Skip to content

Η μαύρη τρύπα ονόματι Συνεργατισμός

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on November 21st, 2016 - 18 Comments
avatar

Τον Απρίλιο του 2011 είχα γράψει ένα άρθρο για τους κινδύνους και το πιθανό κόστος που υπάρχει από τον τρόπο λειτουργίας και εποπτείας των Συνεργατικών Πιστωτικών Ιδρυμάτων (ΣΠΙ). Αντιγράφω: «Τα ΣΠΙ αναζωογονούν τον ανταγωνισμό στην τοπική αγορά αλλά αυτή η αναζωογόνηση δυστυχώς μπορεί να έρχεται με κάποιο κόστος.  Οι μέτοχοι των ΣΠΙ είναι οι ίδιοι οι καταθέτες τους.  Άρα ο ηθικός κίνδυνος από την κρατική ασφάλεια των καταθέσεων είναι ακόμη μεγαλύτερος απ’ ότι στις τράπεζες.  Οι μέτοχοι των τραπεζών έχουν μεγάλη πιθανότητα να χάσουν τα χρήματα τους από επικίνδυνες τραπεζικές αποφάσεις, και άρα έχουν κάποιο κίνητρο να προσέχουν τι κάνουν οι διοικήσεις των τραπεζών με τις καταθέσεις που παίρνουν.  Αντίθετα, στα ΣΠΙ δεν υπάρχει αυτή η ασφαλιστική δικλείδα, διότι καταθέτης και μέτοχος είναι το ίδιο άτομο.  Άρα, ο ηθικός κίνδυνος για λήψη επικίνδυνων αποφάσεων βασισμένων στη (δικαιολογημένη) προσδοκία ότι το κράτος δεν μπορεί να αφήσει καταθέτες ξεκρέμαστους είναι ακόμη μεγαλύτερος απ’ ότι στο υπόλοιπο τραπεζικό σύστημα».

Το άρθρο μου δημοσιεύθηκε την Κυριακή (03/04/2011), μέχρι την Παρασκευή εκείνης της εβδομάδας η Υπηρεσία Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών (ΥΕΑΣΕ) μου είχε στείλει ηλεκτρονικά απάντηση, η οποία αναρτήθηκε και στο διαδίκτυο, όπου βρίσκεται ακόμη.  Αντιλήφθηκα τότε ότι το πρόβλημα ήταν μεγαλύτερο από ότι νόμιζα. Εγώ είχα κάνει ένα θεωρητικό επιχείρημα γιατί χρειαζόταν δυνητικά αλλαγή ο τρόπος εποπτείας (βασικά να γίνεται απ’ ευθείας από την Κεντρική Τράπεζα). Πέντε μέρες αργότερα έπαιρνα γράμμα από Υπηρεσία που είχε στο όνομα της τη φανερή σύγκρουση συμφερόντων (ταυτόχρονα υπεύθυνη και για εποπτεία και για ανάπτυξη) ότι όλα βαίνουν καλώς και ότι «το ζήτημα σχετικά με το εποπτικό πλαίσιο και την εποπτική αρχή των ΣΠΙ έχει εκτενώς συζητηθεί μεταξύ των αρμόδιων αρχών και υπουργείων και η πολιτική απόφαση ήταν η ΥΕΑΣΕ να συνεχίσει να είναι η αρμόδια εποπτική αρχή για τα ΣΠΙ … και η ρύθμιση αυτή είναι σωστή έχοντας υπόψη … (α) την υφιστάμενη στενή συνεργασία μεταξύ της ΥΕΑΣΕ και της ΚΤΚ (β) ότι οι εποπτικές πρακτικές και πρότυπα είναι τα ίδια τόσο για τα ΣΠΙ όσο και για τις τράπεζες και (γ) τα ειδικά χαρακτηριστικά των ΣΠΙ λόγω του ότι αποτελούν συνεργατικά ιδρύματα».

Φυσικά, η ΥΕΑΣΕ δεν είναι πλέον η αρμόδια εποπτική αρχή των ΣΠΙ (αναγκαστικά λόγω της τρόικας). Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι αυτή η εκ των έξω αναγκαστική μεταρρύθμιση έχει απαλείψει είτε την πολιτική εμπλοκή στα πεπραγμένα των ΣΠΙ, είτε έχει αλλάξει τη διαχρονική κουλτούρα στα ΣΠΙ. Η ερώτηση που θα πρέπει να τεθεί προς την πολιτεία είναι τι θα γίνει στο μέλλον με την κρατική επιχείρηση που ονομάζεται Συνεργατισμός;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τι ήταν (είναι) τα ΣΠΙ; Όπως πολύ σωστά επεσήμανε στην τότε απάντηση της η ΥΕΑΣΕ: «Τα ΣΠΙ αποτελούν ενώσεις προσώπων, τα οποία συνδέονται εθελοντικά με σκοπό να εξυπηρετήσουν τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες και επιδιώξεις τους μέσω μιας συμμετοχικής και δημοκρατικά ελεγχόμενης εταιρείας. Κανένα μέλος δεν κατέχει σημαντικό ποσοστό στο μετοχικό κεφάλαιο των ΣΠΙ ενώ παράλληλα με βάση τη νομοθεσία κάθε μέλος διαθέτει μόνο μια ψήφο στη γενική συνέλευση ανεξάρτητα του κεφαλαίου που κατέχει. Επίσης, τα αποθεματικά των ΣΠΙ δεν μπορούν να κατανεμηθούν στα μέλη και η μεγιστοποίηση του κέρδους δεν αποτελεί τον κύριο σκοπό της λειτουργίας τους». Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί το 2016 είναι αν αυτό στέκει, ή όχι; Συνεχίζουν να είναι τα ΣΠΙ μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί; Ή είναι πλέον κερδοσκοπικοί τραπεζικοί οργανισμοί που θα πρέπει κάποτε να ιδιωτικοποιηθούν; Η εντύπωση που αποκομίζω από τα λεγόμενα της ηγεσίας των ΣΠΙ είναι ότι πλέον τα ΣΠΙ είναι τράπεζες όπως οι άλλες ιδιωτικές τράπεζες και άρα έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται. Η κυβέρνηση, σαν ο κύριος μέτοχος των ΣΠΙ, θα πρέπει πρώτα να μιλήσει με τα μέλη των ΣΠΙ (που ακόμη φαντάζομαι πιστεύουν ότι δεν είναι κερδοσκοπικοί οργανισμοί) και μετά να πάρει θέση και να εξηγήσει ποιος θα είναι ο μελλοντικός ρόλος των ΣΠΙ στην οικονομική ζωή της χώρας. Η ερώτηση πρέπει τελικά να απαντηθεί: Θα είναι τα ΣΠΙ κερδοσκοπικοί,ή μη κερδοσκοπικοί, οργανισμοί;

Το δεύτερο ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει είναι αν τα ΣΠΙ, τώρα που η εποπτεία έχει επανασχεδιαστεί και βρίσκεται κάτω από την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου (ΚΤΚ), είναι τελείως ασφαλή. Εδώ θα ήταν καλά να επιστρέψω στο τότε (2011) επιχείρημα της ΥΕΑΣΕ: «Σε αντίθεση με τις εταιρείες που έχουν στόχο τη μεγιστοποίηση του πλούτου των μετοχών, δηλαδή τις ενώσεις κεφαλαίων, δεν υπαρχει κανένα κίνητρο για λήψη αποφάσεων υψηλού κινδύνου και άρα ούτε ηθικός κίνδυνος από την κρατική ασφάλεια των καταθέσεων». Ξέρουμε τώρα ότι αυτό το επιχείρημα έχει εμπειρικά απορριφθεί δεδομένης της κυπριακής εμπειρίας του 2013. Είναι όμως πλέον εντελώς ασφαλή τα ΣΠΙ;

Το τρίτο ερώτημα που πρέπει να απασχολήσει όλες τις αρμόδιες αρχές είναι πως το κράτος θα ξεφύγει από την ιδιοκτησία των ΣΠΙ. Θεωρώ ότι δύσκολα θα βρεθεί ιδιώτης να αγοράσει τα ΣΠΙ (γιατί να μην ανοίξει καινούργια τράπεζα χωρίς υποχρεώσεις); Αλλά έστω και αν βρεθεί, λόγω πιθανής κρατικής επιδότησης, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι το κράτος δεν θα ξαναχρειαστεί να ξαναπληρώσει τον λογαριασμό λόγω κακών οικονομικών αποφάσεων; Μια άλλη πιθανή λύση είναι να μπορέσουντα μέλη να επαναγοράσουν τα ΣΠΙ. Αυτή θα ήταν η καλύτερη λύση αλλά αυτό θα πρέπει να γίνει με τα δικά τους χρήματα, όπως είχε γίνει όταν αρχικά δημιουργήθηκε ο Συνεργατισμός. Αλλά ακόμη και αν τα μέλη έχουν τα χρήματα και θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν προς αυτή την κατεύθυνση, γιατί να μην αρχίσουν ένα δεύτερο συνεργατικό κίνημα; Αναγεννημένο και καινούργιο, μαθαίνοντας από τα λάθη, αλλά χωρίς τα χρέη, του παρελθόντος;Και αν το κράτος δεν μπορεί να πουλήσει τον Συνεργατισμό, ποιος είναι μακροπρόθεσμα ο ρόλος του Συνεργατισμού; Θα είναι μια κυβερνητική τράπεζα όπου διοικήσεις και αποφάσεις θα αλλάζουν μαζί με την κάθε κυβέρνηση;

Δυστυχώς, δεν έχω απαντήσεις στο πως το κράτος θα απαγκιστρωθεί από τον Συνεργατισμό, και είναι γι’ αυτό που παρομοιάζω τον Συνεργατισμό με μαύρη τρύπα. Τα πιο πάνω ερωτήματα όμως θα πρέπει να απαντηθούν από τις αρμόδιες αρχές: Την κυβέρνηση (σαν μέτοχος), τη βουλή (σαν νομοθετικό σώμα), την Κεντρική Τράπεζα (σαν εποπτική αρχή) και όλες τις αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες υπεύθυνες για την επίβλεψη και διαχείριση εθνικού πλούτου.

Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Imperial College Business School.

Categories → Οικονομία

18 Comments
  1. avatar
    Νεφέλη on November 21, 2016 - (permalink)

    Κύριε Μιχαηλίδη,μα δεν νομίζω ότι θα μπορούσε κάποιος που δεν φορά ροζ γυαλιά,να τα βλέπει σχεδόν όλα ρόδινα στο συνεργατισμό.Ομως εδώ και ένα μήνα έχει βουήξει ο τόπος απο τη κόντρα κυβέρνησης – γεν.ελεγκτή σχετικά με τον έλεγχο ή όχι, της Συνεργατικής κεντρικής τράπεζας,και δεν πήρατε καθόλου θέση στο σημερινό σας άρθρο.Εκτός κι αν το Λονδίνο πέφτει λίγο μακριά…

  2. avatar
    Επιλήσμων on November 21, 2016 - (permalink)

    Είναι προφανές ότι η Κυβέρνηση (ΥπΟικ Χάρης Γεωργιάδης) όσο και το κυβερνών κόμμα ΔΗΣΥ (κ. Αβέρωφ Νεοφύτου) είναι ευχαριστημένοι με την Διοίκηση της ΣΚΤ (κ. Νικόλας Χατζηγιάννης). Κατ’ ακρίβεια, όχι απλώς ευχαριστημένοι αλλά κάτι περισσότερο…
    Το τρίτο ερώτημα του κ. Μιχαηλίδη είναι και το πλέον ακανθώδες. Ο μόνος τρόπος γιά να απαλλαγεί (να πωλήσει) το Κράτος το μετοχικό κεφάλαιο που κατέχει στη ΣΚΤ και που ανέρχεται πέραν του 99% (!) είναι να καταστεί η ΣΚΤ όχι απλώς κερδοφόρα αλλά χρυσοφόρα.

    Σημ. …”ασφαλιστική δικλείδα…” (1η παράγραφος, 12η γραμμή), στην ελληνική δεν υπάρχει τέτοια λέξη, “δικλείδα” με ει.
    Η αφαλιστική δικλίς ή ασφαλιστικές δικλίδες, δεν έχουν σχέση με το κλειδί ή την κλειδαριά.
    Η δικλίδα ορθογραφείται με “ι″.

    • avatar
      Νεφέλη on November 22, 2016 - (permalink)

      Φίλε Επιλήσμων,αν και είμαι λάτρης της ορθής χρήσης της Ελληνικής και παρόλο που κυριολεκτικά ομιλούντες,έχεις δίκιο για τη δικλίδα,εν τούτοις αν ”σερφάρεις” στο διαδίκτυο αλλά και στα λεξικά,θα δεις ότι δεν είναι και έγκλημα καθοσίωσης η απόδοση με ”ει” της δικλείδας.Εδω πέρα ο ιερέας,σε όλες τις κλίσεις αποκαλείται γενικά και όχι μόνο στην κλητική, σαν ”πάτερ”,και με έκπληξή μου διάβαζα τις προάλλες την άποψη κύπριου γλωσσολόγου,ο οποίος ψέλλιζε ότι περίπου έχει επικρατήσει,άρα δεν είναι και λάθος.Αν είναι δυνατόν!

      • avatar
        Επιλήσμων on November 22, 2016 - (permalink)

        Ο λόγος που το έχω επισημάνει είναι διότι πολλοί νομίζουν ότι δικλί(ει)δα είναι ένα κλειδί ασφαλείας, δλδ ότι ασφαλίσαμε κάτι με να το κλειδώσουμε με διπλή κλειδαριά.
        Η δικλίς είναι ένα είδος βαλβίδας, ας πούμε όπως αυτή που έχουν τα ελαστικά αυτοκινήτων και ενώ σου επιτρέπει να προσθέσεις αέρα από έξω προς τα μέσα, δεν επιτρέπει στον αέρα που είναι μέσα να διαφύγει προς τα έξω.

  3. avatar
    Παναγιώτης Σαββίδης on November 21, 2016 - (permalink)

    Κύριος μέτοχος στα ΣΠΙ είναι η Κυπριακή Δημοκρατία και όχι η κυβέρνηση όπως λανθασμένα αναφέρει ο αρθρογράφος.

    Η κυβέρνηση Αναστασιάδη, ως ο εκπρόσωπος των μετόχων, φαίνεται που θέλει να πάρει τους μετόχους. Οι μέτοχοι όμως, δηλαδή η πλειοψηφία της Βουλής, έχουν άλλες απόψεις.

    Είναι λανθασμένο το ερώτημα κατά πόσο τα ΣΠΙ είναι κερδοσκοπικοί, ή μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Το ερώτημα είναι κατά πόσο η κυβέρνηση Αναστασιάδη θέλει να ρυθμίζει τις αρρυθμίες της τραπεζικής αγοράς στην Κύπρο και μέσω του Συνεργατισμού ή να το αφήσει ελεύθερα να πάει όπου θέλει.

    Όσον αφορά τις απαντήσεις στο πως το κράτος θα απαγκιστρωθεί από τον Συνεργατισμό, καλύτερα άστε το. Καθηγητής Οικονομικών είστε και όχι τραπεζίτης ή διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων. Μόνο ότι την παραλληλίσατε με μαύρη τρύπα, δείχνει ότι δεν βλέπετε καμία αξία στον Συνεργατισμό και ότι είσαστε προκατειλημμένος.

  4. avatar
    Erol Riza on November 21, 2016 - (permalink)

    Dear Alexandros,
    I am surprised by your questions since some of the answers to the issues you raise have been answered; I will try to summarise and trust that I am using information that is publicly available.
    1. The Co Op has to be privatised and the Minister of Finance has clearly stated it is a one way; this is part of the agreement with the EU to bail out the Co Op bank;
    2. As a bank, albeit state owned, the Co Op is a profit making institution and any doubts must be erased. If it were not how can the government hope to sell and recover its investment?
    3.The Co Op is a Systemic Institution and under the oversight of the ESM plus the Central Bank of Cyprus. Surely its banking activities are much more safe than before and its corporate governance and risk management are monitored on a regular basis. Its NPL strategy must be in line with guidance of the ECB as published recently and if deviation occurs it has to explain why it has done so. Over time the NPLs will be reduced given the nature of its loan portfolio.
    4. The government cannot spend any more money on the Co OP and this much the Minister said when the government asked of the last amount; his words were “it is the last time” . The Minister clearly knows that the government has to reduce its stake by specific dates. Thus the roadmap of the Co Op ownership is laid down by the government and its agreement with the EU. I wish you do not introduce Parliament as we saw how they dealt with previous banking issues.
    5. As for your very valid question which private investor will buy the Co Op it has to be some investor who sees the market presence and share as well as the scope for more efficiencies and the use of technology. Here the problem is union reaction but it is inevitable as we see that banking is highly regulated and the returns are not in double digit. In my humble opinion I would argue that there are too many banks in Cyprus and some of them will disappear as they will not have sustainable business models. The Co Op, given its market share, can survive if the new investor brings new products and services to make the Co Op a more competitive and lean bank.

  5. avatar
    Φεραίος on November 21, 2016 - (permalink)

    Τά ΣΠΙ έκαναν τον κύκλο τους. Ενα αμαρτωλό κύκλο. Είναι τόσο βαθειά ριζωμένη η “αμαρτία“ που είναι αδυνατο να “ανανείψουν“.
    Δεν΄ξέρω τί πρέπει να γίνει με τον Συνεργατισμό για το καλόν του τόπου απλά λυπούμαι για τήν χρηματοδότηση τους από το κράτος. Από λεφτά του φορολογούμενου.

  6. avatar
    Alexandros Michaelides on November 21, 2016 - (permalink)

    @Nεφέλη: οι τελευταίες 13 λέξεις με καλύπτουν
    @Επιλήσμων: ευχαριστώ, δεν ήξερα τη διαφορά μεταξύ κλειδιών και δικλίδων
    @Σαββίδης: το μέλλον θα δείξει ποιός έχει προκαταλήψεις και ποιός όχι. Εσείς βλέπετε αξία προφανώς
    @Erol: we need to wait and see when and how and under which political constellation privatisation can take place. I do hope you submit your bid during the process (talking as a taxpayer now), and that you do bid to become a minority shareholder in the operation, and I do hope it is allowed to go through parliament. Allow me to worry when I hear politicians talking about “the last time”. May I ask you what happened to the money put in to the operation in 1981? The previous last time? What happened to the taxpayer’s investment that last time? Any idea where the money went and how much it is worth now?
    @all: next week I will do a back to the future article going through some very basic points from the large and extensive report the government commissioned on the previous “last time”

  7. avatar
    Erol Riza on November 21, 2016 - (permalink)

    Correction I meant Single Supervisory Mechanism (SSM) not European Stability Mechanism (ESM)

  8. avatar
    Erol Riza on November 22, 2016 - (permalink)

    Alexandros,

    I understand where you are coming from with regards to privatisation but in reality it is not in the hands of local politicians.

    As for what happened before with the investment I cannot say but I can say that at the time the Co Op was regulating itself whereas now we have the CBC and the SSM. We have to believe that this is much better supervision than before; if not i am not buying any shares;). I do not buy bank shares anyway

    • avatar
      Παναγιώτης Σαββίδης on November 23, 2016 - (permalink)

      It is actually in the local politicians hands to decide whether the Co Ops are sold or not. Remember, the shares in the CCB is an asset which belongs to the Republic and only the Parliament can approve a sale or an asset.

      The agreement which Charis signed for the CCB funding is very clear.

      There is a term in the agreement which does not allow him to sell the Republic’s stake in the CCB before December 2018.

      There is no term in the agreement which defines a timeline to sell after that.

      • avatar
        Erol Riza on November 23, 2016 - (permalink)

        If I am mistaken I stand to be corrected, however, it is my understanding that the recent moves by the management of the CCB are to reduce the government’s stake by 25% before December 2018. Kindly confirm if I am wrong in this.

      • avatar
        Επιλήσμων on November 23, 2016 - (permalink)

        This term in the “agreement” that prohibits Charis (sic) from selling the State’s shares in CCB before Dec 2018 was unnecessary and irrelevant. How can the poor man sell something that nobody wants to buy?

        • avatar
          kax on November 24, 2016 - (permalink)

          Αγαπητέ Επιλήσμων

          Να μου επιτρέψεις να διαφωνήσω με το τελευταίο σου σχόλιο.Υπάρχουν πολλοί ,όπως απεδείχθει,έτοιμοι να επενδύσουν σε τράπεζες στην Κύπρο για δικούς τους λόγους.Είτε είναι επενδυτές παγκοσμίου κλάσεως που προαλείφονται για υπουργεία στην Αμερική ,είτε άτομα που ΄για χόμπυ θέλουν να είναι ιδιοκτήτες τράπεζας ο κατάλογος είναι μακρύς.Ως τώρα κανένας που επένδυσε σε τράπεζα στην Κύπρο,μικρή η μεγάλη δεν κέρδισε και δεν αντιλαμβάνομαι να ενοχλείται οποιοσδήποτε από αυτούς.Έχουν βαθιές τσέπες και περιμένουν.Υποθέτω ότι εννοείς ότι δεν υπάρχει επενδυτής πρόθυμος να αγοράσει σε τιμή αποδεκτή στην κυβέρνηση αλλά ούτε αυτό δεν το ξέρουμε από την ώρα που ο Συνεργατισμός η κομμάτι του δεν βγαίνει επισήμως στην πούληση.

          • avatar
            Επιλήσμων on November 25, 2016 - (permalink)

            Dear Kax
            We will wait and see. As I am neither a banker nor an economist, I only have my common sense to guide me.
            Δεν διαφωνώ, σε γενικές γραμμές,με αυτά που λες, όμως η περίπτωση του κ. Ross που προορίζεται γιά Υπουργός στη κυβέρνηση Trump, δεν μπορεί να είναι παρά ένα τυχαίο γεγονός.

            ΥΓ Το μόνο που πρέπει να προσεχθεί είναι ο νέος αγοραστής να μην είναι ένας νέος Βγενόπουλος (ή ακόμη και ο ίδιος – γιά όσους πιστεύουν στη μετεμψύχωση).

        • avatar
          Παναγιώτης Σαββίδης on November 24, 2016 - (permalink)

          Anything can be sold at the price the market is willing to pay.

          • avatar
            Επιλήσμων on November 25, 2016 - (permalink)

            Κύριε Παναγιώτη Σαββίδη,

            Σίγουρα.

            Επομένως προτρέπω τον κύριον ΥπΟικ να αρχίσει τις αναγκαίες προβλέψεις και να λογιστικοποιήση την επερχόμενη ζημιά στον ισολογισμό του.

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS