Skip to content

Όριο Αφυπηρέτησης, Έξοδα Συντάξεων και Ανεργία

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on September 12th, 2011 - 21 Comments
avatar

Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης έχει αρχίσει η διαδικασία αύξησης του ορίου αφυπηρέτησης σαν ένας τρόπος λύσης των συνταξιοδοτικών ελλειμμάτων και αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού που στα 60 ή 65 μπορεί πιθανώς να μπορεί να προσφέρει πολλά στην οικονομία της χώρας.  Πρέπει πρώτα να πούμε ότι χώρες όπως οι Γερμανία, Αγγλία και Ισπανία έχουν πρόσφατα πάρει τέτοιας μορφής μέτρα.  Πρέπει επίσης να πούμε ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος που το όριο συνταξιοδότησης πρέπει να μένει σταθερό στα 65 σαν «κεκτημένο».  Οι περισσότεροι εργαζόμενοι αρχίζουν να δουλεύουν αργότερα και ζουν περισσότερο από τους γονείς τους.  Είναι άρα χρήσιμο και ίσως αναγκαίο να αφυπηρετούν αργότερα και από την άποψη χρηματοδότησης των συντάξεων αλλά επίσης και σαν τρόπος να έχουν αρκετό χρόνο να αποσβέσουν την επένδυση που έχουν αναλάβει μέσω των σπουδών τους.

 Στην Κύπρο υπάρχουν δύο κύρια επιχειρήματα για τη διατήρηση του ορίου αφυπηρέτησης, που συχνά αναφέρονται από το ΑΚΕΛ, την τωρινή κυβέρνηση και την ΠΟΦΕΝ (φοιτητικές οργανώσεις).  Το πρώτο είναι ότι μία αύξηση στο όριο αφυπηρέτησης θα αυξήσει τα έξοδα διότι θα πληρώνει το κράτος το παχουλό μισθό του μη αφυπηρετήσαντα υπαλλήλου για ακόμη λίγα χρόνια, αντί το χαμηλότερο μισθό του καινούριου ατόμου που θα προσληφθεί.  Το δεύτερο επιχείρημα (ιδιαίτερα των φοιτητικών οργανώσεων) ενάντια στη λογική αύξησης του ορίου αφυπηρέτησης είναι η «συνεπακόλουθη αύξηση στην ανεργία».

 Η πρώτη ανησυχία είναι εντελώς λανθασμένη διότι υποθέτει ότι αυτός που θα αναπληρώσει αυτόν που θα αφυπηρετήσει θα παίρνει χαμηλότερο μισθό.  Αλλά αυτό δεν θα γίνει διότι είναι οι θέσεις που πληρώνονται.  Και οι θέσεις εργασίας μένουν οι ίδιες και πληρώνονται το ίδιο. Δεν θα προσληφθεί ο 25άρης για τη θέση του 65άρη, αλλά τη θέση του 65άρη θα πάρει ο από κάτω του, με τον ίδιο μισθό.  Η δεύτερη ανησυχία είναι λανθασμένη μακροπρόθεσμα λόγω της σημαντικής αύξησης των φόρων για να πληρωθούν οι συντάξεις που αναπόφευκτα θα αυξήσει (με τον καιρό) την ανεργία.  Θα αναλύσω με το πιο κάτω απλουστευμένο, αλλά νομίζω χρήσιμο, παράδειγμα τη λογική των δύο πιο πάνω επιχειρημάτων μου.

 Υποθέστε ότι έχουμε τρία άτομα στην οικονομία σε κάποια στιγμή: Ένα άνεργο, ένα στα σαράντα εργαζόμενο και ένα στα 65 εργαζόμενο.  Ας χρησιμοποιήσουμε τις γενικές κλίμακες της κυβέρνησης, για να υπολογίσουμε ότι ο άνεργος παίρνει €500 ανεργιακό επίδομα το μήνα, ο σαραντάρης €2000 και ο 65άρης €4000.  Κοστίζουν δηλαδή €6500 στην οικονομία.

 Αν το όριο αφυπηρέτησης αυξηθεί στα 67, τίποτα δεν αλλάζει και το κόστος παραμένει €6500, με την ίδια παραγωγή και τον άνεργο να συνεχίζει να προσπαθεί να βρει δουλειά.  Αν δεν αυξηθεί το όριο αφυπηρέτησης, ο 65άρης παίρνει το εφάπαξ του και περίπου το 50% του τελικού μισθού, δηλαδή κοστίζει €2000 στο κράτος λόγω της σύνταξης του.  Ο σαρανταπεντάρης θα πρέπει σιγά σιγά να προαχθεί και να παίρνει τα €4000 του αφυπηρετήσαντα υπαλλήλου.  Και ο άνεργος θα προσληφθεί στη θέση του σαραντάρη προς κόστος €2000.  Για πάνω κάτω την ίδια παραγωγή θα έχουμε αντικαταστήσει τον άνεργο που γύρευε δουλειά με το συνταξιούχο που παίρνει 4 φορές το μισθό του ανέργου.  Για την ίδια παραγωγή πληρώνουμε τώρα €8000 αντί €6500 και η διαφορά θα πρέπει να έρθει από κάπου (χρέος, δηλαδή αύξηση φόρων στις μελλοντικές γενεές ή αύξηση φόρων τώρα).

 Αυτό το παράδειγμα δουλεύει και αν έχουμε πολλά άτομα στην οικονομία.  Επειδή ο αφυπηρετήσαντας υπάλληλος μάλλον θα έχει μεγαλύτερη σύνταξη από το ανεργιακό επίδομα του νεαρού ανέργου, τα έξοδα του κράτους θα αυξηθούν με τη διατήρηση του ορίου αφυπηρέτησης και όχι με την αύξηση του, όπως λανθασμένα προσπαθεί να πεισθεί η κοινή γνώμη.

 Βραχυπρόθεσμα, στο παράδειγμα που έχω δώσει, η ανεργία όντως παραμένει ψηλότερη με την αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης.  Με τη μη αύξηση του ορίου, όμως, οι ψηλότεροι φόροι που θα χρειαστούν για να πληρώσουν τις συντάξεις θα κάνουν πολύ πιο δύσκολη την ανάπτυξη και άρα θα αυξήσουν και την ανεργία που είναι μια δυναμική μεταβλητή.  Και η αναγκαστική αύξηση της φορολογίας δεν θα είναι μικρή αλλά σημαντικά ψηλή.

 Ακολουθεί ακόμη ένα παράδειγμα με αριθμούς που βασίζονται (χονδρικά) σε πραγματικά δεδομένα.  Φανταστείτε ότι μπαίνουν οι νέοι στην αγορά εργασίας τώρα λόγω σπουδών στα 25 αντί στα 20 τους, όπως το 1960.  Αρχικά, δούλευαν μέχρι τα 65, άρα περίπου 45 χρόνια και ζούσαν για ακόμη 5 μέχρι τα 70.  Δηλαδή δούλευαν 9 φορές περισσότερο (45/5) παρά όσο έπαιρναν σύνταξη.  Τώρα, δουλεύουν 40 χρόνια διότι μπαίνουν αργότερα στην αγορά εργασίας αλλά περιμένουν να ζήσουν μέχρι τα 75 τους τουλάχιστον.  Δηλαδή, 40/10=4 φορές περισσότερο παρά όσο έπαιρναν σύνταξη.  Άρα οι φόροι πρέπει τουλάχιστον να διπλασιαστούν για τη διατηρησιμότητα των συντάξεων.  Και αυτό συμβαίνει σε ένα παράδειγμα με πολύ συντηρητικές υποθέσεις, διότι αγνόησα την υπογεννητικότητα και τη μεγαλύτερη αύξηση στην αναμενόμενη διάρκεια της ζωής. Πιστεύω ότι διπλασιάζοντας τους φόρους για να πληρωθούν οι συντάξεις θα σημάνει μεγάλη αύξηση στην ανεργία μακροπρόθεσμα.  Η ανεργία δηλαδή θα προέλθει με μεγαλύτερη πιθανότητα από τη διατήρηση του ορίου αφυπηρέτησης παρά από την αύξηση του!

 Εν κατακλείδι, δεν πρέπει ούτε οι συντεχνίες, ούτε οι εργοδότες και ιδιαίτερα ούτε οι φοιτητικές οργανώσεις να είναι προσκολλημένοι σε ένα μαγικό αριθμό συνταξιοδότησης.  Καθώς αυξάνεται το προσδόκιμο της ζωής νομίζω είναι φυσιολογικό να αναμένουμε μια αύξηση στο όριο αφυπηρέτησης.  Φανταστείτε για παράδειγμα τι θα γίνει αν βρεθεί ένα χάπι που μας επιτρέπει να ζούμε 200 χρόνια.  Θα αναμένουμε από τα παιδιά μας να δουλεύουν νύχτα μέρα για να μας ταϊζουν από τα 60 μέχρι τα 200;!

 Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Categories → Οικονομία

21 Comments
  1. avatar
    . on September 12, 2011 - (permalink)

    Nicely explained!

  2. avatar
    Κωνσταντίνος on September 12, 2011 - (permalink)

    Στο άρθρο δεν γίνεται καμιά αναφορά στη πιο σημαντική παράμετρο της αύξησης του ορίου αφυπηρέτησης: την παραγωγικότητα.
    Ένας νέος των 25 ετών, ο οποίος μόλις έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του, είναι αναμφίβολα πιο παραγωγικός, ενώ μπορεί να προσθέσει νέες ιδέες στον χώρο εργασίας του.
    Αν υποθέσουμε ότι αυτός ο νέος εργάζεται στο δημόσιο, όπως είναι το παράδειγμα που δώσατε, τότε αυτός ο εργαζόμενος ως νεοεισερχόμενος θα εργάζεται και περισσότερες ώρες.
    Παράλληλα όμως, το παράδειγμα που φέρνετε βασίζεται στο ότι ο 65άρης δεν θα τύχει μισθολογικής αύξησης μέχρι τα 67, κάτι το οποίο δεν ισχύει.
    Για να γίνει σωστός υπολογισμός, πρέπει να υπολογιστεί η σύνταξη και το εφάπαξ που θα πάρει αυτός ο εργαζόμενος, αν μείνει άλλα δύο χρόνια στην υπηρεσία και συνεχίσει να λαμβάνει κανονικά τις αυξήσεις και προσαυξήσεις του.

  3. avatar
    Κωνσταντίνος on September 12, 2011 - (permalink)

    Συνεπώς, μια ενδεχόμενη αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης, μειώνει την παραγωγικότητα και αυξάνει τα έξοδα του δημοσίου σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
    ο μισθός του υψηλόμισθου συνεχίζει να αυξάνεται, κάτι που θα επηρεάσει τόσο την σύνταξη όσο και το εφάπαξ, ενώ παράλληλα ο νέος επιστήμονας θα πρέπει να περιμένει άλλα δύο χρόνια, με όλες τις αρνητικές επιπτώσεις που αυτό έχει στην κοινωνία.

    • avatar
      adkiaseros on September 12, 2011 - (permalink)

      Από που κι ως πού ένας νέος 25άρης που μόλις ολοκλήρωσε τις σπουδές του είναι πιο παραγωγικός από ένα μεγαλύτερης ηλικίας; Από που κι ως πού ένα πτυχίο υποκαθιστά την εμπειρία ενός 40άρη;
      Μου φαίνεται φίλε μου πως ακόμα να ενταχθείς στην αγορά εργασίας για να ξέρεις πόσο αυξάνεται η παραγωγικότητα με την εμπειρία. Αυτό που λες θα ίσχυε μόνο στην περίπτωση της ανειδίκευτης και χειρονακτικής εργασίας (όπου η νεότητα και το σφρίγος) αλλά που δεν είναι η προκείμενη περίπτωση.

      Δεύτερο, με πιο ηθικό μέτρο είναι πιο σημαντικό να εργάζεται ένας 25άρης παρά ένας 65άρης; Με πιο ηθικό μέτρο προκρίνεται η εργασία του νέου έναντι της εργασίας του πρεσβύτερου; Με πιο ηθικό μέτρο εμποδίζουμε κάποιο 70ρη που θέλει και μπόρει να εργαστεί για χάρη ενός νεώτερου;

      Ο νέος επιστήμονας πρέπει να επιλέγει τη σπουδή του με προσοχή ώστε όταν αποφοιτήσει να μπόρει να εξεύρει εργασία χωρίς να βασίζεται στο πότε θα ‘έρτει το γυρίν’ του για να μπεί στο δημόσιο.

      Δεν γνωρίζω κάποιο πολιτικό ή ηθικό κανόνα που να επιβάλλει πως ένας εκ των σκοπών ύπαρξης του κράτους και της δημόσιας μηχανής είναι η απασχόληση ‘νέων ανέργων επιστημόνων’, εκτός φυσικά και αν αυτή είναι η μόνη επιδίωξη του σημερινού 25άρη.

  4. avatar
    Antilogia on September 12, 2011 - (permalink)

    Χωρίς να επιθυμώ να αμφισβητήσω τα στοιχεία που παρατίθενται στο άρθρο, δεν αντιλαμβάνομαι πως τα εξής δύο μέτρα (τα οποία πρόσφατα προτείνονται από διάφορους) συνάδουν μεταξύ τους και μπορούν να εφαρμοστούν σε συνδυασμό:
    (α) Αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης στα 65 ή 67, και
    (β) Μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 1.000 το χρόνο τα επόμενα 5 χρόνια μέσω της μιάς (ή καμιάς) πρόσληψης για κάθε 4 ή 5 αφυπηρετήσεις.

    Άν ληφθεί το μέτρο (α), ουσιαστικά δεν θα υπάρξουν αφυπηρετήσεις τα επόμενα 2-4 χρόνια, κάτι το οποίο έρχεται σε αντίφαση με το μέτρο (β).

  5. avatar

    Τα οικονομικά, σε ότι αφορά τη θεωρία, υπόκεινται στους νόμους των μαθηματικών και, άρα, της αντικειμενικής λογικής αλλά, σε ότι αφορά την πρακτική, υπόκεινται στους νόμους της ψυχολογίας και, άρα, των υποκειμενικών εκτιμήσεων. Πριν χιλιάδες χρόνια, οι κινέζοι αυτοκράτορες γνώριζαν αυτή τη διαφορά.
    Σύμφωνα με την παράδοση, ένας κινέζος αυτοκράτορας διατηρούσε στην αυλή του πολλά ζώα τα οποία έτρεφε δίνοντάς τους τρείς μερίδες φαγητό το πρωί και τέσσερεις μερίδες φαγητό το απόγευμα. Μία μέρα, επισκεπτόμενος τους κήπους του, παρατήρησε μεγάλη δυσαρέσκεια ανάμεσα στους τροφίμους.
    Δεν άργησε να ξεσπάσει επανάσταση. Τα ζώα διαδήλωναν και βροντοφώναζαν ότι δεν είναι ευχαριστημένα με το σιτηρέσιο. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πόροι του παλατιού ήταν περιορισμένοι, ο αυτοκράτορας συσκέφτηκε με τους συμβούλους πώς να λύσουν το πρόβλημα.
    Μετά από έρευνα, πρόσεξαν ότι πολλοί τρόφιμοι είχαν βαρεθεί τη ρουτίνα ενώ πλείστοι δύσκολα κοιμόνταν τη νύχτα. Αποφάσισαν λοιπόν να προσφέρουν στα ζώα τέσσερις μερίδες φαγητό για πρόγευμα και τρείς μερίδες φαγητό για δείπνο. Από την επομένη μέρα, προς έκπληξη και αγαλλίαση, ανακάλυψαν ότι τα ζώα ησύχασαν.
    Συνεπώς, εκεί που εμφανίζονται θέματα κατανομής ή ανακατανομής των περιορισμένων πόρων, η θεωρητική λύση μπορεί να εξευρίσκεται μέσα από τα μαθηματικά αλλά η πρακτική εφαρμογή της είναι πολύπλοκη. Η κατανόηση, ο σεβασμός και η εκμετάλλευση της ψυχολογίας είναι δυνατό να αμβλύνουν την αντίσταση των εμπλεκομένων και να επιταχύνουν την υλοποίηση οποιασδήποτε καλοπροαίρετης πολιτικής όπως, για παράδειγμα, αυτής που προτείνει ευθαρσώς ο καθηγητής.

  6. avatar
    Andreas on September 12, 2011 - (permalink)

    Κύριε καθηγητή, με όλο το σεβασμό και παρόλο που είμαι σίγουρος ότι συμφωνάτε και εσείς ότι μια τέτοια ανάλυση όπως στα παράδειγματα σας δεν είναι αρκετή για να καταδείξει ότι πράγματι είναι προς όφελος της οικονομίας η αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης , έχω να παρατηρήσω τα εξής:
    1) ο μισθός του 40άρη με την αφυπηρέτηση του 65 δεν θα φτάσει αμέσως στα 4000 αλλά θα είναι πολύ λιγότερος, εφόσον, ναι μεν θα πάρει την θέση του 65ρη αλλά σε χαμηλότερη βαθμίδα της κλίμακας (στο παράδειγμα και σύμφωνα με τις κλίμακες του δημοσίου θα είναι περίπου 1000 λιγότερος).
    2) Ο 65άρης στα δύο χρόνια που θα εργαστεί περισσότερο θα παίρνει και προσαύξηση που θα είναι μεγαλύτερη από την προσαύξηση που θα έπαιρνε ο σαραντάρης στην θέση του 65άρη.
    3) Στα 67 το εφάπαξ που θα εισπράξει θα είναι περισσότερο από ότι στα 65 (περίπου 8000ευρώ)
    4) Στα 67 θα αφυπηρετήσει με μεγαλύτερη σύνταξη (περίπου 150 ευρώ) εφόσον στο μισθό του θα προστεθούν ακόμη δύο προσαυξήσεις. Και αυτή την διαφορά θα την εισπράττει για δέκα χρόνια εάν θεωρήσουμε ότι θα ζήσει ακόμη δέκα χρόνια μετά την αφυπηρέτηση του.
    5) Στην θέση του 65άρη νομίζω ότι 40άρης θα είναι πιο παραγωγικός, όπως και στην θέση του 40άρη ο 25άρης και ιδιαίτερα στην κρατική μηχανή (νέες ιδέες, διαφορετική νοοτροπία, περισσότερη όρεξη για δουλεία, περισσότερο κίνητρο, φυσική κατάσταση)
    6) Τα δύο περισσότερα χρόνια στην ανεργία θα επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του εργατικού δυναμικού που θα παραμένει στην ανεργία.
    Στο τέλος της ημέρας τα συνολικά χρόνια που θα εργάζεται κάποιος σε ολόκληρη τη ζωή του θα είναι τα ίδια, με την διαφορά ότι στα νεανικά του χρόνια θα παραμένει για δύο περισσότερα χρόνια στην ανεργία και θα εισπράττει σύνταξη για δύο λιγότερα χρόνια μέχρι το φυσικό θάνατο του.
    Φυσικά όπως έχω αναφέρει στην αρχή, η ανάλυση για το εάν η αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης θα φέρει κέρδος στην οικονομία είναι πολύ πιο δύσκολή και περίπλοκη από ότι στα παραδείγματα και πρέπει να ληφθούν υπόψην όλοι οι παράμετροι. Γνωρίζω ότι έχουν γίνει αναλογιστικές μελέτες για το όριο αφυπηρέτησης αλλά δεν γνωρίζω εάν αυτές οι μελέτες λαμβάνουν υπόψην όλους τις παραμέτρους όπως η αύξηση της ανεργίας (βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα), το εφάπαξ και το μισθολόγιο ή εαν εστιάζονται μόνον στις επιπτώσεις στο ταμείο συντάξεων. Υποψιάζομαι ότι το κόστος συνολικά από την αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης θα είναι περίπου το ίδιο με την διαφορά ότι οι άνεργοι θα πρέπει να παραμείνουν για ακόμη δύο χρόνια στην ανεργία.
    Και για να μην παρεξηγούμαι, δεν είμαι κάθετα εναντίον της αύξησης του ορίου αφυπηρέτησης, απλά νομίζω ότι μια τυχών τέτοια αλλαγή θα πρέπει να μελετηθεί σοβαρά, λαμβάνοντας υπόψην όλες τις παραμέτρους και δεν πρέπει να επικεντρωθεί μόνο σε αριθμούς του ταμείου συντάξεως.

  7. avatar
    Anonymous on September 12, 2011 - (permalink)

    Σχετικά με τις αναλογιστικές μελέτες που έγιναν για το συνταξιοδοτικό, γνωρίζει κάποιος να μας πει γιατί η μελέτη του οίκου Muhanna είναι διαθέσιμη μόνο στα ελληνικά; Αυτό ξένισε την ομάδα του IMF που ζήτησε αλλά δεν πήρε τη μελέτη στα αγγλικά με αποτέλεσμα να αναγκαστούν να τη μεταφράσουν οι ίδιοι!!! Αυτό φυσικά δημιουργεί καχυποψία… Σε κάθε περίπτωση αυτά που θα ακούσουμε σύντομα από το IMF, θα συνάδουν με την πιο πάνω εξαιρετική ανάλυση. Το πρόβλημα είναι απλό: με δεδομένη την αύξηση του προσδόκιμου ορίου ζωής, δε μπορούν να παράγουν όλο και λιγότεροι για να καταναλώνουν όλο και περισσότεροι.

  8. avatar
    K on September 12, 2011 - (permalink)

    Kyrie kathigita,

    Tha simfoniso mazi ala kata tin gnomi mu afinete mia poli simantiki parametro ekso apo to athro sas pu kata tin gnomi m, idika gia to dimosio to akironi

    Ena apo ta megalitera provlimata tu dimosiou ine i paragogikotita. Diladi o misthos pou perni o dimosios den antapokrinete stin dulia pou kani.

    Den ine tixea pu to oniro to kathe kipreou ine na ine dimosios ipallilos. Na min mpori na xasi tin dulia tu oso axristos ke na ine ala o misthos ke i proagoges na erxonte logo tou xronou.

    An den alaksi to sistima osotou i proagoges ke i afxisis na ginonte vasi to poso kalos ine o kathenas stin dulia tu (kati pu tha dimiourgisi kinitra gia na dulevoun ke oxi na kathonte), tote an kapios afipireta sta 65 i 67 nomizo ine asxeto.

    Ne ime iper tou na afxithi sto orio giati zume pio polla xronia.

    Ala prota prepi na alaksi to sistima gia na proothis tus kaliterous ke ekinous pou exoun oreksi na doulepsoun. An den alaksi to sistima pu stin ousia tha alaksi ke i nootropia den tha peksi rolo an ekinos pou kathete stin karekla ine 65 67 25 20 45. An den theli na dulevi ke na prosferi oson xronon ke na ine to ofelos gia to krato ke ton forologoumenon tha ine 0.

    Epidi epiisimanete ke sindete tin pira me tin paragogikotita aplos ithela na prostheso pos gia to dimosio an de sindethi i paragogikotita me tis apolaves (ke proagoges) i sizitisi tu oriou nomizo ine epifaniaki.

  9. avatar
    andreas on September 12, 2011 - (permalink)

    Με την λογική των αριθμών του έντιμου Κου Καθηγητή εγώ εισηγούμαι:
    Γιατί αφυπήρέτηση ? Κάποιος να δουλεύει μέχρι που νοιώθει υγιής και μπορεί να εργάζεται . Έτσι θα προσφέρει περισσότερο στην οικονομία και ειδικά αν πεθάνει και στην υπηρεσία θα γλυτώσει και το Κράτος αρκετά από την Σύνταξη του και λύεται και το πρόβλημα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων
    Τώρα όσο αφορά τους νέους εργαζόμενους με συγχωρείτε, η λογική της Οικονομίας των αριθμών δεν ασχολείται με νέους ανθρώπους

  10. avatar
    Soto on September 13, 2011 - (permalink)

    Σιγα σιγα θα τα ακουσουμε ολα. Αναλυσεις με ψυχρους αριθμους, που βασιζονται μονο στο κοστος, εκπροσωπους των εργοδοτων και βιομηχανων που πρεπει να τους ευγνομωνουμε γιατι ΘΑ προσφερουν τα μεγιστα στην οικονομια μεσω των επενδυσεων που ΘΑ κανουν(ετσι μας ειπαν εψες) κλπ κλπ κλπ.
    Γιατι δουλευουμε δηλαδη?
    Θυμαμαι στο Τοκυο περναμε τον ιδιο πλοηγο…Ηταν πανω απο 70 χρονων.Δεν μπορουσε να ανεβει τις σκαλες και υποχρεωτικα τον ανεβαζαμε σε ενα διχτυ σαν ενα παλιοκουτι…Τον ειχα ρωτηση επανειλημενα γιατι δεν σταματουσε.Η απαντηση του ξεκαθαρη…δεν βγαινω χωρις δουλεια.Θα πεθανω της πεινας…
    Ειναι ξεκαθαρο οτι ο σκοπος ειναι να επιστρεψουμε στο χαραμα – βουττημα… Το οριο συνταξης πρεπει να μειωνεται…Υποτιθεται οτι παμε μπροστα.Οχι πισω.Ο ανθρωπος φτανει σε μια ηλικια που πρεπει να εχει το δικαιωμα να επιλεξει τι θα κανει.
    Αν τα καναμε μπαχαλο τα οικονομικα δεν φταινε οι εργαζομενοι… Να συσταριστει η κρατικη μηχανη, να φυγουν απο την μεση οι μικροπολιτικες σκοπιμοτητες ,ναι.Να διορθωθει ο αδικος θεμος της ΑΤΑ ,ναι.Αλλα οχι να καταφευγουμε σε αναχρονιστικα μετρα.
    Οσο δε για τους βιομηχανους και εργοδοτες γιατι δεν μας λενε πως γινεται σημερα στη Λεμεσο που ειναι ενα ολοκληρο εργοταξιο απο την Παρεκλησια μεχρι το Φασουρι να αυξανεται η ανεργεια μεταξυ των εργατων του κατασκευαστικου τομεα??Η οταν λενε επενδυσεις εννοουν τα πολυτελη οχηματα,βιλλες και κοτερα για τα οποια φυσικα δεν εχουν πληρωσει ουτε και ενα ευρω ΦΠΑ αφου ειναι γραμμενα στις εταιρειες τους.
    Για επιλογο ενα μικρο αποσπασμα απο γνωστο ποιημα.

    Δούλευε γιὰ νὰ στουμπώσει
    ὅλ᾿ ἡ Χώρα κι᾿ οἱ καμπόσοι.
    Μὴ ρωτᾷς τὸ πῶς καὶ τί,
    νὰ ζητᾷς τὴν ἀρετή!

    -Δὲ βαστάω! Θὰ πέσω κάπου!
    -Ντράπου! Τὶς προγόνοι ντράπου!
    -Ἀντραλίζομαι!… Πεινῶ!…
    -Σούτ! θὰ φᾶς στὸν οὐρανό!»

    Κι᾿ ἔλεα: ὅταν μίαν ἡμέρα
    παρασφίξουνε τὰ γέρα,
    θὰ ξεκουραστῶ κι᾿ ἐγώ,
    τοῦ θεοῦ τ᾿ ἀβασταγό!

    Κι᾿ ὅταν ἕνα καλὸ βράδυ
    θὰ τελειώσει μου τὸ λάδι
    κι᾿ ἀμολήσω τὴν πνοὴ
    (ἕνα ποὺφ εἶν᾿ ἡ ζωή),

    Ἡ ψυχή μου θὲ νὰ δράμῃ
    στὴ ζεστὴ ἀγκαλιὰ τ᾿ Ἀβράμη,
    τ᾿ ἄσπρα, τ᾿ ἀχερένια του
    νὰ φιλάει τὰ γένια του!

    Γέρασα κι᾿ ὡς δὲ φελοῦσα
    κι᾿ ἀχαΐρευτος κυλοῦσα,
    μὲ πετάξανε μακριὰ
    νὰ μὲ φᾶνε τὰ θεριά.

    Κωλοσούρθηκα καὶ βρίσκω
    στὴ σπηλιὰ τὸν Ἅη-Φραγκίσκο:
    «Χαῖρε φῶς ἀληθινὸν
    καὶ προστάτη τῶν κτηνῶν!

    Σῶσε τὸ γέρο κυρ Μέντη
    ἀπ᾿ τὴν ἀδικιὰ τ᾿ ἀφέντη,
    σὺ ποὺ δίδαξες ἀρνὶ
    τὸν κυρ λύκο νὰ γενῇ!

    Τὸ σκληρὸν ἀφέντη κᾶνε
    ἀπὸ λύκο ἄνθρωπο κᾶνε!…»
    Μὰ μὲ τὴν κουβέντα αὐτὴ
    πόρτα μοῦ ῾κλεισε κι᾿ αὐτί.

    Τότενες τὸ μαῦρο φίδι
    τὸ διπλό του τὸ γλωσσίδι
    πίσω ἀπὸ τὴν ἀστοιβιὰ
    βγάζει καὶ κουνάει μὲ βιά:

    «Φῶς ζητᾶνε τὰ χαϊβάνια
    κι᾿ οἱ ραγιάδες ἀπ᾿ τὰ οὐράνια,
    μὰ θεοὶ κι᾿ ὀξαποδῶ
    κεῖ δὲν εἶναι παρὰ δῶ.

    Ἂν τὸ δίκιο θές, καλέ μου,
    μὲ τὸ δίκιο τοῦ πολέμου
    θὰ τὸ βρῇς. Ὅπου ποθεῖ
    λευτεριά, παίρνει σπαθί.

    Μὴ χτυπᾷς τὸν ἀδερφό σου-
    τὸν ἀφέντη τὸν κουφό σου!
    Καὶ στὸν ἵδρο τὸ δικὸ
    γίνε σὺ τ᾿ ἀφεντικό.

    • avatar
      adkiaseros on September 13, 2011 - (permalink)

      Μάλιστα Soto, αναλύσεις με ψυχρούς αριθμούς γιατί ο μπακάλης, η τράπεζα, τα φροντιστήρια των παιδιών και το πρατήριο βενζίνης δεν καταλάβουν που αισθήματα.
      Ψυχροί αριθμοί γιατί και η πραγματικότητα είναι ψυχρή. Το γιατί δουλεύουμε που διερωτάσαι να σου το απαντήσω. Δουλεύουμε ο καθένας για τους δικούς του λόγους είτε βιοποριστικούς, είτε για το κκέφι μας, είτε από βαρεμάρα είτε είτε είτε… Τί σχέση έχει ο λόγος που δουλεύουμε;
      Δεν ξέρω αν σχημάτισες τις απόψεις σου για τα εργασιακά τεκτενόμενα διαβάζοντας Κάρολο Ντίκενς αλλά η βιομηχανική επανάσταση (που ήταν άλμα προόδου μετά το διαφωτισμό και το μεσαίωνα) έχει περάσει προ πολλού και οι εργαζόμενοι σήμερα απολαμβάνουν πολύ περισσότερα πράγματα από οποιαδήποτε άλλη εποχή, εργάζονται λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη εποχή και τα αγαθά που προσφέρουν στις οικογένειές του είναι περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη εποχή, ακόμη και από τις αμέσως προηγούμενες γενεές.

      Ο σκοπός δεν είναι το χάραμα βούττημα όπως το αποκαλείται και ο κόσμος είναι πολύ πιο πολύπλοκος για να αναλυθεί με μανιχαϊστικούς όρους, άσπρο και μαύρο. Αλλά για χάριν της απλοποίησης να σας πω το εξής. Το συνταξιοδοτικό μας σύστημα επάττισεν διότι εν σχεδιασμένο για να συντηρεί ανθρώπους που ζουν περίπου 5-7 χρόνια μετά την συνταξιοδότησή τους και βασίζεται στην υπόθεση ότι ο πληθυσμός θα αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς ώστε αυτοί που δουλεύουν σήμερα να συντηρούν αυτούς που βρίσκονται στην σύνταξη σήμερα.
      Ευτυχώς ή δυστυχώς τα πράγματα αλλάξαν. Η αναθεματισμένη και τρισκατάρατη καπιταλιστική οικονομία μας επιτρέπει να ζούμε πολύ περισσότερο από τους γονείς μας και να γερνάμε με λιγότερα προβλήματα υγείας. Κάνουμε επίσης λιγότερα παιδιά διότι τα παιδιά κοστίζουν και γιατί οι περισσότεροι από εμάς θέλουν να τα στείλουν πανεπιστήμιο και όχι αρκάτες. Άρα μπαίνουν λιγότερα λεφτά στο σύστημα (συνεισφορές) τη στιγμή που βγαίνουν περισσότεροι συνταξιούχοι (λόγω του ότι ζουν περισσότερο).
      Άρα μπορούμε να κάνουμε πολύ λίγα πράγματα:
      α) Να κάμουμεν περισσότερα μωρά. Με εξαίρεσην την Ρουμανία του Τσιαουσέσκου και την Κίνα του Μάο, δεν γνωρίζω άλλο σύγχρονο κράτος που να εφάρμοσε με επιτυχία πλυθυσμιακή πολιτική.
      β) Όσοι εργάζονται σήμερα πρέπει να συνεισφέρουν παραπάνω (περισσότερες συνεισφορές στα ταμεία)
      γ) Όσοι εργάζονται σήμερα να εργάστουν για περισσότερα χρόνια (περισσότερες συνεισφορές και λιγότερες εκροές)
      δ) Πλήρης αλλαγή του συνταξιοδοτικού συστήματος.

      Υπάρχει φυσικά και η επιλογή του να συνεχίσουμε να δανειζούμαστε σήμερα χρεώνοντας ακόμη κι άλλο τα παιδιά και εγγόνια μας. Επομένως το πιο ανώδυνο, υπεύθυνο και κοινωνικά δίκαιο υπό τις περιστάσεις μέτρο είναι η αύξηση των εισφορών και/ή παράταση του εργάσιμου βίου.

      Για τόσο σοβαρά θέματα, οφείλουμε να είμαστε ψυχροί, τόσο στη λογική όσο και στην αριθμητική μας αλλιώς ζήτω που καήκαμε. Καλά τα ποιηματάκια, αλλά αυτά δεν θα πληρώσουν την σύνταξή μου.

      Συμφωνώ μαζί σας στο ότι πρέπει να συσταριστεί η κρατική μηχανή και να καταστεί δικαιότερη και αποτελεσματικότερη η ΑΤΑ.

    • avatar
      αθηνα on September 13, 2011 - (permalink)

      Αυτά όλα μου θυμίζουν συνθήματα του 19ου αιώνα,η έστω των αρχών του 20ου.Οτι το μόνο δίκιο,έλεγαν οι ινστρούχτορες του κομμουνισμού,είναι το δίκιο του εργάτη.Μα πού ζεις Soto μου,όταν ζητάς να μειωθεί η ηλικία συνταξιοδότησης, άκουσον-άκουσον! Αυτά που λες γιά την ανεργία που αυξάνεται παρά τα απέραντα εργοτάξια,είναι σοφιστείες.Ράβδος εν γωνία,άρα βρέχει.Απλώς,άμα δεν υπήρχαν αυτά τα απέραντα εργοτάξια όπως τα αποκαλείς,η ανεργία θα ήταν διπλάσια.Υπάρχουν, ακόμα πιό απλο’ι′κές λύσεις.Να προσληφθούν όλοι οι άνεργοι στο δημόσιο,να βγαίνουμε στη σύνταξη στα 50,και το λογαριασμό ας τον πληρώσουν οι έχοντες και κατέχοντες-που λέει κι′ο Κυρίτσης.Κατά τα άλλα,οι στίχοι σου είχαν πλάκα!

      • avatar
        Soto on September 13, 2011 - (permalink)

        Ειναι κακο να ζητας μειωση της ηλικιας συνταξιοδοτησης??Το ζητημα ειναι πως να το πετυχω.
        Μαρινα Λεμεσου- Ποσοι Κυπραιοι εργοδοτουνται?

  11. avatar
    Nektarios on September 13, 2011 - (permalink)

    Καλά γιατί πρέπει να έχουμε κάποιο όριο συγκεκριμένο; Αν ο μέσος όρος ζωής είναι τα 78-80 χρόνια τότε κάποιος που δουλεύει από τα 18 του μέχρι τα 68 θα έχει ουσιαστικά δουλέψει 50 χρόνια και αναμένεται να ζήσει ακόμα 10-12 (δηλαδή χονδρικά 50/10= 5 φορές περισσότερο). Ενώ αυτός που άρχισε να δουλεύει στα 28 του και θα αφυπηρετήσει στα 68 θα έχει δουλέψει περίπου 4 φορές περισσότερο. Θα μπορούσαμε να βάλουμε ένα όριο σε χρόνια πλήρους εργασίας ανάλογα και με την εργασία του κάθε ατόμου (πχ 42 σε σκληρές συνθήκες εργασίας, 45 σε πιο μέτριες συνθήκες κ.ο.κ), μετρημένα με τις εισφορές του εργοδοτούμενου στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις με κάποιο κατώτατο όριο αφυπηρέτησης, για παράδειγμα τα 63-65 χρόνια.

  12. avatar
    phylarchus on September 13, 2011 - (permalink)

    Με το τελευταίο κείμενο του Αθκιασερού συμφωνώ.
    Μόνο να προσθέσω ότι όλα αυτά που νομίζουμε ότι είναι δικά μας θέματα, έχουν απασχολήσει και απασχολούν εκατοντάδες άλλους τόπους. Οι δε λύσεις που προτείνονται από τους αναλογιστές και τον καθηγητή και αμφισβητούνται από πολλούς είναι βασικά οι ίδιες που εφαρμόζονται παντού. Γι′ αυτό ας αφήσουμε τις αχρείαστες φιλολογίες και ας προχωρήσουμε προτού μας προλάβει η μπόρα.

  13. avatar
    Soto on September 13, 2011 - (permalink)

    Αγαπητε αδκιασερε.
    Θα προσπαθησω να απαντησω ενα προς ενα ολα τα σημεια που θιγεις.
    Οι αναλυσεις των ψυχρων αριθμων και οι μελετες των οικονομολογων , που ακομα και σημερα δεν μπορουν να συμφωνησουν σε απλα πραγματα, αλλα διιστανται και το βλεπεις ακομα και σε αυτο το μπλοκ,ειδαμε που μας οδηγησαν. Αυτο που χρειαζεται δεν ειναι η κατ’επιλογην ληψη μετρων σε επιμερους μικροθεματα της οικονομιας (και εννοω την παγκοσμια οικονομια, οχι μονο την Κυπριακη) αλλα η χαραξη καινουργιας πλευσης των οικονομιων και η πληρης απεξαρτηση τους απο τις “αγορες”.
    Διαιρωτασαι, βασικα, τι εννοω με το γιατι δουλευουμε. Πολυ απλα, η απαντηση σού ειναι γνωστη αλλα επιμελως την αποφευγεις. Δουλευουμε για να βελτιωσουμε την ποιοτητα της ζωης μας και για να μπορεσουμε να εχουμε ησυχα υστερινα. Κανεις δουλευει για το φιτσιο.
    Το αν οι εργαζομενοι σημερα απολαμβανουν περισσοτερα αγαθα ακομα και σε συγκριση με την αμεσως προηγουμενη γενεια, ε δεν νομιζω να ειναι αποτελεσμα της μεγαλοψυχιας των εργοδοτων αλλα ουτε και του τρισκαταρατου, οπως ειρωνικα αποκαλεις, καπιταλιστικου συστηματος.
    Ειναι αποτελεσμα αγωνων και του ενος και μοναδικου λαθους των συχρονων καπιταλιστικων κρατων, που επετρεψαν την μορφωση των μαζων.
    Βεβαιως και ο σκοπος ειναι το χαραμα – βουττημα. Πως αλοιως εξηγουνται οι νεοι οροι εργοδοτησης σε ολη την Ευρωπη. Με προφαση την κριση ,βασιλευει το παρτ ταιμ, χωρις ασφαλισεις, προσκερη εργοδοτηση-απολυση χωρις υποχρεωσεις των εργοδοτων κλπ.Η ελλαδα αποτελει το πειραματοζωο για την εφαρμογη νεων εργασιακων σχεσεων.
    Οσο αφορα τις τεσσερεις προτασεις σου για το συνταξιοδοτικο , εχω αναφερει το συσταρισμα της κρατικης μηχανης.Εξακολουθω να πιστευω οτι με καποια μετρα, (συστημα διασφαλισης ποιοτητας,αποβολη ολων των μικροκομματικων σκοπιμοτητων και γιατι οχι μια μικρη αυξηση των εισφορων) και οι Κ.Α. ειναι βιωσιμες και τα ορια συνταξιοδοτησης θα μπορουν να μειωθουν. Αναλογιστες και οικονομολογους δοξασοι ο Θεος εχουμεν.
    Οταν ομως οι εργοδοτες που ασχολουνται σημερα στην Λεμεσο απο ακρη σε ακρη, εργοδοτουν ” κοινωτικους” με μεροκαματα πεινας και πληρωνουν ψιχουλακια στις Κ.Α. καλυπτομενοι πισω απο τις Ευρωπαικες νομοθεσιες, και τα κομματα κανουν συσκεψεις επι συσκεψεων μελετωντας πως δεν θα θιξουν τα συμφεροντα τους μεσα απο τα οποιαδηποτε μετρα παρθουν , να μην απαιτουν απο εμας ολους να τους πιστωνουμε και με πατριωτισμο γιατι δεν τον εχουν.

    Μακαρι να μπορουσαμε να ακουγαμε τι μας λενε τα ποιηματακια….

    • avatar
      αθηνα on September 13, 2011 - (permalink)

      Soto,αυτά που ζητάς,δεν μπορούν να ισχύσουν σε μιά καπιταλιστική χώρα της Ε.Ε.,όσο κομμουνιστής και να είναι ο πρόεδρος,δεν το καταλαβαίνεις; Ο σοσιαλισμός σαν ιδανικό είναι σπουδαίος, πλην όμως ΟΥΤΟΠΙΑ,γιατί παρεισφρύει η ανθρώπινη φύση. Οι χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού είχαν μηδενική ανεργία,αλλά τώρα έχουν καταντήσει είδος προς εξαφάνιση,γιατί πάντα θα υπάρχει η διαφθορά μέσα στο σύστημα.

    • avatar
      adkiaseros on September 13, 2011 - (permalink)

      Soto, οι οικονομολόγοι δεν διαφωνούν στα δεδομένα (αύξηση προσδόκιμου ζωής, μείωση γεννήσεων) αλλά στις προτεινόμενες λύσεις. Από τι στιγμή που θέλουμε (κακώς αν με ρωτάς) να έχουμε ένα Pay as you go συνταξιοδοτικό σύστημα οι επιλογές μας είναι περιορισμένε. Ή δουλεύουμε περισσότερο, ή πληρώνουμε περισσότερο (ή και τα δύο) ή δανειζόμαστε και χρεώνουμε τα παιδιά μας. Η πιπίλα της αύξησης της παραγωγικότητας έχει πολλούς περιορισμούς και είναι ουτοπία να νομίζουμε ότι μόνο με την αύξηση της παραγωγικότητας θα λυθούν τα προβλήματα.

      Το ότι έγιναν κοινωνικοί αγώνες για να βελτιωθεί το βιωτικό επίπεδο του εργαζομένου κανείς δεν το αμβισβητεί. Δεν έχει να κάνει καθόλου με την καλοσύνη του εργοδότη ή όχι. Κανένας δεν πρόκειται να δώσει κάτι από μόνος του χωρίς να το παλαίψει (πχ κυβερνητικοί υπάλληλοι του σήμερα και βιομηχάνοι του 1800). Το επιχείρημα είναι πως ακόμη και την περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης οι εργαζόμενοι ήταν σε καλύτερη μοίρα από τους προηγούμενους. Άλλωτε η ιστορία προχωρά ομαλά και άλλοτε με άλματα. Σήμερα υπάρχουν εργοδότες που πληρώνουν ΑΤΑ (χωρίς να είναι υποχρεωτική από το νόμο όπως θα γνωρίζεις) που έχουν ταμεία προνοίας (μη υποχρεωτικά) και που πληρώνουν 13ο μισθό (μη υποχρεωτικό), όπως επίσης υπάρχουν και ασυνείδητοι. Δυστυχώς εσύ τους βάζεις όλους στην ίδια μεριά για τους δικούς σου λόγους.

      Όσο αφορά τους νέους όρους εργοδότησης στην ευρώπη δεν καταλάβω τί θέλεις να πείς. Πέραν του 50% των ολλανδών εργάζονται σε συνθήκες ππάρτ τάϊμ με ευέλικτα ωράρια χωρίς να παραπονιούνται. Παρόμοια ποσοστά είναι επίσης ψηλά σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες της ευρώπης και μάλιστα χωρίς κατώτατους μισθούς (γερμανία) κλπ. Εάν η αγορά εργασίας και οι εργαζομένοι ζητούν ππάρτ τάϊμ τότε ππάρτ τάϊμ. Το πρόβλημα που το βρίσκεις;
      Η μονιμότητα στην εργασία όπως την γνωρίζουμε (μπαίνω σε μια δουλειά στα 20 και φεύγω στα 65) θα είναι σύντομα αναχρονισμός και θα καταλήξει στον κάδο της ιστορίας μαζί με κάποια ιδεολογήματα για προλεταριάτα και λοιπούς οραματισμούς που μόνο μιζέρια προσέφεραν. Πλέον η κινητικότητα στην εργασία θα είναι ο κανόνας και πιστεύω για λόγους που δεν θα αναλύσω εδώ για το καλύτερο. Όσοι το καταλάβουν, τόσο το καλύτερο για τους ίδιους, όσοι όχι, κακό δικό τους.

      Όσο αφορά τα κατασκευαστικά έργα κλπ, εγώ χτίζω. θέλω φτηνό σπίτι και αυτό με ενδιαφέρει, όχι ποιος θα το κτίσει.

  14. avatar
    Αξιοκράτης on September 13, 2011 - (permalink)

    Λογιστικά μπορεί να έχουν νόημα όσα γράφετε αλλά στην πράξη υπάρχουν και τα εξής δεδομένα που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
    Σε σχέση με έναν 25άρη:
    1. Η συντριπτική πλειψηφία των 55+ υπαλλήλων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα έχουν σαφώς κατώτερο επίπεδο μόρφωσης. Δε φταίνε, έτσι ήταν οι συνθήκες τέσσερις-πέντε δεκαετίες πριν, δε σπουδάζαν όλοι! Σε σχέση μάλιστα με όσους νέους σπούδασαν στο εξωτερικό, υστερούν και στο θέμα των παραστάσεων. Δεν έχουν δει κάτι διαφορετικό σε σχέση με το επάγγελμά τους έτσι ώστε να φέρουν στην Κύπρο καινοτόμες ιδέες.
    2. Είναι μακράν πίσω στις τεχνολογικές εξελίξεις των επαγγελμάτων τους π.χ. στη χρήση υπολογιστών. Ο 25άρης έχει γεννηθεί με το pc και τα gadgets στο χέρι. Ο 55άρης είτε τα αποφεύγει, είτε απλώς το “παλεύει″ με τα νέα μέσα. Επειδή μάλιστα δεν μπορεί να ελέγξει κάτι που δε γνωρίζει καλά, κάποιες φορές φρενάρει και τους υφισταμένους του στους δικούς του ρυθμούς, απορρίπτοντας ιδέες.

    Σίγουρα υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις αλλά δεν είναι αρκετές για να θέλουμε παράταση στην εργασία όλων αυτών. Όχι λοιπόν αύξηση του ορίου ακόμα. Ας αφυπηρετήσει πρώτα η γενιά όσων ανέφερα και μετά οκ. Είναι θέμα τόσο παραγωγικότητας, όσο και εκσυγχρονισμού του εργασιακού περιβάλλοντος.

  15. avatar
    Taylor on September 13, 2011 - (permalink)

    I agree in general that the retirement age needs to be 65 AT LEAST. With life expectancy increasing it is utopic to believe that the reduced working population can support the massive amount of retirees who might live to become 85-90 i.e another 20 years plus after retirement.

    Now the problem of youth unemployment is also important, however the logic that by reducing the retirement age we will reduce youth unemployment is a flawed concept.

    There should be better labour market matching and better guidance from high school to students with regards to what they should study, based on what our economy needs. A few years ago everyone wanted to be a primary or secondary school teacher due to the relatively good pay and long summer holidays now the Cyprus market is so saturated with teachers the lists are growing longer and some people finishing now might get posted in 20 years when they will of course have forgotten what they studied unless they worked in private schools or were doing private lessons…
    It is a fact that we are a service based economy and most people will be needed as accountants and lawyers as well as bank employees more in the first two professions that are wholly private. It is also a fact that first salaries of these professions especially lawyers are not great and the hours are quite harsh but unfortunately our generation is not us lucky as our parents generation the 50 year plus people that were spoilt for choice and could with a bachelor’s degree chose were to work…

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS