Skip to content

Βολεμένοι με το μεγάλο χρέος

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on October 19th, 2016 - 8 Comments
avatar

Η μείωση του δημόσιου χρέους είναι πολιτική αγγαρεία.  Όσες κυβερνήσεις πετυχαίνουν μείωση του χρέους, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να μην βρίσκονται καν στην εξουσία για να γευτούν τους καρπούς της επιτυχίας τους.  Σε πολλές περιπτώσεις, δίνουν απλώς δημοσιονομικό περιθώριο σε άλλες κυβερνήσεις για να επωφεληθούν από τις καλύτερες δημοσιονομικές συνθήκες.

Γι’ αυτό και είναι (πολιτικά) λογικό οι κυβερνήσεις να μην βιάζονται να μειώσουν το δημόσιο χρέος, ακόμα και όταν οι μακροοικονομικές ή νομισματικές συνθήκες τους δίνουν χρυσή ευκαιρία να το κάνουν.

Κάπως έτσι είναι σήμερα και η κατάσταση στην Κύπρο.

Ο ρυθμός ανάπτυξης είναι μακράν μεγαλύτερος από ότι ανέμενε το ΔΝΤ στην έκθεση που ετοίμασε στην τελευταία αξιολόγηση της Κύπρου τον Ιανουάριο του 2016.  Αντί 1,5% αναμένεται πλέον να φθάσει το 2,8% και να παραμείνει σε ψηλότερα από τα αναμενόμενα επίπεδα μέχρι το 2020.  Αυτό από μόνο του αρκεί για πιο δραστική μείωση του δημόσιου χρέους, αφού συνεπάγεται μεγαλύτερη αύξηση του παρονομαστή (του ΑΕΠ).

Πέραν αυτού, οι κυβερνήσεις απολαμβάνουν σήμερα το όφελος των ιδιαίτερων χαμηλών επιτοκίων, που περιορίζουν σημαντικά το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.  Η Κύπρος απολαμβάνει το όφελος του δανείου που έλαβε από το πρόγραμμα στήριξης, που φέρει ιδιαίτερα χαμηλό επιτόκιο (κοντά στο 1%) και μεγάλες λήξεις.

Παρά τα θετικά αυτά δεδομένα, η τελευταία έκθεση του ΔΝΤ fiscal monitor υπολογίζει ότι μέχρι το 2021 η Κύπρος θα έχει μειώσει το έλλειμμα από 108,9% του ΑΕΠ στο 91,2% έναντι 76,6% που ανέμενε τον Απρίλιο του 2016.  Μέσα σε έξι μήνες, το ΔΝΤ έχει αλλάξει την εκτίμηση του κατά 14,6 ποσοστιαίες μονάδες, που με σημερινούς αριθμούς αντιστοιχεί με €2,7 δισ.  Δηλαδή, το ΔΝΤ εκτιμά ότι παρά τις θετικές μακροοικονομικές και νομισματικές συνθήκες, η αποπληρωμή του χρέους θα είναι με πολύ πιο αργούς ρυθμούς από ότι αρχικά εκτιμούσε.

Μόνο ένα μέρος της διαφοράς (5,6 από τις 14,6 ποσοστιαίες μονάδες) οφείλεται στο ότι δεν θα προχωρήσουν οι ιδιωτικοποιήσεις (σελ. 34).  Αυτός ο αριθμός ήταν κοντά στις 8 ποσοστιαίες μονάδες τον Ιούνιο του 2015, ενδεχομένως λόγω συμπερίληψης και της λογιστικής ανταλλαγής χρέους της κυβέρνησης στην ΚΤ με στοιχεία ενεργητικού (σελ. 52), που πλέον δεν θεωρείται πιθανή.

Σχεδόν όλο το υπόλοιπο μέρος των 14,6 ποσοστιαίων μονάδων οφείλεται σε χαλάρωση των δημοσιονομικών στόχων.  Αυτό είναι εμφανές από τη διαφοροποίηση των εκτιμήσεων των fiscal monitors Απριλίου και Οκτωβρίου 2014, τόσο του δημοσιονομικού ελλείμματος όσο και του πρωτογενούς πλεονάσματος.

Την επόμενη πενταετία το ΔΝΤ εκτιμά ότι η Κύπρος θα έχει μικρά δημοσιονομικά ελλείμματα αντί σημαντικά πλεονάσματα.  Για κάθε ένα από τα επόμενα πέντε έτη υπάρχει απόκλιση 1,3 με 1,9% του ΑΕΠ στις δημοσιονομικές προβλέψεις Απριλίου.  Αυτό αντιστοιχεί με περίπου €230-€340 εκ. ετησίως.

Βέβαια, το ΔΝΤ έχει πέσει αρκετές φορές έξω στις εκτιμήσεις του.  Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ όμως δεν διαφέρουν σημαντικά από τις αντίστοιχες εκτιμήσεις του υπουργείου οικονομικών, όπως παρατίθενται στον τριετή δημοσιονομικό σχεδιασμό που ανακοινώθηκε τον Μάιο.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, είναι προφανές ότι η κυβέρνηση επιλέγει το επόμενο διάστημα να δαπανήσει εκατοντάδες εκατομμύρια αντί να τα αξιοποιήσει για ταχύτερη μείωση του χρέους.  Έχει ήδη προσλάβει 3 χιλ. οπλίτες, έχει ανοίξει εκατοντάδες άλλες θέσεις στο δημόσιο, έχει μειώσει τον φόρο ακινήτων κατά 75%, έχει αναστείλει την επιβολή μεταβιβαστικών τελών, έχει ανακοινώσει επιστροφή της έκτακτης εισφοράς των μισθωτών ύψους €80 εκ. και έχει ήδη προϋπολογίσει σημαντικές αυξήσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους, περιλαμβανομένων και προσαυξήσεων.

Η πολιτική λογική αυτής της επιλογής είναι κατανοητή.  Με τις εκλογές του 2018 να πλησιάζουν και το κυβερνών κόμμα να χάνει σημαντικό τμήμα της εκλογικής του βάσης, η κυβέρνηση ενδεχομένως να κρίνει ότι η δημοσιονομική χαλάρωση θα περιορίσει τις πολιτικές απώλειες ή θα ανατρέψει τη φθίνουσα εκλογική παρουσία.  Άλλωστε, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, οι ψηφοφόροι δεν έχουν την ίδια αντίληψη των δημοσιονομικών επιδόσεων μιας κυβέρνησης που έχουν οι πιστωτές της.

Η επιλογή αυτή, όμως, συσσωρεύει σημαντικούς οικονομικούς κινδύνους για τα επόμενα χρόνια.  Πρώτον, υποθέτει ένα ήπιο εξωγενές περιβάλλον που δεν θα επηρεάσει τις μακροοικονομικές ή νομισματικές συνθήκες.  Η τραπεζική κατάσταση στην Ιταλία, η εύθραυστη κατάσταση στην Ελλάδα και η δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας, σε συνδυασμό με τη διαχείριση του Brexit, την επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας και το εύκολα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον συνεπάγονται την ανάγκη της προετοιμασίας για την καθόλου απίθανη επιδείνωση της κατάστασης αντί εφησυχασμό.

Δεύτερον, η παρατηρούμενη δημοσιονομική χαλάρωση υποθέτει ότι οι σημαντικοί κίνδυνοι που έχουν συσσωρευτεί στους ισολογισμούς των τραπεζών δεν θα έχουν συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά.  Αν και το τραπεζικό σύστημα σταθεροποιήθηκε, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στους λογαριασμούς των τραπεζών και οι σχετικά χαμηλές προβλέψεις συνεπάγονται την ανάγκη περαιτέρω δημοσιονομικής θωράκισης του συστήματος, αντί δημοσιονομικής χαλάρωσης.  Αυτό φάνηκε ήδη το 2015, όταν ξαφνικά ο Συνεργατισμός χρειάστηκε άλλα €175 εκ., με αποτέλεσμα την περαιτέρω επιβάρυνση των δημοσίων οικονομικών.  Πέραν αυτού, δεν έχουν κριθεί ακόμα οι αναδιαρθρώσεις των τραπεζών σε περιβάλλον με ψηλότερα επιτόκια, κάτι που συνεπάγεται πρόσθετους κινδύνους.  Σε συνδυασμό με το μακράν το μεγαλύτερο ιδιωτικό χρέος στην ευρωζώνη, η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια δημοσιονομικής χαλάρωσης που ίσως να έχουν χώρες με λιγότερα προβλήματα στο τραπεζικό τους σύστημα.

Τρίτον, η δημοσιονομική χαλάρωση συνεπάγεται καθυστέρηση των αναβαθμίσεων της οικονομίας και της ένταξης στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων (QE) της ΕΚΤ, που αποτελεί κάποια ασφάλεια για την πρόσβαση στις αγορές.Ακόμα και με τις αναμενόμενες αναβαθμίσεις, η Κύπρος δεν φαίνεται πιθανό να επιστρέψει σε επενδυτική βαθμίδα από τους μεγάλους οίκους πριν τα μέσα του 2017, ή, πιο πιθανόν, το 2018. Όπως γράφουν τακτικά στις εκθέσεις τους οι οίκοι, η Κύπρος έχει το ψηλότερο χρέος μεταξύ των χωρών με την ίδια – junk–διαβάθμιση και αυτό είναι μια από τις αιτίες (μαζί με τα προβλήματα στις τράπεζες) που η χώρα δεν βρίσκεταισε επενδυτική βαθμίδα παρά τον ισοσκελισμό του δημοσιονομικού ισοζυγίου.

Τέταρτον, και ίσως πιο σημαντικό, η δημοσιονομική χαλάρωση επιχειρείται σε ένα πολιτικό περιβάλλον που πιθανόν να οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερη χαλάρωση από την αναμενόμενη.  Σε αντίθεση με το παρελθόν, σήμερα δεν υπάρχει καμία πολιτική δύναμη στο κοινοβούλιο που να ζητά δημοσιονομική πειθαρχία ή την εφαρμογή δημοσιονομικά ουδέτερων πολιτικών.  Σχεδόν σε όλα τα ζητήματα που τίθενται από την κυβέρνηση ενώπιον του κοινοβουλίου παρατηρείται πλειοδοσία που συνήθως μειώνει ακόμη περισσότερο τα έσοδα ή αυξάνει ακόμη περισσότερο τις δαπάνες.  Δείτε το παράδειγμα των φορολογιών ακινήτων.  Η κυβέρνηση πρότεινε μείωση του φόρου ακινήτων και επιβολή ΦΠΑ σε κάποια ακίνητα, για μετριασμό του κόστους.  Το κοινοβούλιο αποφάσισε μεγαλύτερες μειώσεις στον φόρο ακινήτων (με πρωτοβουλία του κυβερνώντος κόμματος!) και ανέβαλε την επιβολή ΦΠΑ.  Επίσης, σε αντίθεση με το παρελθόν, σήμερα δεν υπάρχουν ανεξάρτητοι θεσμοί που να αναδεικνύουν με συνέπεια την ανάγκη δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η Κεντρική Τράπεζα είναι πλέον σχεδόν ανύπαρκτη στο δημόσιο διάλογο για οποιοδήποτε θέμα (περιλαμβανομένων και των δημόσιων οικονομικών) και το δημοσιονομικό συμβούλιο δεν έχει καταστεί ακόμη το δημοσιονομικό watchdog που οι εισηγητές του (π.χ. το ΔΝΤ) φαντάστηκαν προ ετών ότι θα μπορούσε να ήταν.  Χωρίς κάποια πολιτική δύναμη ή ένα ανεξάρτητο θεσμό να σπρώχνει προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι μεγάλη πιθανότητα οι δημοσιονομικές επιδόσεις να είναι χειρότερες από τις αναμενόμενες, με ότι αυτό συνεπάγεται για το δημόσιο χρέος.

Είναι άγνωστο αν και πότε αυτοί οι κίνδυνοι θα μετουσιωθούν σε μια νέα κρίση και νέες περιπέτειες.  Θα έπρεπε όμως να είναι γνωστές οι συνέπειες της υιοθέτησης κοντόφθαλμων πολιτικών προσεγγίσεων.

Αυτές οι κοντόφθαλμες προσεγγίσεις δεν εμφανίστηκαν κάποιες δεκαετίες μετά το πρόγραμμα προσαρμογής, όταν οι μνήμες των πρακτικών βέλτιστης δημοσιονομικής διαχείρισης άρχισαν να ξεθωριάζουν.  Άρχισαν να εμφανίζονται πριν καν λήξει το πρόγραμμα, όταν η Κύπρος απέκτησε πρόσβαση στις αγορές, και προτίμησε να δανείζεται με επιτόκιο 4% από τις αγορές αντί με το 1% του προγράμματος.

Το ότι μέσα σε έξι μόλις μήνες μετά το τριετές πρόγραμμα προσαρμογής μπαίνουμε σε πορεία που μόνο από τύχη δεν θα οδηγήσει στο επόμενο,δεν πρέπει να προκαλεί τόση έκπληξη σε όσους αποδέχονται ότι οι πολιτικοί έχουν, εκ των πραγμάτων, βραχείς χρονικούς ορίζοντες.

Αν υπάρχει κάποια έκπληξη είναι στο ότι η κοινωνία έχει βολευτεί με την μεταφορά μεγάλων υποχρεώσεων στην επόμενη γενιά.

Αντώνης Α. Έλληνας

http://ucy.ac.cy/dir/el/component/comprofiler/userprofile/aellinas

 

Categories → Οικονομία

8 Comments
  1. avatar
    Platon on October 19, 2016 - (permalink)

    Αγαπητε κ. Ελληνα

    Πολυ σωστο το αθρο σου ειδικα οσων αφορα η μη μειωση του χρεους μεταφερει το προβλημα στην επογενη γενια. Η εννοια μας ειναι να περασουμεν τωρα καλα και να αφησουμεν το προβλημα κατω απο το χαλι. Δυστυχως ελαχιστοι το επισημανουν.

    Θα ηθηλα να επισημανω παραλληλα τα εξης;
    1. Eιναι πιο σημαντικο οχι το υψος του χρεους αλλα το κοστος εξυπηρετησης.
    2. Το χρεος της Ιαπωνιας ειναι στο 229% του ΑΕΠ αλλα εχει ενα απο τα πιο χαμηλα επιτοκια εξυπηρετησης χρεους γιατι το 92% κατεχεται απο Ιαπωνες, Ιαπωνικα Mutual Funds & pension funds.
    3. Νομιζω για την σημαντικη μειωση του χρεους και μειωσης κοστους εξυπηρετισης του Κυπριακου χρεους ειναι πολυ σημαντικο να αυξηθει για πολλους και ευνοιτους λογους το ποσοστο που κατεχει τα ταμειο κοινονικων ασφαλισεων. Εαν εμεις οι Κυπριοι δεν στηριζουμεν το χρεος μας πως περιμενουμεν να το στηριξουν οι ξενοι επενδυτες. Do it like Japan.
    4. Τελος για την μην μειωση του χρεους ισοτιμο μεριδιο ευθηνες εχουν αλλα τα κομματα, αφου τα μετρα που αναφερες στο αθρο σου που μειωνουν τα εσοδα του κρατους ψηφιστηκαν με πλειοψηφια απο την βουλη.

  2. avatar
    XYZ on October 19, 2016 - (permalink)

    Κύριε Έλληνα, Εξαιρετικό άρθρο. Συγχαρητήρια.
    Πραγματικά παρουσιάζετε τον γενικό κανόνα όπως αυτός ισχύει και τους κινδύνους που υποβόσκουν.
    Υπάρχει όμως και ένας άλλος κανόνας: Ότι δηλαδή κάθε κανόνας έχει και τις εξαιρέσεις του (ευτυχώς).
    Στη συγκεκριμένη περίπτωση η εξαίρεση αντικατοπρίζεται (προφανώς άθελα σας) στην 3η παράγραφο από το τέλος του άρθρου σας. Ο δανεισμός από τις αγορές τιμολογείται με βάση τα ratings του δανειολήπτη γιαυτό και έχει ψηλά επιτόκια. Τα ψηλότερα επιτόκια αναγκάζουν το κράτος σε δημοσιονομικό εξορθολογισμό και σε αποφυγή μιας πρόσκαιρης καταστροφικής δημοσιονομικής επέκτασης (φούσκας ευμάρειας). Αντίθετα, ο δανεισμός από το μνημόνιο έχει χαμηλά επιτόκια που αντανακλούν το ψηλό rating των επίσημων δανειστών.
    Κατά συνέπεια, ένας λαϊκιστής πολιτικός θα επέλεγε δίχως συζήτηση, τον μνημονιακό δανεισμό με τα χαμηλά επιτόκια. Τα χαμηλά επιτόκια του μνημονίου, για μια χώρα της ΕΕ και της Ευρωζώνης, που υποχρεούται σε δημοσιονομικούς περιορισμούς, θα του εξασφάλιζαν μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο για «φιλολαϊκές» πολιτικές (βλέπε σπατάλες και εξάρθρωση του συστήματος δημοσιονομικής υπευθυνότητας) στην τωρινή προεκλογική περίοδο.
    Μεταξύ λαϊκισμού και εξορθολογισμού, είναι προφανές ότι ο υπουργός Οικονομικών επέλεξε το δεύτερο. Τον εξορθολογισμό. Παρά τις πιέσεις για το αντίθετο. Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο υπουργός Οικονομικών βάζει το δικό του χαρακτηριστικό στίγμα στην κυβερνητική πολιτική που αγγίζει μέχρι και τα οικονομικά της διαπραγματευόμενης λύσης. Όποιος παρακολούθησε την προχτεσινή παρουσίαση του προϋπολογισμού στη Βουλή και τις τοποθετήσεις του υπουργού οικονομικών εφόλης της ύλης, θα καταλάβει τι εννοώ.
    Αν λοιπόν θέλουμε χαμηλότερο κόστος δανεισμού του κράτους (και όλοι θέλουμε) θα πρέπει να συνδράμουν όλοι οι παράγοντες, ώστε να υλοποιηθούν οι αναγκαίες πολιτικές που να οδηγήσουν σε βελτίωση των credit ratings της Κύπρου.
    Να πάρουμε όμως και το σημαντικότατο όφελος από το άρθρο σας. Τα πιο πάνω γραφόμενα μου αφορούν την εξαίρεση του κανόνα. Ο γενικός κανόνας περιγράφεται άρτια στο άρθρο σας. Θα πρέπει λοιπόν να υιοθετηθούν υποχρεώσεις για μείωση του δημόσιου χρέους διαχρονικά αλλά ξεκάθαρα προγραμματισμένα και στοχοθετημένα. Αυτό μάλιστα(!), θα βελτίωνε τα ratings και το κόστος δανεισμού (τόσο σαν % επιτοκίου όσο και σε απόλυτους όρους). Αυτό θα ήταν ΤΟ επίτευγμα – όχι ο μνημονιακός δανεισμός.
    Το άρθρο σας αποκτά και ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω επικαιρότητας: αναφέρομαι τόσο στην κατάθεση του προϋπολογισμού όσο και στην παρουσίαση του δημοσιονομικού συμβουλίου και στους κινδύνους που ελλοχεύουν. Αν δεν δούμε με προσοχή τους κινδύνους και τις προκλήσεις που ελλοχεύουν θα ξαναζήσουμε την πρόσφατη ιστορία μας. Ποιός διαφωνεί;

    • avatar
      Επιλήσμων on October 20, 2016 - (permalink)

      Η υποστήριξη σας προς τον ΥΠΟΙΚ κ. Χάρη Γεωργιάδη είναι μεν συγκινητική αλλά αβάσιμος. (Το ίδιο ποσό μπορούσε να είχε δανειστεί από το υπόλοιπο διαθέσιμο του Μνημονίου γιά ακριβώς τις ίδιες δαπάνες/ανάγκες).

      ΥΓ Επειδή δεν είμαι οικονομολόγος, εάν έχω λάθος απολογούμαι και θα χαρώ να με διορθώσει κάποιος.

      • avatar
        Xyz on October 20, 2016 - (permalink)

        Δεν ξέρω αν είναι συγκινητική αλλά ναι καλά το μαντέψατε. Μια αναδρομή στο 2012- 2013 μας θυμίζει ότι το Eurogroup είχε αποφαςίςει το πακέτο διάσωσης για την Κύπρο με κάποιους όρους:
        1. Ότι το ποσό του πακέτου δεν θα χρησιμοποιηθεί για διάσωση των τραπεζών (γίαυτό και το κούρεμα καταθέσεων),
        2. Ότι η Ευρώπη δεν θα πληρώσει ούτε γρόσι για εξόφληση του ρωσικού δανείου (γίαυτό οι ρώσοι επέκτειναν την διάρκεια του),
        3. Ότι από τα εγχώρια χρεόγραφα της Κυβέρνησης που ´ετυχε να λήγουν στην περίοδο του μνημονίου δεν θα πλήρωναν ούτε μπακίρα τσακιστή από φράγκα μνημονίου (γίαυτό παρατάθηκε η λήξη τους για να μην κουρευτούν)
        4. Το ίδιο για τα κυβερνητικά γραμμάτια που τα πήραν οι ημικρατικοί για να δανείσουν την κυβέρνηση 2012-2013 κοκ
        5. Και υπήρχε ακόμη ένα τεράστιο ποσό που είχε δώσει η κυβέρνηση το 2012 αν θυμούμαι σωστά για να ανακεφαλαιοποιήσει την λαϊκή.
        Όλα αυτά μαζί είναι ένα τεράστιο ποσό πολλών δισεκατομμυρίων που δεν καλύφθηκε με χρήμα του μνημονίου και έπρεπε ή πρέπει ακόμα να ξοφληθεί με χρήμα από την αγορά.
        Ο Σοιμπλε ήταν ξεκάθαρος.δεν είναι παίξε γέλασε.
        :;;;;;;;

  3. avatar
    Παναγιώτης Σαββίδης on October 20, 2016 - (permalink)

    Αναρωτιέμαι αν οι επόμενες γενιές, που αρκετοί επικαλούνται, θα μας καταριούνται επειδή δεν δανειστήκαμε και να φτιάξουμε πράγματα όταν μπορούσαμε.

    Ως παράδειγμα, θα μπορούσε το 2014 ο υπ. Οικονομικών να δανειστεί από το Μνημόνιο €100 εκ για να φτιάξει το μουσείο στην Λευκωσία, ή να δανειστεί €50 εκ για να εφαρμόσει το λογισμικό του ΓεΣΥ.

    Τα ενδεχόμενα έσοδα και εξοικονομήσεις στα επόμενα 10 χρόνια, όταν θα άρχιζαν οι αποπληρωμές, θα μπορούσαν να κάλυπταν μεγάλο μέρος των δανείων.

    Οπότε υπάρχουν διάφορες κατηγοριοποιήσεις χρέους, και θα ήταν καλό να τις ξεχωρίζουμε.

  4. avatar
    xyz on October 20, 2016 - (permalink)

    Αγαπητέ κύριε Π. Σαββίδη,
    αγγίζετε ένα θέμα που βρίσκεται στην καρδιά της πολιτικής λιτότητας και που έτυχε εξαντλητικής κριτικής τόσο πανευρωπαϊκά όσο και διεθνώς. Και εξηγούμαι:
    Το μνημόνιο διάσωσης έχει σαν σκοπό του από τη μια την παραχώρηση δανείων ώστε να αποφευχθεί η χρεοκοπία ενός κράτους και από την άλλη την αναπροσαρμογή της οικονομίας της χώρας ώστε να απεξαρτηθεί από το μνημόνιο και να μπορέσει να ξοφλήσει τα «φράγκα» του μνημονίου. Γιαυτό και η δανειακή σύμβαση με την τρόικα συνοδεύεται πάντοτε από το μνημόνιο οικονομικών πολιτικών.
    Από όλο αυτό το σύστημα λείπει ένα κρίσιμης σημασίας κομμάτι, που είναι ακριβώς αυτό που αναζητάτε εσείς: το αναπτυξιακό σκέλος. Ο σκοπός της τρόικας όπως είπα πιο πάνω είναι η διάσωση και η αναπροσαρμογή. Δεν είναι σκοπός της η ανάπτυξη.
    Η οικονομική ανάπτυξη (και η χρηματοδότηση της) αφήνεται να τύχει χειρισμού σε άλλα επίπεδα, σε άλλα πλαίσια πολιτικής και από άλλα όργανα. Καλώς ή κακώς (εγώ λέω κάκιστα) αυτό είναι ένα γεγονός που δεν εναπόκειται στο κράτος που ατύχησε.
    Όταν λοιπόν λέμε ότι το πρόγραμμα διάσωσης της τρόικας είχε «Χ» ποσό ευρώ, αυτό δεν σημαίνει ότι ο υπουργός οικονομικών μπορούσε ποτέ να απορροφήσει συγκεκριμένα ποσά και να τα χρησιμοποιήσει για τους δικούς του σκοπούς αναπτυξιακής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο ακόμα και αν η εν λόγω πολιτική είναι η ορθολογιστικότερη όλων των εποχών.
    Η τρόικα εγκρίνει την αποδέσμευση συγκεκριμένων ποσών για συγκεκριμένες δαπάνες και με την προϋπόθεση ότι το κράτος υλοποιεί τις δεσμεύσεις από το μνημόνιο. Ο πρώτος λάκκος στον οποίο ρίχνονται τα φράγκα της τρόικας είναι η αποπληρωμή του δημόσιου χρέους για να αποφευχθεί χρεοκοπία. Στη συνέχεια χρηματοδοτείται το δημοσιονομικό έλλειμα για να συνεχίσει να λειτουργεί στοιχειωδώς, κράτος και κοινωνία. Προηγουμένως εγκρίνεται το δημοσιονομικό έλλειμα από την ίδια την τρόικα. Δεν εναπόκειται στον υπουργό να πάρει 50-100 εκ. ευρώ από το μνημόνιο για να φτιάξει το Μουσείο στη Λευκωσία. Όπως εσείς έτσι και ο υπουργός θα ήθελε ένα καλό Μουσείο στην πρωτεύουσα. Η τρόικα όμως θα του έλεγε να κόψει άλλες δαπάνες ή να αυξήσει τα έσοδα του για να χρηματοδοτήσει το Μουσείο (δεν θα αποδέσμευε η τρόικα τα χρήματα του μνημονίου για το Μουσείο). Αλλά και να μη του το ζητούσε η τρόικα θα ήταν υποχρεωμένος να το πράξει από μόνος του ώστε να διατηρήσει το δημόσιο χρέος σε βιώσιμα επίπεδα. Μια τέτοια ανάπτυξη (πολιτισμός, εκπαίδευση, υγεία, υποδομές) προϋποθέτει την παραχώρηση επενδυτικών κονδυλίων από την ΕΕ και όχι πρόσθετα δάνεια.
    Βλέπετε, το πρόβλημα είναι ότι ενώ έχουμε νομισματική και δημοσιονομική ένωση στην ΕΕ, δεν έχουμε πολιτική ένωση.

    • avatar
      Παναγιώτης Σαββίδης on October 21, 2016 - (permalink)

      Αγαπητέ/ή ΧΥΖ,

      Συμφωνώ ότι τα μνημόνια δεν χρηματοδοτούν ανάπτυξη και δεν είναι αυτό που σχολίασα. Σχολίασα, κατά την άποψη μου, την δαιμονοποίηση του δημοσίου χρέους και ότι πρέπει να απαλλαγούμε από αυτό. Υπάρχει καλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος όπως υπάρχει καλή χοληστερόλη στο αίμα, το πρόβλημα είναι όταν ξεπεράσεις τα όρια και στις δύο περιπτώσεις.

      Τα πραγματικά γεγονότα, όμως δεν επιβεβαιώνουν την θέση σας.

      Η Τρόικα στο μνημόνιο είχε ορίσει €1,176.7 εκ για το 2014 και €1,151.2 εκ ως για το 2015 ως χρηματοδότηση προϋπολογισμού (FiscaI financing needs).

      Οι προϋπολογισμοί που κατατέθηκαν από τον νυν υπ. Οικονομικών, πρώτα στην Τρόικα για έγκριση και μετά στην Βουλή για επικύρωση, προέβλεπαν χρηματοδότηση των αναπτυξιακών δαπανών της Κυπριακής Δημοκρατίας με €782 εκ το 2014 και €935 εκ το 2015. Και στις δύο χρονιές η απορρόφηση των εγκεκριμένων δαπανών ήταν 74%.

      Σε ότι αφορά το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Λευκωσίας, ούτε οι εγκεκριμένες δαπάνες, φαντάζομαι για μελέτες, των €300,000 του 2014, ούτε οι €30,000 του 2015 απορροφήθηκαν. Ίσως τελικά ο υπουργός να μην ήθελε τόσο πολύ ένα καλό Μουσείο στην πρωτεύουσα όσο θα το ήθελα εγώ, αλλά τι να κάνω, αυτός παίρνει τις αποφάσεις. Σίγουρα η Τρόικα αποδέσμευσε τα ποσά για τις μελέτες. Μήπως μας κορόιδευαν και εμάς όπως κορόιδευαν τους βουλευτές που τα ψήφησαν και τους πολίτες που ήθελαν Μουσείο στην Λευκωσία;

      Το ότι ο υπ. Οικονομικών αποφάσισε να απορροφήσει λιγότερα ποσά από αυτά που ήσαν διατεθειμένα, ο ίδιος το αποκαλεί νοικοκύρεμα, εγώ το αποκαλώ λιτότητα.

      Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, αποκαλώ νοικοκύρεμα τις αποκοπές των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων καθώς και τις μηδενικές αυξήσεις, την κατάργηση υπηρεσιών που δεν έχουν έργο, κλπ, και αποκαλώ λιτότητα την μη στελέχωση των νοσοκομείων και των σχολείων καθώς και τις αποκοπές στις συντάξεις και την επιβολή αυστηρών εισοδηματικών κριτηρίων για τα διάφορα επιδόματα που είναι σχεδιασμένα να πλήξουν την μεσαία τάξη.

      Όσον αφορά την διατήρηση του δημοσίου χρέους σε βιώσιμα επίπεδα, προσωπικά διερωτούμε κατά πόσον η προσπάθεια πρέπει να είναι στην αύξηση του ΑΕΠ παρά στην μείωση του χρέους.

      Όσον αφορά την έννοια σας για ανάπτυξη την βρίσκω ολίγο τι οπισθοδρομική. Ο πολιτισμός, εκπαίδευση, υγεία, υποδομές δεν είναι ανάπτυξη είναι επένδυση, κυρίως στις επόμενες γενιές. Το ότι στον προϋπολογισμό αποκαλούνται αναπτυξιακές δαπάνες, είναι για να δικαιολογούν οι εκάστοτε κυβερνόντες την μεταφορά χρημάτων από τους πολίτες στο λόμπυ των επιχειρηματιών ανάπτυξης γης και στους ιδιοκτήτες κατασκευαστικών εταιρειών. Αυτό φαίνεται από τις εξελίξεις της υπόθεσης του πανμεγιστου που τα ήξερε όλα και του κτίστη που δεν κατάλαβε ότι τον εδούλευε ο άλλος, ίσως γιατί ήξερε πως γίνεται η συνδιαλλαγή.

      Δεν συμφωνώ μαζί σας ότι το πρόβλημα είναι ότι ενώ έχουμε νομισματική και δημοσιονομική ένωση στην ΕΕ, δεν έχουμε πολιτική ένωση. Το πρόβλημα στην Κύπρο δεν ήταν ποτέ η οικονομική κρίση.
      Αυτές πάνε και έρχονται. Το πρόβλημα στην Κύπρο, και το οποίο φαίνεται ότι είναι μόνιμο, είναι ότι έχουμε κρίση προτεραιοτήτων.

  5. avatar
    Xyz on October 23, 2016 - (permalink)

    Αγαπητέ Κ. Σαββίδη,
    Όταν αναφερόμουν σε απορρόφηση κεφαλαίων εννοούσα από τα χρήματα του μνημονίου. Παρακαλώ δείτε και πιο πάνω το σχόλιο μου στον Επιλήσμονα. Αν το εγκεκριμένο κονδύλι στον προϋπολογισμό δεν αξιοποιήθηκε είναι κάτι που πρέπει να εξηγηθεί από τον αρμόδιες υπηρεσίες. Απεκεί και πέρα δεν βλέπω πού ειναι η διαφωνία μας (πέρα από το γεγονός ότι τα μουσεία δεν είναι στο χαρτοφυλάκιο του υπουργού οικονομικών. Τι έπρεπε να κάνει ο υπουργός; ).
    Για τα υπόλοιπα σημεία που γράφετε, ως θέμα αρχής, συμφωνώ. Όμως χρειάζονται πολύ περισσότερη ανάλυση στις λεπτομέρειες τους που προϋποθέτει την συγγραφή ενός ξεχωριστού άρθρου από κάποιο ειδήμονα.
    ———

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS