Skip to content

Το μέλλον του ευρώ, ο φόβος του άγνωστου και τα κυπριακά ομόλογα

Posted by (Regular StockWatch Contributor) on November 30th, 2011 - 50 Comments
avatar

 Η δυναμική αντίδραση της κ. Μέρκελ και του κ. Σαρκοζί προς τον κ. Παπανδρέου, μετά τη γνωστή ανακοίνωση του τελευταίου ότι θα κατέφευγε στον ελληνικό λαό, μπορεί μεν να πέτυχε την απόσυρση της πρότασης δημοψηφίσματος αλλά έθεσε δε τις βάσεις για αξιόπιστα σενάρια διάρρηξης της ευρωζώνης

 Το θέμα αποχώρησης από τη νομισματική ένωση ήταν μέχρι τις 4 Νοεμβρίου 2011 ένα θέμα ταμπού για την πολιτική ηγεσία της ευρωζώνης.  Μέχρι τότε η επίσημη άποψη ήταν ότι η συμμετοχή μιας χώρας στο ευρώ είναι ανέκκλητη και τελεσίδικη.  

 Η επίσημη παραδοχή ότι το ενδεχόμενο αποχώρησης μιας χώρας δεν μπορεί πλέον να αποκλεισθεί έχει ανοίξει τον Ασκό του Αιόλου στην ευρωζώνη.

 Ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν εμπίπτει εύκολα σε συνήθη ανάλυση αβεβαιότητας γιατί η πιθανότητα να αποχωρήσει η Ελλάδα, η άλλη χώρα από την ευρωζώνη είναι άγνωστη, όπως άγνωστες είναι και οι ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις από τέτοιου είδους εξελίξεις.  Δεν υπάρχουν ούτε μοντέλα αλλά ούτε και σχετικές εμπειρίες από την ιστορία από διάρρηξη νομισματικής ένωσης για να πληροφορήσουν αυτούς που θα επιχειρήσουν να τιμολογήσουν αυτό το ενδεχόμενο και τις επιπτώσεις του.

 Τα τελευταία συμβάντα στην αγορά ομολόγων – δηλαδή το γεγονός ότι τα ομόλογα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αλλά και αυτά της ίδιας της Γερμανίας δυσκολεύονται να προσελκύσουν αγοραστές – συνάδουν με το φαινόμενο «αποστροφή ασάφειας» (ambiguity aversion) εκ μέρους των επενδυτών.

 Η έννοια αυτή ανήκει στα νέα οικονομικά της συμπεριφοράς (Behavioural Economics) και περιγράφει την αρνητική προδιάθεση των ατόμων προς το άγνωστο και την προτίμηση ανάληψης κινδύνων των οποίων οι πιθανότητες είναι σαφείς.  Υποδεικνύεται συνήθως με το παράδοξο του Ellsberg το οποίο στην πιο απλή του μορφή έχει ως εξής.

 Το δοχείο Α περιλαμβάνει 100 μπάλες, εκ των οποίων οι 50 είναι κόκκινες και οι υπόλοιπες 50 μαύρες.  Το δοχείο Β περιλαμβάνει επίσης 100 μπάλες αλλά είναι άγνωστο πόσες από αυτές είναι μαύρες και πόσες κόκκινες. 

Ας υποθέσουμε τώρα ότι υπάρχει ένα τυχερό παιχνίδι που όταν μαντέψουμε σωστά το χρώμα μπάλας η οποία σύρεται τυχαία από το δοχείο Α ή Β κερδίζουμε το ποσόν των εκατό δολαρίων (αποφεύγω το ευρώ γιατί το μέλλον του είναι πλέον ασαφές!).  

 Όταν υπάρχει επιλογή μεταξύ των δύο δοχείων η συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων επιλέγει το δοχείο Α.  Όταν όμως ερωτηθούν να στοιχηματίσουν ξεχωριστά για κάθε δοχείο, δείχνουν ότι οι υποκειμενικές πιθανότητες που ορίζουν για το ενδεχόμενο μαύρης και κόκκινης μπάλας είναι 0.5 και 0.5, αντίστοιχα.

 Το συμπέρασμα που βγαίνει από το παράδοξο του Ellsberg, μια μορφή του οποίου είχε εισαχθεί και από τον Κεϋνς το 1921, είναι ότι τα άτομα προτιμούν να αποφεύγουν την ασάφεια [του δοχείου Β].

 Η ασάφεια είναι η άλλη όψη της μεγάλης αβεβαιότητας.  Η αβεβαιότητα (Knightian uncertainty), σε αντίθεση με τον επενδυτικό κίνδυνο (risk), δεν μπορεί να εκτιμηθεί εύκολα η αξιόπιστα με πιθανότητες.  Στην περίπτωση της ευρωζώνης σήμερα υπάρχει ασάφεια όσον αφορά την πιθανότητα διάρρηξης της.  Υπάρχει ασάφεια για τις επιπτώσεις ενδεχόμενης αποχώρησης της Ελλάδας και διαφορετική ασάφεια από τις επιπτώσεις αποχώρησης της Γερμανίας η άλλων χωρών.  Υπάρχει ασάφεια όσον αφορά τις χώρες που θα μείνουν στην ευρωζώνη, όπως υπάρχει και ασάφεια αν το ευρώ θα συνεχίσει να υπάρχει.

 Μεταξύ άλλων, αυτό σημαίνει ότι είναι τουλάχιστον αφελές να αναμένουμε την κλασική θεωρία των Αποδοτικών Αγορών (Efficient market Hypothesis), η οποία εκτιμά τις αξίες τίτλων με βάση γνωστών πιθανοτήτων για τα διάφορα ενδεχόμενα που υπάρχουν, να μας καθοδηγήσει στις οικονομικές μας αναλύσεις σήμερα, όταν η ευρωζώνη αντιμετωπίζει τόση τεράστια αβεβαιότητα για το μέλλον της.  Αυτό το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο για μικρές και λιγότερο γνωστές οικονομίες [στις διεθνείς αγορές], όπως η Κύπρος.  Συμπεραίνω ότι είναι πολύ ριψοκίνδυνο στις σημερινές συνθήκες να αντλήσει κάποιος ασφαλή συμπεράσματα για την αξιοπιστία του κυπριακού κράτους από τις αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων. 

 Το ίδιο αφελές είναι κάποιος να πιστεύει ότι οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων θα πέσουν μόνον αν τα μέτρα λιτότητας εκληφθούν ως αξιόπιστα από τις αγορές.

 Οι επενδυτές πολύ πιθανό να συνεχίσουν να αποφεύγουν τα ομόλογα της ευρωζώνης μέχρι να υπάρξει περισσότερη σαφήνεια για το μέλλον της.  Αρκεί κάποιος να ρίξει μια ματιά σε κύρια άρθρα της Financial Times και του Economist των τελευταίων ημερών για να αντιληφθεί το μέγεθος της αβεβαιότητας που επικρατεί σήμερα.  Σε τέτοιες συνθήκες η αξία της αναμονής (option value of waiting) για τους επενδυτές είναι πολύ μεγάλη.

 Πανίκος Δημητριάδης

Καθηγητής Οικονομικών Πανεπιστήμιο του Leicester

Μέλος της Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών του Ηνωμένου Βασιλείου

Categories → Οικονομία

50 Comments
  1. avatar
    The Invisible Hand on November 30, 2011 - (permalink)

    Είναι πολύ σωστή η άποψις του Δρ Δημητριάδη ότι είναι αφελές κάποιος να πιστεύει ότι οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων θα πέσουν μόνον αν τα μέτρα λιτότητας εκληφθούν ως αξιόπιστα από τις αγορές.

    Συντρέχουν και οι άλλοι παράγοντες που αναφέρονται στο άρθρο, όπως η αστάθεια / ασάφεια του ευρωχώρου.

    Αλλά είναι βέβαιο ότι οι αποδόσεις των Κυπριακών ομολόγων δεν θα πέσουν (και σίγουρα θα αυξηθουν σημαντικά) αν τα μέτρα λιτότητας δεν εκληφθούν αξιόπιστα από τες αγορές.

    Είναι απλή διαπίστωσις της οικονομικής συμπεριφοράς όλων μας ότι γρήγορα και εύκολα χάνει ένας χρεώστης την εντύπωση φερεγγυότητας, αλλά χρειάζεται χρόνος και σοβαρή προσπάθεια για να την ξανακτίσει.

    Δυστυχώς τα μέτρα λιτότητας δεν επιβάλλονται για μείωση των επιτοκίων δανεισμού μας, παρ’ όλο που (αφελώς?) το ελπίζουμε. Επιβάλλονται επειδή δεν υπάρχουν άλλα χρήματα. Μακάρι να μας στείλει λίγα κάποιος μπάρμπας από την Κορώνη ή από τη Μόσχα για να συνεχίσουμε το φαγοπότι.

  2. avatar
    Παρατηρητής on November 30, 2011 - (permalink)

    Θα έλεγα πως η σημερινή ανάλυση του κ. Δημητριαδη είναι σε γενικές γραμμές μια αντικειμενική παρουσίαση των πραγματικοτήτων όσον αφορά την αβεβαιότητα που επικρατεί στην ευρωζώνη.

    Διαφωνώ όμως σε δύο σημαντικά σημεία, πρώτον στο ότι “είναι πολύ ριψοκίνδυνο στις σημερινές συνθήκες να αντλήσει κάποιος ασφαλή συμπεράσματα για την αξιοπιστία του κυπριακού κράτους από τις αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων” και δεύτερο στο ότι είναι ” αφελές κάποιος να πιστεύει ότι οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων θα πέσουν μόνον αν τα μέτρα λιτότητας εκληφθούν ως αξιόπιστα από τις αγορές.”

    Όσον αφορά το πρώτο σημείο, η θέση του κ.Δημητριαδή θα ήταν ορθή αν τα spreads των κυπριακών ομολόγων ήταν ψηλά αλλά κινούνταν περίπου κοντά στο μέσο όρο της ευρωζώνης. Ομως τα spreads των κυπριακών ομολόγων έχουν εκτοξευτεί πολύ πιο πάνω από το μέσο όρο και από τα spreads όλων σχεδόν των άλλων χωρών της ευρωζώνης. Και αυτό πιστεύω είναι μια ισχυρή ένδειξη ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ σχετικά απώλειας της αξιοπιστείας του κυπριακού κράτους σε σχέση με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης(με εξαίρεση ίσως μόνο την Ελλάδα).

    Όσον αφορά το δεύτερο σημείο της διαφωνίας μου για τα μέτρα λιτότητας, επειδή εκφράζεται από πολλούς τελευταία η απλουστευμένη θέση πως περίπου “τα μέτρα λιτότητα δεν βοηθούν, χρειαζόμαστε ανάπτυξη”, θέλω να υπενθυμίσω μια άλλη παρόμοια ιστορική συγκυρία κατά την οποία η θέση αυτή αποδείκτηκε τραγικά παραπλανητική (όχι με την έννοια ότι δεν χρειαζόμαστε ανάπτυξη, ασφαλώς και χρειαζόμαστε, αλλά χωρίς μέτρα λιτότητας και δημοσιονομική πειθαρχία δεν μπορούμε να περάσουμε στην ανάπτυξη): το 1981 στην Βρετανία επικρατούσε παρόμοια κατάσταση με ένα δημοσιονομικό έλλειμα και χρέος που είχε εκτροχιαστεί και είχε κληρονομηθεί στην κυβέρνηση Θάτσερ από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Αποφάσισε λοιπόν η Θάτσερ να επιβάλει σκληρά μέτρα λιτότητας για δημοσιονομική εξυγίανση, προκαλώντας την αντίδραση της ακαδημαικής ελίτ της χώρας.Συγκεκριμένα, 64 γνωστοί ακαδημαικοί της χώρας έστειλαν τότε ανοικτή επιστολή στους Times με την οποία προειδοποιούσαν πως τα μέτρα λιτότητας και η αύξηση των φόρων κατά σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ σε περίοδο ύφεσης δεν θα έσωζαν την κατάσταση αλλά θα βύθιζαν τη χώρα σε περαιτέρω ύφεση. Μέσα σε λίγους μήνες οι ακαδημαικοί αυτοί διαψεύτηκαν και η Θάτσερ δικαιώθηκε πανηγυρικά. Μόνο μέσα σε λίγους μήνες η βρετανική οικονομία βγήκε από την ύφεση και ξεκίνησε μια σημαντική ανάπτυξη που κράτησε για χρόνια με ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ πολύ πιο πάνω από το μέσο όρο και ταυτόχρονα σημαντική μείωση στην ανεργία.

    Το περιστατικό εκείνο μας λέει πολλά. Χωρίς μέτρα λιτότητας και χωρίς δημοσιονομική εξυγίανση δεν πρόκειται και δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη. Για να υπάρξει υγιής και σταθερή ανάπτυξη χρειάζεται πρώτα νοικοκυρεμένο κράτος και επίσης σταθερός ρυθμός αύξησης της ποσότητας χρήματος (broader money supply). Αυτά είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία μπορούν μετέπειτα να κτιστούν οι πολιτικές που θα προωθήσουν περαιτέρω την μακροπρόθεσμα βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

    • avatar
      P. Demetriades on November 30, 2011 - (permalink)

      The main difficulty with your Thatcher example is that Britain, at the time, had its own currency and its own monetary policy while eurozone countries do not. Moreover, external demand wasn’t as depressed as it is now and this is partly because everyone is doing the same thing i.e. cutting. There’s more wrong in what you say, but I am off to teach now!

      • avatar
        Παρατηρητής on November 30, 2011 - (permalink)

        Thanks for your answer.
        Yes indeed, Britain had its own currency while eurozone countries dont. However, this increases further the need for fiscal consolidation of each and every eurozone country as there is no other way to retain/regain long term credibility and stay in the eurozone and for the eurozone itself to survive (and I really do hope its not too late to survive).

  3. avatar
    Taylor on November 30, 2011 - (permalink)

    Great analysis thanks Behavioural Finance/ Economics is becoming all the more mainstream and those that ignore these new fields do so at their peril!

  4. avatar
    ys on November 30, 2011 - (permalink)

    Για τους Φιλους του Θατσερισμου:

    The unflinching application of monetarism brings hardship to many in Britain, as unemployment soars to levels unknown in recent decades. Beggars reappear on British streets. As a result Mrs Thatcher suffers early unpopularity. She is saved by her resolute handling of the Falklands War.

    Read more: http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?ParagraphID=oht#ixzz1fBI4lCLF

  5. avatar
    P. Demetriades on November 30, 2011 - (permalink)

    This is what Stephen Nickell, currently Warden of Nuffield College Oxford and former BoE MPC member, writes about the famous letter to Mrs Thatcher that was signed not by 64 but by 364 economists about the policies of Mrs Thatcher:

    “The main complaint of the 364 economists in their 1981 letter was that macroeconomic policy was unnecessarily tight and that it would deepen the depression. By ensuring that subsequent output growth was below trend for a number of years, it did indeed deepen the depression just as predicted. Furthermore, it
    was unnecessarily tight in the sense that a somewhat looser policy would still have raised unemployment far enough above its equilibrium level to bring inflation down over a reasonable period. So in their key comments on the facts of the case, the 364 economists
    turned out to be completely correct.”

    This is from a report by the Institute of Economic Affairs (a right wing think tank) that contains a spectrum of views, including Nickell’s (which I think is the most balanced). See:

    http://www.iea.org.uk/sites/default/files/publications/files/upldbook310pdf.pdf

    I should add that Professor Frank Hahn who organised the letter at Cambridge was my PhD supervisor. Following that letter all government funded research scholarships to Cambridge were cut. The PhD students paid the price.

    • avatar
      P. Demetriades on November 30, 2011 - (permalink)

      I should also have added that Stephen Nickell is a member of the Office of Budget Responsibility, an office created by the current British government ‘to provide independent and authoritative advice on the UK’s public finances’.

      http://budgetresponsibility.independent.gov.uk/about-the-obr/who-we-are/stephen-nickell/

      This shows the extent to which Mrs Thatcher’s critics were discredited (Professor Nickell was among the 364 economists who wrote the famous letter to Mrs Thatcher).

    • avatar
      Επιλήσμων on November 30, 2011 - (permalink)

      I was told that soon after Mrs Thatcher became PM, a member of her cabinet visited the Universitry of Essex (as there was a students’ riot), and flour bombs were thrown at him by certain students. Mrs Thatcher threatened to close the University and turn it into an Old People’s Home.
      I am glad she changed her mind. And the professor should be grateful!

      • avatar
        Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

        Αγαπητέ Επιλήσμων,
        δεν γνωρίζω οτιδήποτε για το περιστατικό που αναφέρεις ούτε έχω οτιδήποτε εναντίον του University of Essex. Θα έλεγα όμως ότι ως θέμα αρχής δεν υπάρχει καμία διαφορά between an Old People’s Home and an Old people’s Mentality institution. Ας μην με παρεξηγήσουν οι ηλικιωμένοι, δεν είναι η ηλικία που μετρά αλλά η γερασμένη νοοτροπία.

    • avatar
      Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

      Mr Demetriades,
      the statistics reveal a VERY different story of what you are telling us. And the numbers DO NOT lie.

      In 1981, the 364 economists wrote to The Times urging Mrs Thatcher to change course and limit the damage caused by the recession.
      But she was unmoved and “not for turning”. In early1982, the recession bottomed out, with inflation declining to 8.6 percent, down from an earlier high of 21 percent. Her tough stance succeeded in reducing inflation from 27 per cent to four per cent in four years, putting Britain on the road to recovery. Growth reached over 5%, house prices boomed and unemployment fell. Corporate profits and investing increased, consumer prices were stable. Unemployment was down and real wages were recovering. And of course in the general election of 1987 Thatcher was re-elected.

      Many in Britain would remember her as having saved their country. A British Labour Party politician, Peter Mandelson, would compliment her with the statement in 2002 that “We are all Thatcherites now.”

      Im not saying that Thatcher didnt make mistakes as well. But she did inherited Britain in ruins,” the sick man of europe”, with 3 day weeks, brown outs,heating on in the house at certain times,stikes and controlled by trade unions. She worked hard to break their stranglehold over the country and bring the country into the twentieth century so Britain could begin to compete with the rest of the world. When she left power, the UK was stronger and definetely richer.

      • avatar
        Anonymous on December 1, 2011 - (permalink)

        You have conveniently omitted to mention that in 1982 unemployment was over 3 million for the first time since the 1930s, and that it peaked at 3.3 million in 1984. You have also forgotten to mention that manufacturing output dropped 30%, standards in health, education and transport plummeted, due to lack of public funding.

        Of course statistics fail to capture the human suffering and social tensions created by her policies, which among other things led to the riots of 1981:

        http://en.wikipedia.org/wiki/1981_England_riots

        Jim Callaghan said of Mrs T “the further one is from the UK, the more she is admired”. In Britain, she remained deeply unpopular even within her own party, which ousted her in 1990. So much so that Mr Cameron has appointed one of her critics to advice his government on public finances.

        Here is what some ordinary British people say about Mrs T:

        “My memories of the Thatcher years are of destruction.
        The destruction of British industry, of public services, of public housing, of the concept of society. Destruction of compassion and concern. Destruction of decency in public life.

        I would never compare Margaret Thatcher to Churchill but rather to Hitler. He set out to destroy Britain but failed. Margaret Thatcher set out out to destroy British society and almost succeeded.

        I cannot understand the respect and adulation lavished on this spiteful and vindictive woman. “

        “With one decision, that of taking away school milk Mrs T, took away my only source of Calcium, as a result I have suffered and am suffering to this day in pain.

        She may have saved money but ruined my life. I suffer from lack of calcium in my bones. Every day is painful and every day I think if only I had milk at school. We were too poor then to afford it at home.

        My message to her is don’t be too proud of your achievements. You may have been considered a good leader but you stepped on many peoples’ lives to get there.”

        • avatar
          Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

          The unemployment in 1982 was indeed high but soon after the Thatcher medicine, as I have described, worked really well becouse she refused “to turn”.

          Can you please inform us how much was the unemployment in 1979 when T came to power and how much it was in 1990 when she left? Also how much was the unemployment in the other european countries and how much real income grew over the 11 years of Thatcher period?(not to mention the significant gains in economic efficiency etc)

          If she was so unpopular as you say, how was she able to win a third term in office (the vote of the british people, the british society)becoming the only prime minister in the 20th century to serve 3 consecutive terms???

          Come on dear Anonymous, you cant distort the facts and you cant destort history. Thatcher WAS NEVER defeated at the polls!!!

          P.S: Its true many communists and socialists hated and still hate her. Not so much I believe for her anti-socialist, anti-communist agenda. But simply becouse Thatcherism is, as opposed to socialism, common sense. Resolute common sense!!!

          • avatar
            Anonymous on December 1, 2011 - (permalink)

            Here’s why she won the 1983 election: The Falklands war.

            “The political effects of the war were strong in both countries. A wave of patriotic sentiment swept through both: the Argentine loss prompted even larger protests against the ruling military government, which hastened its downfall; in the United Kingdom, the government of the then Prime Minister Margaret Thatcher was bolstered. It helped Thatcher’s government to victory in the1983 general election, which prior to the war was seen as by no means certain.”

            Source: Wikipidea

          • avatar
            Anonymous on December 1, 2011 - (permalink)

            Some readers may be interested to see some more communist propaganda about how hated Mrs Thatcher was and still is.

            This time it’s from an article in the Guardian (the previous set of comments were lifted from another bastion of communism, the BBC) entitled:

            “No one should want to go back to the 80s – not even the Tories: That decade inflicted deep scars on Britain that have never healed and did lasting damage to the Conservatives”

            http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/nov/27/andrew-rawnsley-osborne-autumn-statement

        • avatar
          Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

          This is just the opinion of some socialists dear Anonymous. There are thousands of other articles from various newspapers in favour of Mrs Thatcher policies. The fact remains that she was reelected 3 times. In 1987 was it the Falklands again?

        • avatar
          Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

          Επίσης φίλε ανώνυμε η πολιτικές που για πρώτη φορά εφάρμοσε η Θάτσερ στην Βρετανία σε τόση έκταση και αύξησαν το Efficiency of the uk economy (privatization, liberalization, deregulation) were copied afterwards succesfully by various governments around europe and the world.

          Γιατί άραγε ο κύπριος Νομπελίστας κ. Πισσαρίδης κάλεσε την ελλήνική κυβέρνηση να εφαρμόσει ανάλογες πολιτικές ενός “θατσερικού σόκ” που πέρασε όπως χαρακτηριστικά είπε η βρετανική οικονομία τη δεκαετία του 80 ως το μόνο τρόπο για να πάει η ελληνική οικονομία μπροστά? Μήπως γιατί η Θάτσερ κατέστρεψε την βρετανική οικονομία όπως λες εσύ ή μήπως γιατί την ανέβασε στα ύψη από το απόλυτο μηδεν?

          Την κυπριακή κυβέρνηση βέβαια δεν την κάλεσε να πράξει το ίδιο ο κ.Πισσαρίδης από ότι ξέρω. Διότι φαντάζομαι γνωρίζει πολύ καλά ο άνθρωπος.πως απλώς θα σπαταλήσει τον χρόνο του.

      • avatar
        Andreas on December 2, 2011 - (permalink)

        Αγαπητέ, η ανάλυση που έχεις κάνει και τα στατιστικά στοιχεία που παρουσίασες για την Θατσερική περίοδο ομολογώ είναι εντυπωσιακά και με έχουν πραγματικά προβληματίσει. Απλώς τρεις ερωτήσεις.
        1) Τα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει η Θάτσερ και τα δεδομένα της τότε περιόδου ήταν τα ίδια με αυτά που αντιμετωπίζει η Κύπρος σήμερα?
        2) Εάν η Θάτσερ ακολουθούσε μια περισσότερο φιλική προς τους εργαζομένους πολιτική θα είχε χειρότερα αποτελέσματα?
        3) Η Βρετανία επί καιρό Θάτσερ είχε την αστείρευτη πηγή εργατικού δυναμικού από Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία κλπ.? Είναι κάτι που με τα πολύ λίγα οικονομικά που γνωρίζω, δεν μπορώ να καταλάβω. Εκ του ορισμού της η ανεργία είναι ο αριθμός των ανέργων διά το εργατικό δυναμικό. Ο αριθμός των ανέργων στην Κύπρο είναι γνωστός. Το μέγεθος του εργατικού δυναμικού όμως είναι γνωστό? Μπορεί να υπολογιστεί ο αριθμός των κοινοτικών που ζουν στην Κύπρο και είτε εργάζονται χωρίς να το δηλώσουν είτε ψάχνουν δουλειά? Μπορεί επίσης να υπολογιστεί ο αριθμός των κοινοτικών που ζουν στις χώρες τους αλλά ψάχνουν δουλειά στην Κύπρο? Ακόμα και με μια ραγδαία ανάπτυξη, μήπως δεν θα μας κατεβούν στην Κύπρο περισσότεροι κοινοτικοί για να εργασία αφήνοντας πάλι την ανεργία στο 8%? Πολύ φοβάμαι ότι το 7-8% ανεργία μας έχει μείνει και δεν μπορεί να μειωθεί.

  6. avatar
    ΚΑΙ on November 30, 2011 - (permalink)

    The following 2 facts are supporting the argumentataion cited in the article:

    1) Yields of Sweden are decreasing whereas the yields of Finland are increasing. Both countries have storng budgetary positions. The only obvious difference between them is that Finland is part of the Eurozone and Sweden is not.

    2) US yields have yesterday fallen below German yields despite the US economy’s relatively worse economic condition.

  7. avatar

    Η κατάστασης στην Κύπρο εξελίσετε σε τραγωδία, θα το λέω συνεχώς και ας καταντήσω κουραστικός. Είχα αναφέρει πριν απο λίγες μέρες οτι η ανεργία θα περάσει το 8%, σήμερα ανακοινώθηκε οτι πέρασε το 8%, νόμιζα αυτο θα γίνει το 2012, είναι πλέον γεγονός , για το 2012 πάμε για ανεργία 9%

    Οι τράπεζες συνεχίζουν την πολιτική ψηλών επιτοκίων για να έχουν μεγαλυτερα κερδη να καλύψουν ζημίες απο Ελλάδα. Αυτη η πολιτική θα καταστρέψει την πραγματική οικονομία και θα κλείσει πολλες επειχηρήσεις…. και μετά οι τράπεζες θα έχουν μεγαλύτερες ζημίες , φαυλος κύκλος όπως τον έχω περιγράψει πολλές φορές εδώ.

    Το κράτος θα αυξήσει φορολογίες στην προσπάθεια του να μειώσει το έλλειμα . Αυτό και πάλι είναι φάυλος κύκλος.

    δεν θέλω να λέω συνεχώς τα ίδια πράγματα, τώρα στο ΧΑΑ η Τράπεζα Κύπρου διαπραγματέυεται στα 50.5 λεπτά. Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα, τα υπόλοιπα είναι θεωριες, οι τράπεζες μας χρεωκόπησαν και τώρα αυτές “κτυπουν” την πραγματική οικονομία με ψηλα επιτόκια, είμαι ο πρώτος που το λέω και θα επιμένω, Οι ΤΡΑΠΕΖΕΣ πρέπει να δεκτουν κρατική στήριξη μέσω του ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και να τους επιβληθεί ταυτόχρονα πλαφόν πάνω στο επιτόκια. Μόνον τότε θα ξεκινήσει σιγά σιγά να κινητε το “παζαρι”………προς το παρόν πάμε κάτω με δύναμη, χωρίς φρένα , και κανένας υπουργός η πρόεδρος δεν μπορεί να σταματήσει αυτή την κατρακύλα………

    • avatar

      Αγαπητέ Σάββα,

      να προσθέσω και την απουσία Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού (ΕΠΑ). Το γεγονός των υπερβολικά υψηλών επιτοκίων ενδεχόμενα να είναι αποτέλεσμα σύμπραξης μεταξύ των τραπεζικών ιδρυμάτων (και των ΣΠΕ). Το είχαν κάνει και στο παρελθόν, τόσο οι τρείς μεγάλες τράπεζες όσο και απο κοινού με την JCC. Αναμένουμε ακόμη (εδώ και 3 χρόνια) την κατάληξη της ΕΠΑ σε σχέση με τις τράπεζες!.

      Πάντως τώρα με την ανυπαρξία της ΕΠΑ μια συγκέντρωση μεταξύ τραπεζών θα ήταν πολύ ευκολότερη. Γιατί όχι και Τράπεζας Κύπρου και Marfin Laikis. Ποιός θα τους εμποδίσει??

      Παναγιώτης

  8. avatar
    Επιλήσμων on November 30, 2011 - (permalink)

    Με μεγάλη ανακούφιση είδα το σημερινό άρθρο του κ.Δημητριάδη. Όχι τόσο γιά το περιεχόμενο αλλά γιά το γεγονός ότι ξεφεύγουμε από το ποδόσφαιρο καί τον κ.Λάρκου.
    (Συμφωνώ με την προνοητικότητα του κ.καθηγητή να αποφεύγει σε αυτή τη δεδομένη στιγμή το Ευρώ, με ξένισε όμως η προτίμηση του προς το άλλο συγκεκριμένο νόμισμα.)
    Το ίδιο το άρθρο είναι εξαιρετικά χρήσιμο στο να μας βοηθήσει να εστιάσουμε την προσοχή μας στο πραγματικό κόσμο της οικονομίας που επηρεάζεται από μεγάλο αριθμό variables, όπως politics, ideology, expectations and risk perceptions, σε μια αρένα που δεν έχουμε προηγούμενες εμπειρίες.
    Εν κατακλείδι, το άρθρο αντιλαμβάνομαι να μας λέει ότι έχουμε εισχωρήσει σε παρθένα εδάφη της πολιτικής καί της οικονομίας, καί οι αντίστοιχες επιστήμες δεν είναι σε θέση να μας δώσουν απαντήσεις.
    Σε αυτή την περίπτωση, δυτυχώς, δεν ισχύει το αγγλικό ρητο: Ignorance is bliss!

    • avatar
      Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

      Αγαπητέ Επιλήσμων,
      αν θέλεις πράγματι να εστιάσεις την προσοχή σου στον πραγματικό κόσμο της οικονομίας της Κύπρου καλό θα ήταν να μας πεις τι εκτιμήσεις κάνεις για το αν θα σοβαρευτεί αυτή η κυβέρνηση (δεν μιλώ για τον υπουργό οικονομικών που φαίνεται να είναι σοβαρός) και αν θα δεήσει επιτέλους να πάρει μέτρα για να αποφύγουμε-αν δεν είναι ήδη αργά-τα πολύ χειρότερα. Θα πάρει μέτρα, θα αγνοήσει τις συντεχνίες ή θα συμμαχήσει και πάλι μαζί τους ισοπεδώνοντας ότι έχει απομείνει, αν έχει δηλαδή απομείνει ακόμη κάτι όρθιο από το “λαικό” τυφώνα που σάρωσε την Κύπρο?

      • avatar
        Επιλήσμων on December 1, 2011 - (permalink)

        Αγαπητέ Παρατηρητή,
        Ελπίζω να μην αντικαταστήσω τον Taylor καθ’ ότι η προσέγγιση μου στα πολιτικο/οικονομικά διαφέρει σε μεγάλο βαθμό. Όπως φυσικά καί με τη δική σου. Δηλαδή, εάν ο Taylor κοιτάζει,ας πούμε,ανατολικά καί εσύ δυτικά, η δική μου η πυξίδα βλέπει προς τον Πολικό Αστέρα.
        Χαίρομαι που εξαιρείς τον αγαπητό μου φίλο Κίκη Καζαμία.
        Θα θυμάσαι ελπίζω ότι είναι ένας απο τους ελάχιστους υπουργούς που έδωσαν παραίτηση γιά λόγους αρχής.(Τον
        άλλο που θυμάμαι είναι ο μ. Τάκης Χριστοφίδης. Τούς δύο υπουργούς που “υπέβαλαν” πρόσφατα παραίτηση δεν τους υπολογίζω).
        Ούτε σε αυτή αλλά ούτε καί στις προηγούμενες κυβερνήσεις δίνω τα εύσημα. Πιστεύω η κακοδαιμονία της Κύπρου άρχισε με τις προεδρικές εκλογές του 1959. Η πορεία μας, είχεν διαγραφή, ανέκκλητα.
        Διερωτάσαι αν η παρούσα κυβέρνηση θα πάρει μέτρα καί να αγνοήσει τις συντεχνίες.
        Η απάντηση είναι δύσκολη καθώς εμπεριέχει αυτοκτονίαν.
        Είναι το τίμημα της δημοκρατίας όπως την αντιλαμβανώμαστε καί την αποδεχόμεθα την σημερινή εποχή.

        • avatar
          Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

          Φίλε Επιλήσμων,
          ασφαλώς και εκτιμώ τον Κίκη Καζαμία και για τον λόγο ακριβώς που αναφέρεις. Γιατί ακριβώς τόλμησε να εγκαταλείψει την καρέκλα του Υπουργού για λόγους αρχής και να διαχωρίσει τη στάση του από την κυβέρνηση που υπηρετούσε και το κόμμα του. Το ίδιο ασφαλώς αναμένω να πράξει και σήμερα αν παρ’ ελπίδα το κόμμα του και ο Πρόεδρος δεν συνετιστούν και δεν τον στηρίξουν (στηρίζοντας τα οικονομικά μέτρα που προτείνει). Και δεν έχω λόγο να αμφισβητώ πως και πάλι αν χρειαστεί την αξιοπρέπειά του θα την διασώσει όπως και τότε. Προτιμώ όμως για το καλό όλων μας να μείνει και να το παλέψει προς το παρών όσο μπορεί γιατί αν φύγει και αυτός μας μένει ο Χριστόφιας, το ΑΚΕΛ και το χάος!

        • avatar
          Taylor on December 1, 2011 - (permalink)

          To reply I do not look East or West I look at reality.
          I agree that it is urgent to take fiscal measures and that trade unions should not be consulted now, they have been consulted long enough already. I might add that my philosophy towards trade unions is that for the sake of their insiders they sacrifice the outsiders the unemployed youth of this country.
          As such my only sympathy towards unions is that they keep some balance, by not allowing the bank execs “fat cats” or capitalists to skim all of the cream and redistribute it a bit to the workers as well…
          I repeat that I am European Right Wing in the guise of European People’s Parties but certainly not US Tea Party Republican or Monetarist or Thatcherite as these “liberatrian” dogmas that think that the state should not regulate or redistribute and show a harsh face of capitalism have in my mind failed in the latest sub-prime mortgage crisis where the banks for the sake of profits and their own bonuses of their executives hoodwinked thousands of unsuspecting poor people into taking out sub-prime loans. This had nothing to do with social policy and everything to do with misaligned private sector bank incentives that cared only about their own bonuses and to hell with the rest of the world. NINJA loans was the flavour of the day and no social policy forced them to do that their bonuses did…

          I also am a fan of good bank regulation and because I happen to know a thing or two on the subject, I am not blinded but the media in Cyprus and certain political parties that try to protect the national bank regulator who has made grave errors. I can also distinguish between Monetary policy at ECB level and Financial Stability and regulation at the National level, something that my good friend on this blog Paratiritis conveniently ignores, just to serve his own interests and protect one individual at the expense of the Cypriot taxpayer, everyone of us that will be called to foot the bill in the end for the failure of all our political leaders and technocrats…

          • avatar
            Παρατηρητής on December 1, 2011 - (permalink)

            Αγαπητέ Taylor,
            και πάλι χωρίς κανένα απολύτως λόγω και χωρίς να σε προκαλέσει κανένας ξεκίνησες το γνωστό σου τροπάριο για τον Ορφανίδη. Εντάξει, εμπεδώσαμε τις θέσεις σου αλλά μην προσπαθείς κιόλας να μας πείσεις πως είσαι και …”european right wing”. Οι θέσεις που εκφράζεις είναι ΤΑΥΤΟΣΗΜΕΣ σε ΟΛΑ τα θέματα με αυτές που εξέφρασε και ο κ.Κατσουρίδης σε άρθρο του που δημοσίευσαν σήμερα όλες οι εφημερίδες. Και ασφαλώς όσο european right wing και …μη ακελικός είναι ο κ.Κατσουρίδης, τόσο european right wing είσαι και εσύ.

          • avatar
            Επιλήσμων on December 1, 2011 - (permalink)

            Dear Taylor,
            Thank you for sharing with us your socio/political beliefs. I must admit your disguise is intriguing.
            I agree with your philosophy towards trade unions. The great majority of cypriot employers are not mature enough to be allowed to deal directly with employees.
            It is unfortunate that our trade unions (the persons controlling them) are no different from our politicians.
            I have been to several negotiations with trade unions and cannot believe how indifferent and cruel they are towards the real interest of their own members,let alone the interest of the Cyprus work-force in general.
            I have also been involved with politicians. That’s why I sound so disillusioned.

          • avatar
            Taylor on December 2, 2011 - (permalink)

            Dear Epilismon

            You sound like a cultured and mature person so I will reply to your comments gladly, I hope to answer to my best friend Paratiritis by having a mature dialogue with you.

            I am using no disguise. I am disillusioned with all politicians in Cyprus for their “kolisiergia”, from Christofias who exploded us, to all the others who in the theoretical possibility that they were in his place would have similarly exploded us…
            That is why I see reality as mentioned by ex-Attorney general Mr Markides who I respect greatly, Christofias will stay on until his term finishes in 2013 then he has no chance of re-election, I do not have much hope for whoever the next president, is right or left wing or from the Church, to be honest but a change would be good.

            Now with regard my views I will disclose the following yet again so you can understand where I’m coming from:

            All my life I have voted Synagermos in the latest “Vouleftikes” I voted “Lefko” as I was disilusioned with all politicians.

            Now If people like Paratiritis who seems to be a clever chap, but a bit entagled in party politics and cannot tolerate dissent from his party then that is another story.

            For example, I support the measures of DHSY for increasing the retirement age, for the tax amnesty and in general I am aligned with their views (even on the Kassinis issue!!) except in ONE area which to me is of utmost importance: Bank regulation and their view of the current CB Governor.

            Averof who is a clever chap, but not an economist by training, he has aligned himself with other clever people in the party Stylianides etc etc to what he believes is a strong academic circle (Pissarides, Sarris Orphanides)

            I agree with Pissarides our Nobel prize winner views 100% whatever he has proposed is correct.

            I do not agree with the Sarris-Orphanides view/axis that we must go to the mechanism now and give our country over to technocrats of the FED or World Bank just to get rid of a bad president.

            The equating of our Economics Nobel prize winner with these other two technocrats is unfair on our Nobel prize winner who is “semnos” and academically miles stronger than the other two.

            Averof and Nicholas Pap, another clever non-economist for some reason they only know, want to protect this governor’s bad regulation of our banks with their Greek Expansion (loans and bonds) and the bank execs that took the decisions and were tolerated by their regulator. I reject this view as all of us the Cypriot taxpayers are paying for the 2bn Euro Greek exposure already announced and more writedowns from NPL is coming in December with BlackRock.

            If I am anti DHSY with my views on bank regulation and the governor so be it, rather than change my views for the sake of being loyal to a party that I used to vote for all my life, so be it.

            Now Paratiritis is obviously more party loyal than loyal to his country, ok it is his right I disagree with him and to answer his “Rotsia” about Katsourides, I have not read what he said in the papers, I have said before that I agree with Katsourides in his anti-Orphanides stance nothing else, I think he is a clever politician but I don’t agree with his other views about unions etc. If Katsourides is adopting my views that is flaterring for me although it does not concern me.

            If Paratiritis thinks I’m not European Right Wing as his view of right wing is being like Thatcher Regan or the Tea Party i.e. US libertarianism that bails out bank execs and lets them enjoy bonus for failure then I would not like to assosiate myself with the form of US right wing policies he die hardly supports.

          • avatar
            Παρατηρητής on December 2, 2011 - (permalink)

            Dear Taylor,

            δεν ακολουθώ σε καμία περίπτωση καμία επισημη κομματική γραμμή και δεν είμαι πιστός by definition σε κανένα κυπριακό κόμμα. Ναι, οι οικονομικές μου θέσεις είναι πολύ πιο κοντά στο ΔΗΣΥ (αν και κατά πολύ “δεξιότερες”/πιο φιλελεύθερες) παρά σε οποιονδήποτε άλλο κόμμα, ναι πάντοτε αυτό το κόμμα ψήφιζα επιλέγοντας τους άριστους και απορρίπτοντας τους λαικιστές υποψήφιους του, αλλά είναι σαφέστατο πιστεύω από αυτά που γράφω πως εκτιμώ όλους τους σοβαρούς πολιτικούς/ανθρώπους από οποιονδήπτε χώρο και αν προέρχονται ακόμα και από το ΑΚΕΛ (π.χ Καζαμίας). Ταυτόχρονα απορίπτω όλους τους λαικιστές πολιτικούς σε όποιο κόμμα και αν ανήκουν και τέτοιοι ασφαλώς υπάρχουν και στο ΔΗΣΥ, δεν είναι ανάγκη τώρα να ανα φέρουμε ονόματα.

            Για μένα Taylor, άσχετα αν ως θέμα αρχής υποστηρίζω τον νεοφιλελευθερισμό, Θάτσερ κλπ, δεν είναι οι ταπέλλες που έχουν σημασία αλλά το περιεχόμενο μιας πολιτικής. Και ένας λόγος που θεωρώ ότι με εκφράζει ο λεγόμενος Θατσερισμός είναι επειδή δεν είναι δόγμα, δεν είναι συντηρητισμός όπως και η ίδια εύστοχα δήλωσε αλλά πρώτιστα κοινή λογική αντιμετώπισης των εκάστοτε προβλημάτων της χώρας. Την κοινή λογική μπορεί να την έχει ή να μην την έχει και ένας “δεξιός” και ένας “αριστερός” πολιτικός.(π.χ Η ΝΔ στην Ελλάδα από τότε ουσιαστικά που έφυγε ο γέρος-όχι ο νεώτερος-Καραμανλής, δεν έχει την κοινή λογική)

            θελω επίσης να πω ότι με ευχαρίστηση αυτή τη φορά βλέπω να λες ότι you “agree with Pissarides our Nobel prize winner views 100% whatever he has proposed is correct.” Μα δηλαδή Taylor να υποθέσω πως συμφωνείς και με τα όσα θετικά είπε ο κ.Πισσαρίδης για την οικονομική πολιτική της Θάτσερ και την αναγκαιότητα να υιοθετήσει η Ελλάδα ανάλογη πολιτική ως μόνο μέσο για να σωθεί η ελληνική οικονομία? Αν συμφωνείς και σε αυτό τότε θα είσαι ειλικρινείς ότι “συμφωνείς 100% σε ότι έχει προτείνει ο κ.Πισσαρίδης”.

            Και τέλος για το αγαπημένο σου θέμα, τον Ορφανίδη. Δεν ξέρω τι δήλωσε ο Σαρρής και αν δήλωσε αυτά που λες αλλά δεν άκουσα τον Ορφανίδη να λεέι πως πρέπει να μπουμε τώρα σε μηχανισμό στήριξης. Αντιθετα φωνάζει εδώ και 3 χρόνια και εξακολουθεί να φωνάζει να πάρουμε μέτρα για να ΜΗΝ μπούμε σε μηχανισμό στήριξης. Επομένως Ταυλορ, ίσως, λέω ίσως, κατά βάθος μάλλον και με τον Ορφανίδη συμφωνείς.

          • avatar
            Παρατηρητής on December 2, 2011 - (permalink)

            Θέλω όμως να σχολιάσω ακόμη κάτι από όσα λες αγαπητέ Taylor. Λες: “I am disillusioned with all politicians in Cyprus for their “kolisiergia”, from Christofias who exploded us, to all the others who in the theoretical possibility that they were in his place would have similarly exploded us”.

            Καταλαμβαίνω την απογοήτευσή σου με όλους τους πολιτικούς. Όμως η εξίσωση των πάντων δεν κάνει καλύτερα τα πράματα, αντίθετα δίνει άλλοθι στους χειρότερους και chance να ξανακερδίσουν τις εκλογές και να μας… ξανα-ανατινάξουν!

            Για παράδειγμα γιατί θεωρείς πως αν ήταν κάποιος άλλος στη θέση του Χριστόφια σώνει και καλά θα ανατιναζόταν το Μαρί? Αν ήταν π.χ ο Αναστασιάδης ή ο Βασιλείου ή ο Ομήρου ή ο Κάρογιαν ή ο Περδίκης πρόεδρος (ή ακόμα και η Πραξούλα για να μην κακοφανίσω κανένα “κόμμα”), θα είχαν κανένα λόγο να ικανοποιήσουν τους δικτάτορες της Συρίας και του Ιραν και να μην δώσουν το επικίνδυνο φορτίο είτε στην Γερμανία, είτε τις ΗΠΑ είτε άλλη χώρα να το καταστρέψουν?

            Δεν θα ήταν αλάνθαστοι αυτοί οι πολιτικοί Taylor αν ήταν πρόεδροι, όπως αλάνθαστοι δεν θα είμασταν ούτε εγώ ούτε εσύ αν είμασταν πρόεδροι. Άλλο όμως ο πολιτικός με θεμιτά λάθη και συνολικά θετική πορεία και άλλο ο πολιτικός οδοστρωτήρας των πάντων.Φαντάζομαι συμφωνείς.

          • avatar
            Επιλήσμων on December 2, 2011 - (permalink)

            Dear Taylor,
            I was touched by your reply/comments/confessions.
            Although on a completely different subject, yet it reminded me Oscar Wilde’s last book – De Profundis- (Εκ Βαθέων).

          • avatar
            Taylor on December 2, 2011 - (permalink)

            I agree with Pissarides 100% even on his Thatcher comments you will note in an earlier post I said Thatcher did some good things what Pissarides says about Greece I include among the good things Thatcher did.
            Now with regard my favourite subject the governor read bankingnews.gr and even though the guy is pro Vgenopoulos he uncovers parts of the governor’s character that is very true he is Machiavellian and woud not mind to bring in the technocrats (he considers himself one of them) let our banks become state owned to stay on as governor.

  9. avatar
    Soto on November 30, 2011 - (permalink)

    Ζουμε την εποχη του απολυτου παραλογισμου.

    Ολοι ξερουν οτι θα διαλυθει η Ευρωζωνη αλλα κανεις λαμβανει οποιοδηποτε μετρο.Θωρουμεν την κουφη τζιε ψαχνουμε για κολοσυρμαθκιες.Εγω θα προτιμουσα να πηδηξω σε ενα γκρεμο με αλεξιπτωτο και ας μην εξαναχρησιμοποιησα τετοιο πραμα παρα να με σπρωξουν σε αυτον οποτε θελουν και χωρις αλεξιπτωτο, αν αυτες ηταν οι μοναδικες επιλογες που ειχα…
    Φτιαχτηκε , ταχατε το Ευρω, για να αποτελεσει το αντιπαλο δεος στο δολλαριο. Και διορισθηκαν θεματοφυλακες του, πρωην διευθυντες/υπαλληλοι αμερικανικων τραπεζων , πρωην συμβουλοι του φεντεραλ ρεσερβ κλπ. Ποια η αξιοπιστια τους οτι ενεργουν για τα καλως νοουμενα συμφεροντα του Ευρω?? Η μονη προοπτικη που μπορει να εχει το Ευρω ειναι μεσα απο την ομοσπονδιοποιηση της Ευρωπης, πραγμα ομως που ειναι μαλλον αδυνατο, οταν εχουν δωθει παρεκκλησεις που ειναι για γελια (Ρωσσοι κατοικοι των Βαλτικων ειναι πολιτες δευτερης κατηγοριας και χωρις δικαιωμα ψηφου).

    Η Κυπρος με μια τεραστια οικονομικη προοπτικη που θα ειναι γνωστη σε δυο βδομαδες πιεζεται να παρει επειγοντως αντεργατικα μετρα για να μειωσει το ελλειμα της . Τα επιτοκια των Κυπριακων ομολογων στα υψη αδικαιολογητα.
    Γιατι να μην πιστευω εγω ο αφελης και μη οικονομολογος οτι ολα ειναι μερος ενος τελεια στημενου παιχνιδιου που σκοπο εχει την υποτελεια κρατων και στην συγκεκριμενη περιπτωση της Κυπρου, στις αγορες? Μηπως ελιμπηστηκαν οτι εχουμε και το θελουν μουχτιν? Η Ελλαδα οδευει ολοταχως προς ξεπουλημα.

    Η Κυπρος εχει διαχειρισιμο χρεος και το μονο που πρεπει να γινει ειναι α)η εξυγιανση του δημοσιου τομεα και η αρση ολων των αδικιων εις βαρος των υπαλληλων του ιδιωτικου τομεα,
    β) Κρατικοποιηση των τραπεζων σημερα εστω και με δανεικα (εκτος Ευρωπης) και τροφοδοτηση της αγορας με ρευστο.
    γ) αξιοποιηση στο επακρο των προοπτικων του φυσικου πλουτου.(δυο βδομαδες υπομονη)

    Δεν καταλαβα γιατι σωνει και καλα μεχρι τις 15 του μηνος πρεπει να περασουμε τους προυπολογισμους και να φαινεται η αμεση μειωση του ελλειματος. Δεν μπορει να γινει στις 20 του μηνος? Στο κατω κατω με τα λεφτα που θα δωσουν για την εκτη δοση στην Ελλαδα η Κυπρος ξωφλα περιπου το χρεος της.

  10. avatar

    Aγαπητέ Παναγιώτη Αγησιλάου, οι τράπεζες ίσος να συνενοούντε μεταξύ τους, όμως λόγο των μεγάλων προβλημάτων ρευστοτητας που αντιμετωπίζουν αυτήν την στιγμή , έχουν και ανταγωνισμό μεταξύ τους ως προς το ποιά τράπεζα θα δώσει σε “καλο” πελάτη ψηλότερο επιτόκιο για να μην φύγει τα λεφτά του για άλλη τράπεζα. Αυτό κάνει ακόμα μεγαλύτερη ζημία στην οικονομία.

    Αγαπητέ Σότο, όσο αφορά την Κύπρο, δεν υπήρχε κάποιο σχέδιο απο ξένους να μας φέρουν εδώ που είμαστε σήμερα, αλλά ηρθαμε εδώ, σε αυτή την τραγική κατασταση απο μόνοι μας, (βλέπε δανεισμος πραγματικής οικονομίας προς ΑΕΠ 300%, ετερείες αναπτυξης γης κλπ κλπ) αυτά τα έχουμε πει πολλές φορές. Ομως οι συμμερίζομε τις ανησυχίες σου οσο αφορά το άμεσο μέλλον, τώρα που είμαστε χάλια, το πιο πιθανόν είναι να μας εκμεταλευτούν για να βάλουν χέρι στο φυσικό αέριο,,,,,,αυτός είναι και ένας λόγος που γράφω με σκληρή και απλή γλώσσα , και μακάρι στο τέλος να αποδηκτεί οτι έκανα λάθος. Δυστηχώς κινούμαστε αργά. Δέν είναι καιρός για μακροχρόνιους διαλογους και χρονοβόρες διαδικασίες………..

    • avatar

      Οι πολιτικοί ηγέτες (και στη Κύπρο αλλά γενικότερα στην ΕΕ) κινούνται αργά και όταν κινηθούν κάνουν πολύ λίγα (too late and too little)!. Έχουν χάσει την αξιοπίστία τους (βλέπε αριθμό μνημονίων κλπ), γι’ αυτό ακριβώς το λόγο οι αγορές δεν “ηρεμούν”. Σε αυτό δεν υπάρχει διαφωνία.

  11. avatar
    Taylor on December 1, 2011 - (permalink)

    I stumbeled across these very interesting 10 questions and answers by a Professor of Economics: Dr Wendy Carlin about the Eurozone Crisis:

    http://www.ucl.ac.uk/european-institute/comment_analysis/eurozone

    Well worth a read, although I do not support all of it, the answers in their majority coincide with Professor Demetriades’ view.

    I quote some extracts that I found most interesting

    “Many Eurozone banks were large relative to the size of the economy where they were based. This matters because although there is a common monetary policy, national governments retained responsibility for fiscal policy and for bank regulation and rescue. The financial crisis pushed banks into insolvency; in the Eurozone, national governments were responsible for preventing the collapse of their financial system; this led to increased fiscal deficits and to large explicit and implicit bank guarantees, which led to doubts about the solvency of governments. ”

    “Ultimately, access to capital markets is closed off and the government is unable to roll over its debt as it becomes due. At this point, the government defaults. Sovereign debt crises are more common in emerging economies where governments have borrowed in foreign currency. The usual story is that there is a financial crisis, followed by a depreciation of the local currency and then a sovereign debt crisis because the government has bailed out banks and is running an enlarged budget deficit while revenue raised in local currency goes less far in paying the interest on government bonds denominated in foreign currency. Eventually the country runs out of foreign exchange and defaults on the debt, which means there is a restructuring so that holders of the bonds receive only a proportion of the face value.”

    “A sovereign debt problem does not arise in the same way in a country that has its own currency and where government debt is denominated in domestic currency. In this case, the most likely outcome is that the crisis is followed by a currency depreciation and the central bank prints money to fill the gap in debt servicing that remains after tax revenue has been used for the government’s spending obligations.”

    “For countries in the Eurozone, the situation is more like that of an emerging country issuing debt in foreign currency (Boone and Johnson, 2011). Eurozone members do not have an independent currency and they issued government bonds in euros. Until the financial crisis, the market viewed bonds issued by the Greek government as very close substitutes for bonds issued by the German government. ”

    “…the Greek government, for example, cannot command the printing of euros. This is why fears of insolvency began to emerge.”

    “The basic arithmetic is as follows. If the nominal interest rate the government has to pay on its debt is greater than the nominal growth rate of the economy, the interest payments due will be adding to total debt (the numerator) faster than growth is increasing GDP (the denominator), thereby increasing the debt ratio. ”

    “Given the underlying problem of liquidity for a Eurozone member government, once financial markets began to see insolvency as a possibility for some members, fear drove up interest rates on their bonds, which made the calculation worse. In this way, a crisis can become self-fulfilling (de Grauwe, 2011). This helps explain why interest rates on Spanish bonds are higher than on British ones even though the UK’s debt ratio is higher. Suppose that the objective economic conditions in Spain and the UK were the same in terms of the condition of the banks, the government deficit and debt at the outset of the financial crisis. The fact that Spain is in the Eurozone meant that de-stabilization through higher interest rate spreads made its position worse, and depreciation was not available to alleviate its plight.”

    “The ECB is now very aware of the interconnected vulnerabilities of the banking system and the fiscal position of many governments. Calls for private sector holders of government bonds to participate in the losses (to take a hair-cut) have an appealing logic.”

    “One way to take the fear away from financial markets would be to provide joint European backing for the bonds issued by Eurozone governments. On the one hand, this would make it clear that Europe was committed to the future of the Eurozone since there would be collective responsibility for government debt. On the other hand, the problem of moral hazard rears its head again: if the Greek government can issue bonds guaranteed by all the countries participating in the scheme, what incentive does it have to be prudent?”

    8. Can austerity packages in the crisis countries solve the problem?

    But with austerity, the automatic stabilizers in the economy that cushion an economic downturn are over-ridden and growth falls. This worsens the solvency calculation. The market response of higher interest rates to statements from the ratings agencies about increased country risk suggests that both too little austerity (primary surplus too low) and too much austerity (growth too low) are punished.”

    “A major missing element in the response of the political leadership in Europe to the Eurozone crisis is a strategy for growth. And it may be possible to implement elements of such a strategy even though the deeper problems of monetary union remain to be addressed. Austerity measures should be back- rather than front-loaded – in other words, governments need to reduce their commitment to future pension payments and other elements of public spending growth but minimize the effect on current aggregate demand. “

    • avatar
      panayiotis on December 1, 2011 - (permalink)

      Another way to take the fear away from financial markets is directly linked to “Many Eurozone banks were large relative to the size of the economy where they were based”. That is to have all banks directly managed by the ECB instead of the central bank of each country and therefore have a single European depositors protection scheme. In the case of Cyprus, it will remove the responsibility of the Cyprus goverment of having to support the Cyprus based banks in any unfortunate event.

  12. avatar
    MIke on December 1, 2011 - (permalink)

    Is true that the problem witht he banks is the huge exposure they had to goverment bonds (Greek omologa for the greek and Cyprus banks) Given the circumstances there is no surprice everybody is hesitant to bying these even the German ones since the European Economy is one entity and the “strong” economies have been bailing out with billions the weak ones for a year now. As a financial expert what do you think? did we reach the bottom for the banks? did the Cypriot banks with the latest profit/loss announcements taking into consideration the kourema will now move forward or still there is a way to go. The price of the stock reached almost no value… is it a time to buy or is still too risky? any comments from the expert??

    • avatar
      Taylor on December 2, 2011 - (permalink)

      I am not an expert I think Experts are people like Prof Demetriades and other Professors of his calibre, I will tell you my personal view but please be warned I am no expert!

      I think that at least one bank has not announced a 50% GGBond haircut therefore that bank has more writedowns to do in their next earning announcement.
      I think we have NOT reached the bottom yet, as BlackRock is examining the books of all the Greek banks (on Behalf of Trapeza tis Ellados) and will report by end of December what it believes is the true number of Non Performing Loans. I do not know what BlackRock will report but it is obvious that 10% NPL’s (the average that Greek banks and Cypriot banks in Greece are now admitting to) in a country like Greece with all its economic problems is too low and that number will be revealed to be false and a more correct higher number for these NPL’s will be reported by BlackRock.

      So by end of December we will see more pressure on the stock prices of the Cypriot banks why? Because even though they are not being examined in Greece by BlackRock, as they are Cypriot banks, and the Central Bank here has not outsourced this task to them as the Greek Central Bank has, by default the market will assume that the NPL of the Greek banks on the Greek loans is the true number for the Cypriot banks on their GREEK LOANS. May I remind you that our Cypriot banks have the following LOAN exposure to Greek businesses and households. BoC 35% of its loans, MPB 46%, HB 18%. (already their provisions there are increasing this hits their profits the number for their provisions can ONLY go up and they will be owning up to more losses by December end.
      So the key question is have the 2 big Systemically important banks taken into account these extra writedowns on their bad Greek loans in their task to raise more capital so as to have the minimum 9% CORE TIER 1 Capital?? I hope they have but I fear they have not factored these additional provisions that BlackRock will reveal in the amounts they need to raise from their shareholders as capital.
      Now by June 2012 all our banks will need to meet the European Banking Authority’s minimum 9% CORE TIER 1 capital. (Core tier 1 can only go up if you are showing profits or if you sell more shares to your shalehoders (or the state) no other way or if you deleverage i.e. sell subsidiaries abroad for example or reduce your loans)

      The key date is therefore June 2012 if by then it is clear that our banks can raise this new capital to have 9% Core tier 1 then their share price will recover a bit, if on the other hand they do NOT manage to raise the additional capital by selling shares or deleveraging or showing profits then the only solution to get the 9% Core tier 1 target would be for the state to buy the shares (common or preferred-better for existing shareholders if they are pref shares so they will not be diluted as much). The fact that our state has 65% debt and cannot raise money abroad from institutional investors will almost probably mean that our debt as a Cypriot state through another bilateral loan say from another country like Russia will rise, our debt will go to around 90% of GDP and we will not avoid the mechanism due to our banks that were badly regulated.

    • avatar
      Επιλήσμων on December 2, 2011 - (permalink)

      Dear Mike,
      It seems you are interested in buying Cypriot Bank shares at the lowest possible price and ask if the timing is right!
      I do not expect anyone from here to be able or willing to advise you. And even if they do, it will be an educated guess. If you can contact Mr Soros, then you are on to something.
      But perhaps you have heard this morning,RIK radio 3, a Mr Leonidas, I think a stockbroker, telling us that our 2 Banks have nothing to fear. B of C will be able to raise the needed capital from existing shareholders and Laiki perhaps will need a small Gov.contribution!
      Η συντονίστρια του προγράμματος, παραδόξως δεν τον διέκοψε, καί προχώρησε να μας πεί ότι άδικα κατηγορούμεν τις τράπεζες γιά τα προβλήματα της οικονομίας.
      Οι τράπεζες, είπε, έδωσαν πολλά στο κράτος.
      Αυτό μου θύμισε την απάντηση που έλεγαν ότι έδωσε ο κ.Βγενόπουλος προς τον κ.Λαζαρίδη, όταν ο δεύτερος με παράπονο έλεγε, “έδωσα πολλά στη Λαϊκή”, λέγοντας: “έδωσε πολλά αλλά πήρε καί πολλά”.

  13. avatar
    Taylor on December 1, 2011 - (permalink)

    That could work if the ECB had more than one function I.e. to also be responsible for Financial Stability/Regulation as well as monetary policy. At the moment the ECB has only one task to maintain inflation below 2% and is staffed by economists with a specialism in monetary policy, these academic types as illustrated very well by our current governor are out of touch with the real world of banking and regulation as the banking system is not featured in their models…
    A start is the creation of the European Financial Risk Board chaired by the ECB which means they are starting to look at financial stability, they yet do not look at bank regulation and the ECB could therefore not gain the responsibility of regulating banks without a bank supervision or regulation department!

  14. avatar
    P. Demetriades on December 2, 2011 - (permalink)

    Το Σάββατο 3 Δεκεμβρίου μπορείτε να με ακούσετε ζωντανά στον κυπριακό ραδιοφωνικό σταθμό 107.6 από τις 11.30 πμ μέχρι το μεσημέρι.

    http://www2.le.ac.uk/departments/economics/people/pdemetriades

  15. avatar
    Mike on December 3, 2011 - (permalink)

    Thank you all for your comments. What about Mr. Demetriades has to say about the share price and the health condition of the two large Cyprus Banks? Are they going to survive at the end and at what price? Are they attractively priced for a takeover perhaps from a large International bank or they are too small by International standards and not attractive for a takeover given the fact that they operate in a small market and their profitability for the next few years is negative?

  16. avatar

    Κύριοι, γιατί αφαιρεσατε το πιο κάτω μύνημα??? γιατί αυτή η λογοκρισία? είναι η δευτερη φορά που το κάνετε. Το κάνετε επιδή λέω οτι οι τράπεζες δεν έχουν κεφάλαια?? μα αυτό και ο χειρότερος αναλυτής το γνωρίζει…..το προσπαθήτε να κάνετε? να κρυψετε το προβλημα κάτω απο το χαλί? δεν είναι έτσι που θα σταματήσει αυτό το πρόβλημα, η κρίση αυτή θα είναι εδώ για χρόνια …..Λέω και πράγματα που θα βοηθήσουν τις τράπεζες οπως και τους μετόχους ….θα γράψω ένα αρθρο στο οποίο να αναφέρω σε λεπτομέρεια τι εννοώ με κόστος ιδιων κεφαλαίων και γιατί είναι καλύτερα για τους μετοχους των τραπεζών να επεμβει το κρατος δινοντας του κεφάλαια και οχι να πάνε με αυξησεις κεφαλαιων αυτή την περίοδο………

    Σωστά όσα λέι ο Τειλορ με Μπλακροκ. Τά έχω γράψει πολλές φορες. 50% ζημία απο ομόλογα και 10% ζημία απο δάνεια τότε κεφάλαια τραπεζών είναι μηδέν.
    ¨Εχω προχωρήσει ένα βήμα πιο πέρα και έχω αναφέρει οτι το ΤΙΕΡ1 9% θά είναι λίγο εώς το τέλος του 2012 θα ξαναχρειαστούν και άλλα κεφάλαια……3.6 δις δεν θα είναι αρκετά , η κρίση αυτή θα είναι εδώ για χρόνια. 300% του ΑΕΠ δανεισμος στο συστημα με 9 % επιτόκια απο τις τράπεζες…….καταστροφή !!! η Ανεργία το 2012 θα περάσει το 10% διοτι οι τράπεζες θα κλείσουν χιλιάδες μικρές επειχηρησεις……..
    Μπήκαμε σε φαυλο κύκλο, οικονομικό, κανιβαλισμό…….οι τράπεζες καταστρέφουν την οικονομία στην προσπαθεια τους να βρουν ρευστοτητα, το κράτος αυξάνει φορους και η πραγματική οικονομία θα επιστρέφει τα “κτυπηματα” με χρεωκοπίες, λιγότερους φορους κλπ κλπ
    Υπάρχουν 2 κινήσεις που μπορουν να γίνουν για να βελτιωθεί η κατάστασης, πρέπει να τις κάνει το κράτος,,,,,,,θέλει μαγκία..θέλει δύναμη, δεν άκουσα κανένα πολιτικό η αναλυτή να τις συστήσει… Η μιά κίνηση είναι να στηρίξη άμεσα τα κεφάλαια των τραπεζών η Κυβερνηση απο το ταμειο χρηματοπιστωτικης σταθεροτητας, αυτό έπρεπε να γίνει ιδη χωρις να ρωτηθουν οι τράπεζες και τους επιβληθεί μπλαφον πάνω στα επιτοκια…………Κανεις δεν μιλά για αυτό……Αυτό υπο κάποιες προυποθέσεις και εαν γίνει σωστα θα βοηθήσει και τους μετόχους των τραπεζων, διοτι με νέες αυξήσεις θα έχουν μείωση θέσεων (εαν δεν έχουν κεφαλαια να ασκήσουν τα δικαιώματα τους) Το κόστος ιδίων κεφαλαίων είναι ψυλότερο απο το κόστος δανεισμού η κόστος άλλων μορφών χρημτοδότησης (δεν θα μπώ σε ακαδημαικές θεωρίες)
    η Αλλη κίνηση , θα την αναφέρω σε άλλο μύνημα…….

  17. avatar

    Στρατηγική τραπεζών και κράτους για αντιμετώπιση των προβλημάτων των τραπεζών
    …………………………………………………………………………………………

    -Οι τράπεζες χρειάζονται κεφάλαια λόγο κουρέματος, κρίσης , “λανθασμένες” εξαγορές κλπ κλπ.

    -Λόγο του πιο πάνω , δεν μπορούν να δανείζουν , δεν έχουν ρευστότητα Κλπ κλπ

    - Λόγο των πιο πάνω , έχουμε πολύ ψηλά επιτοκια στη Κύπρο για να αντλήσουν καταθεσεις και ρευστοτητα οι τράπεζες

    - Λογο των πιο πάνω καταστρεφετε η Κυπριακή οικονομία , δεν υπάρχει ρευστότητα , ΄χανοντε θέσεις εργασίας κλπ κλπ

    - Οι τράπεζες πρέπει να βρούνε κεφάλαια. Εαν κάνουν εκδοση νέων μετοχών σε μια περιοδο κρίσης όπως αυτή ιώνουμε σήμερα θα έχουμε τα εξής¨

    α) Μειώση της ρευστότητας απο την αδύνατη Κυπριακή οικονομία.
    β) Dillution των θέσεων όσων μετόχων δεν μπορούν να εξασκήσουν τα δικαιώματα τους.
    γ) Μείωση του κέρδους ανα μετοχή,αυξηση των μετοχών σε μια περίοδο οπου υπάρχει απαξιωσης στο ΧΑΑ και άρα κινδυνος περετερω πτώση της μετοχής.

    δ) Το κόστος ιδιων μετοχών ειναι ψηλότερο απο το κοστος άλλης μορφής χρηματοδότησης και άρα είναι μεγάλο λάθος να εκδιδονται νέες μετοχές σε χαμηλες τιμές (δεν θα μπώ σε ακαδημαικες θεωριες , οι ακαδημαικοί ξέρουν τι λέω , βλέπε Μ & M )

    ¨Αρα , δέν τυχαίο που συστήνω να δοθούν κεφάλαια στις τράπεζες¨( για παραδειγμα, Προνομιουχες μετοχές με επιτοκιο 4-5%, η μετατρεψιμα σε μετοχες χρεογραφα διαρκειας 15 ετων με επιτοκιο 4-5% ) απο το κράτος (τα οποια να πιάσει απο ταμειο χρηματοπιστωτικης σταθεροτητας) με αυτό θα πετύχουμε το εξης

    1. Ενισχυση κεφαλαίων τραπεζών χωρις να χρειαστει να γίνει εκδοση νέων κανονικών μετοχών.

    2. Οχι μείωση του κέρδους ανα μετοχή, οχι αυξηση αριθμου μετοχών σε ενα αδύνατο χρηματιστηριο( δεν είναι τυχαιο που καταρευσε η τιμή της μετοχής της Κυπρου μολις ανακοινώθηκε η αυξηση κεφαλαιου.

    3. Αυξηση ρευστοτητας των τραπεζων και αυξηση δυνατοτητας να δίνουν ρευστοτητα στην Κυπριακή οικονομια……

    4. Μειωση επιτοκίων και άρα βοήθεια στην πραγματική οικονομία

    Οταν οι τραπεζες σε μερικά χρονια (για αυτο είπα μετατρεψιμα ομολογα 15 ετων ) θα ειναι σε καλύτερη οικονομική θέση, να εξαγωράσουν τα ομολογα, να δωθουν δηλαδη τα λεφτα πισω στο κράτος, και αυτο με την σειρα του να αποπληρώσει το ταμειο χρηματοπιστωτικης σταθεροτητας………..

    Ολα τα πιο πάνω είναι μια στρατηγική win win , για τις τράπεζες, τους μετοχους τους, για την Κυπριακη οικονομία και κατεπέκταση και για το κράτος……….

  18. avatar

    Η Κυβέρνηση, η αντιπολίτευση και η Οικονομία
    ………………………………………..

    Η κυβέρνηση βρίσκετε σε καλό δρόμο , η αντιπολίτευση σωστά στηρίζει τα νέα μέτρα για μείωση του ελλειματος. Θα γίνει ζημία στην οικονομία βραχυπρόθεσμα, θα αντληθουν κεφάλαια απο μια αδυνατη οικονομία μέσω φορολογιών η και θα μειωθεί η ρευστοτητα στην οικονομία με μειωμένα αναπτυξιακά εργα κλπ κλπ Αρχικός στοχος πρέπει να είναι η μειωσης του δημοσιονομικου ελλείματος.

    Το κράτος είναι μέρος του προβλήματος, ένα απο τα 3 συστατικά του φάυλου κύκλου, ο ένας απο τους κανιβαλους στην θεωρια μου περι οικονομικου κανιβαλισμου οπως την έχω περιγραψει πολλές φορές. Ο φαυλος κύκλος αποτελειτε απο 2 άλλους, α) την πραγματική οικονομια και β) οι τράπεζες

    για να βγουμε απο τον Φαυλο κυκλο, πρέπει να βγαινει ενας ενας έξω, πρώτα , πρακτικά , και πιο γρήγορα πρέπει να βγουνε οι τράπεζες,,,,,,για αυτό συστήνω άμεση στηριξη των κεφαλαιων των τραπεζών απο το κρατος……εαν οι τραπεζες βρουνε κεφάλαια , θα σταματησουν να πνίγουν την πραγματική οικονομια και θα την βοηθησουν με ρευστοτητα και χαμηλοτερα επιτοκια……….μετά απο 2 χρόνια ισος και λιγοτερο και αφου το κράτος μειωσε το έλλειμα , θα βγει και αυτο απο τον φαυλο κυκλο, θα επιστρεψει στις αγορές και θα μπορει και αυτο να διοχετευει ρευστοτητα μεσα στην οικονομία με τον δικο του τροπο (αναπτυξιακα εργα κλπ κλπ)

    Μετα απο τους πιο πάνω θα βγει σιγα σιγα και η οικονομία απο την υφεση……

    Οσο οι τραπεζες ειναι χωρις κεφαλαια , τα πιο πάνω δεν θα συμβουν γρηγορα αλλά θα χρειαστουνε περισσοτερα χρονια, θα ειναι πιο επώδυνη η κρίση , θα χαθουνε περισσοτερες θεσεις εργασίας κλπ κλπ

  19. avatar
    Επιλήσμων on December 5, 2011 - (permalink)

    Αγαπητέ Παρατηρητή,
    I’m replying to your comment,December 1, informing us that Mrs Thatcher WAS NEVER Defeated at the polls!!! (Your caps and your excl.marks).
    I would rather be defeated at all and any polls rather than be ousted and ostracised by my own Party.

    • avatar
      Παρατηρητής on December 5, 2011 - (permalink)

      Φίλε Επιλήσμων,
      εγώ πάντως θα προτιμούσα χίλιες φορές να χάσω την εμπιστόσύνη των φιλόδοξων και καιροσκόπων δελφίνων του κόμματός μου αν ήμουν ο πρόεδρος μιας παράταξης παρά να χάσω την εμπιστοσύνη του λαού. Ο Χριστόφιας π.χ έχασε την εμπιστοσύνη του λαού αλλά έχει την εμπιστοσύνη της ηγεσίας του ΑΚΕΛ. ποιος έχει παρα πάνω βαρύτητα φίλε, η πλειοψηφία του λαού ή ηγεσία του ΑΚΕΛ?

Leave a Reply

Note: XHTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS