταν να κάνουμε όλες αυτές τις συζητήσεις για το τι είναι σωστό ή λάθος σχετικά με το τι πρέπει να γίνει με την οικονομία… μακάρι να μην χρειαστεί να ξαναζήσουμε αυτές τις στιγμές παρακμής και εξαθλίωσης μεγάλης μάζας συνανθρώπων μας… ΕΑΝ ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΟΥΜΕ ΚΑΤΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΑΘΛΙΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ας πάρουμε επιτέλους κάποια σωστά μαθήματα, αφήνοντας πίσω μας λαϊκισμούς, προσωπολατρίες και ψεύτικες ιδεολογικές/κομματικές/ταξικές αγκυλώσεις και ας αδράξουμε την ευκαιρία για να αλλάξουμε όσα και όσους μας καταστρέφουν το μέλλον και την ελπίδα μέσα από την ενεργότερη εμπλοκή μας στα κοινά. Χρειαζόμαστε όσο ποτέ άλλοτε ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ στα πάντα από χτες… για το σήμερα αλλά κυρίως το αύριο.

    • avatar
      Νεφέλη on February 11, 2015 - (permalink)

      Μα για ποιά πτώχευση μιλάτε κύριέ μου.Εκείνο που εγώ ξέρω,είναι ότι στη Κύπρο του 2015,δίνονται μισθοί και συντάξεις των 15000 και βάλε.Σε πτωχευμένα ή φτωχά κράτη,οι μισθοί όσο ψηλά κι αν βρίσκεται κάποιος,δεν ξεπερνούν τις 3-4 χιλιάδες ευρώ.Εκτός κι αν κάνω λάθος.

      • avatar
        Επιλήσμων on February 12, 2015 - (permalink)

        Αγαπητή Νεφέλη,
        Πρώτα πτωχεύσαμε γενικά ως κοινωνία (not in monetary terms).
        Ακολούθησε σύντομα η πτώχευση μιάς μεγάλης μερίδας του λαού.
        Η αιτία της “πτώχευσης” της κοινωνίας,κατά την άποψη μου, εξηγείται με την θεωρία που στα αγγλικά είναι γνωστή ως modernization theory. Αυτή η θεωρία (ίδε Emile Durkheim, Seymour Lipset etc)παρόλο που δεν εξηγεί την πρόσφατη περίπτωση της Ισλανδίας – Ισπανίας, γιά την Κύπρο αλλά και Ελλάδα ταιριάζει γάντι!
        Αυτό που πήγε λάθος στην Κύπρο/Ελλάδα με την θεωρία modernization, στα κυπριακά το ονομάζω “ξιππασhιά” ή αν προτιμάτε, “αρχοντοχωριατισμός” – η απότομη μετάβαση από το χωριό στην πόλη. Από το γαϊδούρι στη Porche Cayenne.

        Η χρεοκοπία και πτώχευση του λαού ήταν αναμενόμενη.

        Σε αυτό συνέβαλαν αλλά και το επίσπευσαν δύο θεσμοί.
        1. Το Κυπριακό Χρηματιστήριο Αξιών (αξιών! όπως δλδ αξιόγραφα), το οποίο κατά την άποψη μου δημιουργήθηκε γιά αυτόν ακριβώς τον σκοπό.
        2. Οι Τράπεζες, που μετατράπηκαν σε evil institutions.

        • avatar
          Νεφέλη on February 13, 2015 - (permalink)

          Δεν διαφωνώ μαζί σου για τα αίτια που μας οδήγησαν στη καταστροφή.Εκείνο που με εξοργίζει,είναι ότι οι κυβερνώντες ισχυρίζονται πως έσωσαν το κράτος.Ναι,για να συνεχίσει αυτό το κράτος να αμείβει πλουσιοπάροχα μιά προνομιούχα κάστα.Με τα δανεικά της Τρόικα και τις δυσβάσταχτες φορολογίες.Και να έχεις και τον υπ.Οικονομικών να θριαμβολογεί ότι πέτυχε κόντρα στις προβλέψεις πρωτογενές πλεόνασμα.Μα θα μπορούσα ακόμα και γω να διπλασιάσω τη φορολογία στα ακίνητα,και να κορδώνω ότι αύξησα τα έσοδα.Ως πότε όμως;

      • avatar
        Νεφέλη on February 12, 2015 - (permalink)

        Μπορούν η Κεντρική Τραπεζίτης ή ο Γενικός Εισαγγελέας,που και οι δύο αμείβονται με τέτοια ποσά απο μισθό και σύνταξη,να ισχυριστούν πως αντιλήφθηκαν έστω και φευγαλέα ότι αυτό το κράτος ”γλύτωσε” τη τυπική χρεωκοπία,μόνο και μόνο για να συνεχίσει να καταβάλλει αυτούς τους ηγεμονικούς μισθούς;

  2. avatar
    MM on February 10, 2015 - (permalink)

    Mr. Zenios,

    Its nice to see an analysis of the position of the new Greek Government and to comment on them. Some say they are reasonable, and some others say the opposite.

    I have not seen an analysis on the position of the lenders. I think that any arrangement with Greece, will impose losses that shall fall upon either the taxpayer or the shareholder (in case the lender is a type of corporation e.g. IMF) as the case may be. That loss, will also take its toll on those persons (politicians or bankers) who agreed to such an arrangement.

    If the above logic is correct, it follows that those persons would not agree to an arrangement with Greece. Why should they risk their neck (so to speak).

    I understand that the cost of a GRexit is a loss of the total loans, but then again, which person (politician or banker) will risk his personal standing?

    Quite a dilemma don’t you think?

  3. avatar

    Dear MM,

    the answer to your question, “why should the lender agree to a debt relief?”, is found in the study mentioned in my editorial.

    You can find more in depth discussion on my paper posted below:

    Risk profiles for reprofiling the sovereign debt of crisis countries
    http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2493695

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS