Skip to content

Το παιχνίδι με τη δημοκρατία

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on October 27th, 2016 - 9 Comments
avatar

Αν αναζητήσει κάποιος την επιστημονική βιβλιογραφία για αναβολή εκλογών σε σταθερά δημοκρατικά κράτη, δεν θα βρει σχεδόν τίποτε.

Οι εκλογές είναι τόσο βασικό στοιχείο της σύγχρονης δημοκρατίας, που ακόμα και σε απολυταρχικά κράτη, οι ηγέτες προτιμούν να βρουν άλλους τρόπους (π.χ. εκλογικές απάτες) να παραμείνουν στην εξουσία παρά να αναβάλουν τις εκλογές και να προκαλέσουν διεθνείς αντιδράσεις.

Οι εκλογές δεν είναι βέβαια «το άλφα και το ωμέγα» της δημοκρατίας.  Η δημοκρατία είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο από τη διεξαγωγή εκλογών.  Οι εκλογές δεν παύουν να είναι όμως η πιο μεγάλη μέρα της δημοκρατίας, αυτή που δίνει την ευκαιρία στους πολίτες να καταστήσουν υπόλογους όσους τους κυβερνούν, να επιβραβεύσουν ή να τιμωρήσουν τις πολιτικές τους, να επιλέξουν μεταξύ των ίδιων και νέων προσώπων για τη διακυβέρνηση των επόμενων ετών, και άλλα πολλά.

Η αναβολή εκλογών συμβαίνει κατά καιρούς αλλά είναι κυρίως σε κράτη που εξέρχονται από μεγάλες συγκρούσεις και, ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναβολή είναι αμφιλεγόμενης αποτελεσματικότητας ως προς την επίτευξη σταθερότητας και αποφυγής της διατάραξης της εύθραυστης ειρήνης (π.χ. Brancrati and Snyder 2011).

Στην Κύπρο οι προεδρικές εκλογές του 1965 αναβλήθηκαν λόγω των δικοινοτικών συγκρούσεων των προηγούμενων ετών.  Αναβλήθηκαν επίσης οι βουλευτικές εκλογές του 1965 (μέχρι το 1970) και, μετά την εισβολή, οι εκλογές του 1975 (για το 1976).

Στα πλείστα ευρωπαϊκά κράτη υπάρχουν, βέβαια, πολλά παραδείγματα πρόωρης προσφυγής στην κάλπη και αρκετά παραδείγματα συνεχούς προσφυγής στην κάλπη, σε σημείο που επέρχεται σχετική κόπωση των πολιτών (π.χ. Ελλάδα το 2015).

Δεν έχω όμως υπόψη μου άλλο πρόσφατο παράδειγμα αναβολής εκλογών για τόσο μεγάλο διάστημα, είτε εθνικών, είτε άλλων.

Δεδομένης αυτής της συμβολικής σημασίας των εκλογών για τη δημοκρατία, νιώθω περίεργα που πρέπει να επιχειρηματολογήσω για την αξία της τήρησης των βασικών κανόνων του παιχνιδιού, ανεξαρτήτως καταστάσεων.  Σε μια σταθερή και φαινομενικά σύγχρονη πολιτεία όπως τη δική μας αυτά τα ζητήματα θα έπρεπε να ήταν προφανή.

Η χθεσινή απόφαση όμως του υπουργικού δείχνει ότι δεν είναι, αφού όχι μόνο η κυβέρνηση αλλά και το ΑΚΕΛ πειραματίζονται με περίεργες ιδέες αναβολής εκλογών.

Η χθεσινή πρόταση του υπουργικού είναι τόσο επιπόλαιη που δεν αξίζει ιδιαίτερης μνείας.  Ούτε ο λόγος της αναβολής είναι σοβαρός (ας λήξουν κανονικά οι θητείες στα πέντε χρόνια ή ας γίνουν εκ νέου εκλογές στα δυόμιση), ούτε το οικονομικό όφελος φαίνεται μεγάλο (ας μας το τεκμηριώσουν, άλλωστε), ούτε το timing είναι το κατάλληλο (λίγες μέρες πριν την υποβολή υποψηφιοτήτων).

Το επιχείρημα μου όμως δεν είναι μόνο για τον νόμο του υπουργικού για αναβολή των εκλογών της τοπικής αυτοδιοίκησης, που έτσι και αλλιώς αναμένεται να καταψηφιστεί από τη βουλή.

Η εκτίμηση μου είναι πως, γενικώς, η σκέψη της αναβολής εκλογών για οιονδήποτε λόγο είναι ανεπίτρεπτη γιατί παραβιάζει το βασικό πολιτικό δικαίωμα της ψήφου.

Πέραν της εγγενούς αντι-δημοκρατικότητας του εγχειρήματος,ακόμα και αν δει κάποιος το θέμα με κυνικό πραγματισμό, η αναβολή εκλογών δημιουργεί περισσότερα και πιο σοβαρά ζητήματα από αυτά που λύνει.

Ακόμα και αν υπάρχουν πιο σοβαροί λόγοι για αναβολή των εκλογών, όπως πιθανές εξελίξεις στο κυπριακό, η αναβολή εκλογών δεν είναι καλή ιδέα γιατί δημιουργεί την αίσθηση ότι κάποιοι είναι πρόθυμοι να παίξουν με βασικούς κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού για λόγους που εύκολα μπορεί να αμφισβητηθούν (και να κεφαλαιοποιηθούν πολιτικά) από τους αντιπάλους τους.

Όπως φάνηκε και στο θέμα του εκλογικού ορίου, η αίσθηση που δημιουργείται ότι κάποιοι παίζουν με τόσο βασικούς κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού – είτε είναι ορθή, είτε λανθασμένη – συνήθως αρκεί για να τιμωρηθούν όσοι το επιχειρούν, φέρνοντας αντίθετα αποτελέσματα και ενισχύοντας την ψήφο διαμαρτυρίας.

Η αναβολή εκλογών, λοιπόν, ελλοχεύει πολύ πιο σοβαρούς κινδύνους από αυτούς που προσπαθεί να μετριάσει, ακόμα και γι’ αυτούς που έχουν σοβαρούς λόγους για να την επιχειρήσουν.

Αντώνης Α. Έλληνας

http://ucy.ac.cy/dir/el/component/comprofiler/userprofile/aellinas

Categories → Οικονομία

9 Comments
  1. avatar
    Νεφέλη on October 29, 2016 - (permalink)

    Κύριε Ελληνα,νομίζω πως είστε λίγο υπερβολικός.Αυτό το παραμύθι ότι περίπου πλήττεται η δημοκρατία σε περίπτωση παράτασης της θητείας των τοπικών αρχόντων,που στο κάτω-κάτω είναι εκλελεγμένοι,μου δίνει την εντύπωση ότι κάπου αλλού αποσκοπεί.Οταν θα έπρεπε να κάνουμε ότι είναι δυνατόν για μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης που αποδεδειγμένα έχει αποτύχει οικτρά,περί άλλων τυρβάζαμε! Και όταν φτάσαμε στο σημείο να χρίζονται δήμοι ακόμα και χωριά όπως τα Περβόλια ή η Πέγεια,όταν μετατρέπαμε εν μιά νυκτί, τις γειτονιές [πχ Μέσα Γειτονιά ] μιάς πόλης των 150.000 κατοίκων,όπως η Λεμεσός,σε δήμους,μόνο και μόνο για να γίνουν οι μουχτάρηδες δημάρχοι΄των 5000 ευρώ και οι αζάδες 15-25 δημοτικοί σύμβουλοι των 800 ευρώ,άσε που υποχρεωτικά δημιουργούνταν θέσεις δημοτικού γραμματέα με κλίμακα Α14-15 κλπ κλπ.,ήταν αναμενόμενο ότι το σαθρό οικοδόμημα του βολέματος θα κατέρρεε σαν χάρτινος πύργος.Τώρα όλοι [όλοι;],μυξοκλαίμε επι των ερειπίων,και κοπτόμεθα, τάχατες, για την έλλειψη δημοκρατικής νομιμοποίησης της αναβολής των εκλογών.Που ακόμα και οικονομίστικα αν το δούμε,και συμπέσουν με τις ευρωεκλογές,θα εξοικονομηθούν μερικά εκατομμύρια για τις ευάλωτες ομάδες που όλοι κοπτόμεθα ότι τα βράδια δεν κοιμόμαστε απο την έγνοια μας.

  2. avatar
    XYZ on October 30, 2016 - (permalink)

    Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο σουλτάνος Ερτογάν ΔΙΟΡΙΣΕ νέους δημάρχους στη θέση των αποπεμφθέντων που είχαν κατηγορηθεί για προδοσία. Σχολιάζοντας τις εξελίξεις, η Ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Φεντερίκα Μογκερίνι, τόνισε την ανάγκη να τοποθετηθούν στις θέσεις των αποπεμφθέντων δημάρχων ΕΚΛΕΛΕΓΜΕΝΟΙ άρχοντες.
    Για την Κύπρο;?! – Αναμείνατε στο ακουστικό σας…

  3. avatar
    Επιλήσμων on October 31, 2016 - (permalink)

    @Νεφέλη
    Αγαπητή φίλη, ΔΕΝ επιτρέπεται η Δημοκρατία να αφήνεται να εκπίπτει διά οιονδήποτε λόγον.

    @ XYZ
    Το παράδειγμα σου είναι παρατραβηγμένο!

    • avatar
      Νεφέλη on October 31, 2016 - (permalink)

      Επιλήσμων,η πρόταση για αναβολή των εκλογων,έγινε μέχρι να περάσει η όποια μεταρρύθμιση στη τοπική αυτοδιοίκηση,βασικό στοιχείο της οποίας είναι η αισθητή μείωση του αριθμού των δήμων.Τώρα,αν εσύ θεωρείς ότι θα εκπέσει η δημοκρατία – τρομάρα μας – με την αναβολή των εκλογών στους δήμους,που κατάντησαν φοροδίαιτοι,πολυέξοδοι,υδροκέφαλοι οργανισμοί,στο όνομα μιάς κατ’ευφημισμόν αποκέντρωσης εξουσιών,απλά έχουμε διαφορά του τρόπου αντίληψης της δημοκρατίας.Γιατί για μένα δημοκρατία μπορεί να μην είναι η υπερφορολόγηση.

    • avatar
      Xyz on November 1, 2016 - (permalink)

      Επιλήσμων, ήταν όντως παρατραβηγμένο. Ο Ερτογάν πασχίζει να προστατεύσει την πατρίδα του. Εμείς το αντίθετο. Στο κάτω κάτω της γραφής τι να την κάνουμε τη δημοκρατία χωρίς την … Δημοκρατία;

  4. avatar
    Σταύρος Ζένιος on November 15, 2016 - (permalink)

    Sωστή η παρατήρηση του Αντώνη. Μπορεί να μην έχει και τόση σημασία η ουσία αν θα παραμείνουν οι ίδιοι δήμαρχοι για 1.5 χρόνο, αλλά οι αρχές που εκφράζει η απόφαση είναι ουσιαστικές.

    Ξαναείδαμε το έργο! Έγραψα τα εξής το 2010 στο βιβλίο Δημιουργική Κύπρος:

    “Ανήκω στη γενιά που πανηγύρισε με την απελευθέρωση του συμμαθητή και φίλου Αχιλλέα Κυπριανού στις 17 Δεκεμβρίου 1977. Ο Αχιλλέας ήταν ο πρωτότοκος γιος του τότε προεδρεύοντα της Δημοκρατίας Σπύρου Κυπριανού. Παραμονές των προεδρικών εκλογών άγνωστοι τον είχαν απαγάγει από το στρατόπεδο όπου υπηρετούσε τη θητεία του. Όπως και πολλοί άλλοι, χάρηκα με την απόσυρση της υποψηφιότητας
    του Γλαύκου Κληρίδη για να εκλεγεί χωρίς συνυποψήφιο ο Σπύρος Κυπριανού και να μη διασαλευτεί η εύθραυστη ενότητα της εποχής.

    Μου πήρε χρόνια να αντιληφθώ ότι η ισχυρότερη απάντηση θα ήταν η κανονική διεξαγωγή εκλογών σε νηφάλιο πνεύμα δημοκρατικής συζήτησης.
    Ο Πρόεδρος Αβραάμ Λίνκολν αντιμετώπιζε εκλογές στο μέσο του εμφυλίου
    πολέμου των ΗΠΑ, όταν η ίδια η ύπαρξη της χώρας στηριζόταν στην έκβαση των στρατιωτικών συγκρούσεων και στους επιδέξιους χειρισμούς του Προέδρου για χειραφέτηση των σκλάβων. Στις προτροπές πολλών να αποφευχθούν οι εκλογές απάντησε: «Αν ο αντίπαλος μας αναγκάσει να καθυστερήσουμε ή να αναστείλουμε τις εθνικές εκλογές, τότε ας θεωρή-
    σουμε ότι μας νίκησε και μας κατέστρεψε».

    Βλέπουμε τη διαφορά; Αντιλαμβανόμαστε τι προκαλεί την αντίφαση στους
    δείκτες δημοκρατίας στη χώρα μας;”

    • avatar
      Νεφέλη on November 18, 2016 - (permalink)

      Κύριε Ζένιε,αυτά που λέτε,θεωρητικά θα ήταν σωστά σε μιά ευνομούμενη δημοκρατία,όπου η τοπική αυτοδιοίκηση πραγματικά υπηρετεί τον πολίτη και όχι τους αιρετούς,έστω,δημάρχους και αζάδες.Διότι στο δικό μου φτωχικό μυαλουδάκι,έχει σφηνώσει η παραίσθηση ότι σε μιά χώρα του μισού εκατομμυρίου,η εφεύρεση της αναγκαιότητας δημιουργίας 39 δήμων που ουσιαστικά μαζεύουν σκουπίδια,ήταν ακόμα ένα έγκλημα της κομματικής παντοκρατορίας.Και γι αυτό δεν νοιώθω καμιά τύψη ότι θα έμεναν οι νυν τοπικοί άρχοντες ακόμα 1-2 χρόνια.

  5. avatar
    Επιλήσμων on November 21, 2016 - (permalink)

    Αγαπητή Νεφέλη, με όλο το σέβας αλλά νομίζω ότι δεν κατάλαβες το σχόλιο του κ. Ζένιου. (Συγχαίρω τον κ. Ζένιο που έστω και αργά ομολόγησε το λάθος του).
    Και επειδή, όπως λες, η Κύπρος δεν είναι ευνομούμενη πολιτεία, πρέπει να επιτρέπουμε την κατάσταση να χειροτερεύει?
    Συμφωνώ γιά αυτά που λες περί της αχρείαστης και υπεράριθμου δημιουργίας δήμων. Όπως έλεγε (μπορεί ακόμη και να λέει) ο Βάσος Λυσσαρίδης “κάθε σπίτι και κάστρο” οι πολιτικοί μας το έκαναν “κάθε γειτονιά και Δήμος”!

    • avatar
      Νεφέλη on November 22, 2016 - (permalink)

      Ευτυχώς φίλε Επιλήσμων,που είσαι stand by,και μας ερμηνεύεις τα δυσνόητα σχόλια.

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS